Điều trị hiện tượng dậy thì sớm ở trẻ em: Không tự ý tiêm thuốc, dùng thuốc

Học sinh Trường THCS Đà Nẵng (quận Ngô Quyền) được kiểm tra sức khỏe tại Phòng Y tế. 

Chị N. T. H., ở đường Bùi Thị Từ Nhiên, phường Đông Hải (quận Hải An) bộc bạch: “Con gái tôi năm nay vừa bước vào lớp 1. Tắm cho con hằng ngày, tôi thấy ngực cháu khá bất thường, có biểu hiện to lên trong khi cháu chưa đến tuổi dậy thì. Tìm hiểu thông tin trên mạng, tôi thấy con có biểu hiện của dậy thì sớm. Tôi rất lo lắng vì trong độ tuổi này nếu cháu dậy thì sớm dễ bị mặc cảm, không biết cách chăm sóc bản thân”. Tương tự, con trai chị P. T. Y., ở phường Trần Thành Ngọ (quận Kiến An) mới 5 tuổi nhưng tinh hoàn của cháu có dấu hiệu to lên, lún phún lông mu. Thấy con có biểu hiện bất thường về cơ quan sinh dục, chị Y. đưa con đi khám. Bác sĩ làm các xét nghiệm, chụp tuổi xương và phát hiện cháu bị dậy thì sớm, nhưng không rõ nguyên nhân và phải điều trị bằng tiêm hoóc-môn.

Về hiện tượng này, bác sĩ Trần Ngọc Hòa, Trưởng Khoa Thận – Máu – Nội tiết (Bệnh viện Trẻ em Hải Phòng) cho biết: “Đối với trẻ gái, các dấu hiệu dậy thì từ 8 tuổi, còn trẻ nam từ 10 tuổi. Nhưng thực tế hiện nay, tỷ lệ trẻ dậy thì sớm từ 3,4 tuổi ngày càng có xu hướng gia tăng. Ở trẻ nữ, 90% số trường hợp là không tìm thấy nguyên nhân trực tiếp, 10% do có liên quan đến các bệnh lý ở hệ thần kinh trung ương như u não, bại não, não úng thủy… Ở trẻ nam, 50% số trường hợp không tìm thấy nguyên nhân, 50% còn lại do bệnh lý của hệ thần kinh, bệnh lý tuyến sinh dục và tuyến thượng thận. Ngoài ra, bệnh còn do yếu tố di truyền liên quan đến đột biến gen, trẻ bị thừa cân, béo phì…”.

Thực tế cho thấy, dậy thì sớm ảnh hưởng lớn đến thể chất, tâm lý của trẻ. Dậy thì sớm gây cho trẻ nhiều trở ngại về mặt tâm lý, nhất là với trẻ nữ, trẻ sẽ có tâm lý xấu hổ, ngại ngùng khi ngực phát triển, bắt đầu có kinh nguyệt. Trẻ nữ có chu kỳ kinh nguyệt trước khi 8 tuổi có nguy cơ phát triển chứng rối loạn nội tiết tố sau này ở tuổi dậy thì, gây buồng trứngđa nang. Mặt khác, dậy thì sớm còn là nguyên nhân gây thấp, lùn ở trẻ bởi tại thời điểm dậy thì sớm, làm trẻ nhìn cao hơn so với các bạn cùng trang lứa. Tuy nhiên, trẻ dậy thì sớm sẽ làm cho đầu xương đóng khép sớm, rút ngắn thời kỳ sinh trưởng, từ đó ảnh hưởng đến chiều cao của trẻ khi trưởng thành. “Nếu không được điều trị kịp thời, chiều cao của bé gái khi trưởng thành chỉ đạt khoảng 1,45- 1,52m còn chiều cao của bé trai chỉ đạt khoảng 1,51- 1,56m”– bác sĩ Trần Ngọc Hòa cho biết thêm.

Theo dõi cơ thể con hằng ngày

Hiện nay, một số bậc cha mẹ chưa thực sự quan tâm đến vấn đề này và chưa lường trước những ảnh hưởng nghiêm trọng của dậy thì sớm với con cái. Chỉ cần quan tâm, quan sát, theo dõi con hằng ngày có thể nhận thấy một số biểu hiện của dậy thì sớm. Ở bé gái có một số biểu hiện như: tuyến vú có thể to 1 bên hoặc 2 bên, có lông mu, lông nách, trứng cá, sự tăng trưởng chiều cao nhanh (10- 12cm/năm), nhiều trường hợp phát hiện muộn đã có kinh nguyệt. Còn ở bé trai biểu hiện tăng kích thước tinh hoàn, xuất hiện trứng cá, giọng nói ồm hơn, có lông mu, lông nách, thậm chí tăng kích thước của bộ phận sinh dục.

Bác sĩ nội trú Bùi Thị Hoàng Mai, Khoa Nhi (Bệnh viện đa khoa quốc tế Hải Phòng) khuyến cáo: Nếu nghi ngờ trẻ dậy thì sớm, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám bác sĩ chuyên khoa nội tiết nhi để chẩn đoán xác định, xét nghiệm cận lâm sàng. Theo đó, các bác sĩ xét nghiệm X-quang bàn tay và cổ tay để kiểm tra sự phát triển của xương; xét nghiệm máu sau tiêm St-RH hoócmôn, chụp cộng hưởng từ (MRI) để xem có dấu hiệu bất thường do não gây ra hay không; kiểm tra tuyến giáp để phát hiện các bất thường; làm siêu âm vùng chậu để kiểm tra u nang buồng trứng... Những gia đình có con dậy thì sớm hoàn toàn yên tâm bởi hiện nay có thuốc điều trị dậy thì sớm, hầu hết trẻ điều trị bằng thuốc đều đạt hiệu quả cao. Cơ chế hoạt động của các loại thuốc điều trị dậy thì sớm là hạn chế kinh nguyệt sớm, ức chế tuyến yên tiết ra hoóc- môn sinh dục, giảm tốc độ tiến triển dậy thì sớm. Ngoài ra còn phương pháp điều trị khác là tiêm hoóc- môn kìm hãm dậy thì sớm, làm chậm, dừng phát triển các cơ quan sinh dục để trẻ phát triển theo đúng độ tuổi. Sau khi trẻ đạt tuổi phải dậy thì, sẽ ngừng tiêm thuốc và sau giai đoạn này, trẻ phát triển dậy thì bình thường. Tuy nhiên, không phải trẻ nào cũng được chỉ định tiêm hoóc- môn, cần dựa trên kết quả khám lâm sàng và các yếu tố khác.

Các bác sĩ cũng lưu ý cha mẹ khi khám, điều trị dậy thì sớm cho con em mình nên lựa chọn các cơ sở uy tín như: Bệnh viện Trẻ em Hải Phòng, Bệnh viện đa khoa quốc tế Hải Phòng, Bệnh viện quốc tế Green… để được chẩn đoán và điều trị đúng bệnh. Không tự ý dùng thuốc, tiêm thuốc khi chưa có chỉ định, hướng dẫn của bác sĩ, bởi gây ra tác dụng ngược nguy hiểm.