Định hình tương lai giáo dục bằng đề án chiến lược

Trung tâm quốc tế về đào tạo, nghiên cứu, ứng dụng khoa học - công nghệ và kinh tế biển

Theo đề án, đến năm 2030, Hải Phòng phấn đấu trở thành trung tâm giáo dục – đào tạo hàng đầu cả nước, giữ vai trò nòng cốt trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho vùng đồng bằng sông Hồng; đồng thời là trung tâm quốc tế về đào tạo, nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ và kinh tế biển. Thành phố hướng tới xây dựng “thành phố học tập”, đủ điều kiện được công nhận “Cộng đồng học tập” cấp tỉnh vào năm 2026 và tham gia mạng lưới "Thành phố học tập toàn cầu" của UNESCO vào năm 2027.

Tầm nhìn đến năm 2035 và 2045 tiếp tục được mở rộng với mục tiêu đưa giáo dục Hải Phòng đạt trình độ tiên tiến, hội nhập sâu rộng, thuộc nhóm dẫn đầu khu vực Đông Nam Á, từng bước tiệm cận chuẩn châu Á và thế giới. Đồng thời, thành phố hướng tới hoàn thiện hệ sinh thái giáo dục mở, học tập suốt đời, duy trì vị thế trong mạng lưới “Thành phố học tập toàn cầu".

Theo ông Đỗ Duy Hưng, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng, trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, đặc biệt dưới tác động của chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, giáo dục đang đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ. Việt Nam có cơ hội phát triển nhanh nhưng đồng thời phải chú trọng xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tri thức. Nghị quyết 71-NQ/TW tiếp tục khẳng định vai trò then chốt của giáo dục, đồng thời đặt ra yêu cầu cụ thể đối với các địa phương, trong đó có Hải Phòng.

Bên cạnh đó, việc hình thành không gian phát triển Hải Phòng mới đòi hỏi thành phố phải quy hoạch lại mạng lưới giáo dục, nâng cao chất lượng và phân bổ nguồn lực hiệu quả. Trước yêu cầu này, Hải Phòng xác định chuyển trọng tâm từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng, gắn đào tạo với nhu cầu nhân lực các ngành mũi nhọn, đồng thời bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục.

Vì vậy, việc xây dựng đề án phát triển giáo dục đến năm 2030, tầm nhìn 2045 là cần thiết và cấp bách, đóng vai trò kim chỉ nam cho đổi mới toàn diện giáo dục thành phố.

Tạo động lực đột phá cho toàn hệ thống giáo dục

Động lực quan trọng đầu tiên mà đề án mang lại là sự thay đổi tư duy phát triển giáo dục. Nếu trước đây trọng tâm là mở rộng quy mô, nay Hải Phòng chuyển sang ưu tiên nâng cao chất lượng, hiệu quả và khả năng đáp ứng của hệ thống.

Cùng với đó, việc hiện đại hóa và tái cấu trúc mạng lưới giáo dục được triển khai mạnh mẽ. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 85% số trường phổ thông đạt chuẩn quốc gia; thu hút khoảng 18 trường tư thục; xây dựng tối thiểu 3 trường liên cấp quốc tế. Hải Phòng hướng tới hình thành 2 trung tâm đào tạo chất lượng cao cấp vùng, phát triển 2 trường đại học quốc tế và 1 trường đại học trọng điểm quốc gia gắn với nghiên cứu, ứng dụng.

Theo ông Nguyễn Văn Đức, Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Văn Cừ (phường Hải Dương), việc đầu tư đồng bộ cơ sở vật chất và đa dạng hóa loại hình trường học sẽ tạo môi trường cạnh tranh tích cực, qua đó nâng cao chất lượng giáo dục một cách thực chất. Đây không chỉ là mở rộng hệ thống mà còn là nâng cấp toàn diện nền tảng giáo dục.

Điểm nhấn quan trọng khác là nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển toàn diện người học. Thành phố đặt mục tiêu 95% số người trong độ tuổi hoàn thành THPT hoặc tương đương, đồng thời duy trì vững chắc phổ cập các cấp học. Đáng chú ý, giáo dục phổ thông hướng tới phát triển toàn diện, với yêu cầu 100% học sinh biết sử dụng ít nhất một nhạc cụ, chơi một môn thể thao và được trang bị kỹ năng sáng tạo, khởi nghiệp.

Bà Thân Thị Châm, Hiệu trưởng Trường THPT Kinh Môn (phường Kinh Môn) cho rằng, đây là bước chuyển từ giáo dục thiên về truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực và phẩm chất, giúp học sinh năng động và thích ứng tốt hơn với xã hội hiện đại.

Đề án cũng tạo chuyển biến rõ rệt trong việc gắn giáo dục với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Hải Phòng đặt mục tiêu tỷ lệ lao động có trình độ cao đẳng, đại học trở lên đạt tối thiểu 30%; quy mô tuyển sinh giáo dục nghề nghiệp khoảng 16.000 học sinh, sinh viên mỗi năm; tỷ lệ người học sau THPT đạt tối thiểu 70%. Các ngành đào tạo được định hướng theo nhu cầu thực tế như logistics, công nghệ thông tin, cơ khí, du lịch và kinh tế biển.

Theo ông Nguyễn Văn Quyên, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Hải Dương, đề án giúp các cơ sở đào tạo xác định rõ ngành nghề trọng điểm, nâng cao tính ứng dụng và khả năng đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp, qua đó thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và thị trường lao động.

Một nội dung nổi bật khác là chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Thành phố đặt mục tiêu 100% cơ sở giáo dục ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý và giảng dạy; trên 95% số trường phổ thông đạt mức độ 2 trở lên về chuyển đổi số. 100% cơ sở giáo dục triển khai dạy ít nhất 1 môn học/hoạt động giáo dục bằng tiếng Anh, với 90% số học sinh đạt chuẩn ngoại ngữ, trong đó 30% vượt chuẩn.

Theo thầy Nguyễn Văn Hùng, giáo viên Trường THCS Lạc Long (xã Nam An Phụ), chuyển đổi số và tăng cường ngoại ngữ sẽ giúp học sinh hội nhập quốc tế, đồng thời thúc đẩy giáo viên đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao chất lượng dạy và học.

Ở bậc đại học, đề án hướng tới nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học. Thành phố đặt mục tiêu có ít nhất 1 cơ sở giáo dục đại học thuộc nhóm 200 trường hàng đầu châu Á theo lĩnh vực; tăng trưởng bình quân 14% mỗi năm về công bố khoa học quốc tế và 18% về số lượng sáng chế. Các trường đại học được định hướng trở thành trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp, phục vụ trực tiếp phát triển kinh tế - xã hội.

Để bảo đảm tính khả thi, đề án xác định rõ các giải pháp về cơ chế và nguồn lực. Ngân sách dành cho giáo dục được bảo đảm tối thiểu 20% tổng chi ngân sách hằng năm, đi kèm chính sách ưu đãi đối với đội ngũ giáo viên. Tổng kinh phí thực hiện đề án dự kiến khoảng 22.874 tỷ đồng, trong đó ngân sách địa phương chiếm gần 74%, phần còn lại huy động xã hội hóa.