Phong trào sáng kiến ở Hải Phòng đang phát triển mạnh, đòi hỏi cần đánh giá định lượng để khẳng định hiệu quả áp dụng và khả năng nhân rộng.
Những năm gần đây, phong trào lao động sáng tạo trên địa bàn thành phố tiếp tục lan tỏa mạnh mẽ. Số lượng hồ sơ đề nghị công nhận sáng kiến cấp thành phố tăng nhanh qua từng năm. Nếu năm 2023, Hải Phòng cũ tiếp nhận 264 hồ sơ thì đến năm 2025 đã tăng lên 618 hồ sơ, gấp hơn 2,3 lần. Cùng năm, Hải Dương trước đây cũng tiếp nhận 341 hồ sơ. Những con số này cho thấy tinh thần đổi mới sáng tạo đang trở thành động lực quan trọng trong hoạt động của các cơ quan, đơn vị.
Nhiều sáng kiến vượt ra khỏi phạm vi cải tiến nội bộ, góp phần cải cách hành chính, nâng cao hiệu quả quản lý và thúc đẩy chuyển đổi số. Hưởng ứng phong trào "Bình dân học vụ số", từ đầu năm đến nay, thành phố lựa chọn 13 sáng kiến tiêu biểu để nhân rộng như: mô hình Công dân số của phường Hồng Bàng, ứng dụng AI trên app xã, phường của xã An Phong, phường Phù Liễn hay số hóa thông tin du lịch tại đặc khu Cát Hải…
Tuy nhiên, số lượng tăng chưa đồng nghĩa với chất lượng tăng. Trong gần 1.000 hồ sơ sáng kiến của toàn thành phố năm 2025, chỉ khoảng 459 hồ sơ được công nhận, đạt gần 50% tổng số hồ sơ. Điều đó cho thấy chất lượng hồ sơ chưa đồng đều; có sáng kiến còn mang tính hình thức, phục vụ tiêu chí thi đua nhiều hơn là giải quyết vấn đề thực tiễn.
Một trong những nguyên nhân dẫn tới thực trạng trên là do việc đánh giá sáng kiến thiếu bộ tiêu chí định lượng thống nhất. Các hội đồng cơ sở chủ yếu dựa vào nhận định định tính. Cùng một sáng kiến có thể được đánh giá khác nhau giữa các đơn vị. Khi 114 xã, phường và đặc khu vận hành theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, rất dễ trùng lặp ý tưởng, trong khi thành phố chưa có cơ sở dữ liệu số tập trung để tra cứu và đối chiếu.
Yêu cầu đặt ra là phải đổi mới phương thức xét công nhận sáng kiến theo hướng minh bạch, khách quan và dựa trên giá trị thực tế. Theo đó, Sở Khoa học và Công nghệ tham mưu UBND thành phố xây dựng Quy định về xét công nhận hiệu quả áp dụng và khả năng nhân rộng của sáng kiến cấp thành phố, dự kiến ban hành trong tháng 8/2026.
Lần đầu Hải Phòng hướng tới áp dụng bộ tiêu chí đánh giá định lượng, đẩy mạnh tiếp nhận hồ sơ điện tử, xây dựng cơ sở dữ liệu số về sáng kiến, phục vụ tra cứu, phát hiện trùng lặp và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Quy định mới cũng “lượng hóa” giá trị của sáng kiến bằng những tiêu chí cụ thể. Sáng kiến muốn được công nhận phải chứng minh được hiệu quả bằng kết quả thực tế, có phạm vi tác động rõ ràng và khả năng nhân rộng, thay vì chỉ dựa vào những nhận xét mang tính cảm tính.
Điều này cũng tạo ra sự công bằng giữa các đơn vị khi sáng kiến được đánh giá trên cùng một hệ tiêu chí. Bên cạnh đó, việc số hóa toàn bộ dữ liệu sáng kiến sẽ giúp hội đồng tra cứu nhanh những sáng kiến được công nhận, phát hiện trường hợp trùng lặp hoặc chỉ thay đổi tên gọi, giảm áp lực thẩm định và bảo đảm quyền lợi cho những tác giả có ý tưởng thực sự.
Việc xét công nhận sáng kiến nhằm lựa chọn những giải pháp thực sự hiệu quả, có khả năng nhân rộng và tạo giá trị vượt ra ngoài phạm vi một cơ quan, góp phần cải cách hành chính, nâng cao chất lượng quản trị. Chỉ những sáng kiến xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, giải quyết hiệu quả các vấn đề đặt ra và mang lại lợi ích cho cộng đồng mới trở thành động lực đổi mới, góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, hiệu quả và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thành phố.
THANH VÂN
