Kinh doanh ế ẩm, nhiều ki-ốt tại chợ Ga (quận Ngô Quyền) đóng cửa.
Vắng vẻ, ế ẩm
Sáng ngày thu đầu tháng 10, tại chợ Ga - nơi từng là trung tâm mua sắm quần áo, giày dép sầm uất của thành phố Cảng vắng vẻ, ế ẩm. Vài khách hàng dạo bước qua các ki-ốt bán đồ mỹ phẩm. Càng vào sâu trong chợ càng thưa thớt, người có mặt chủ yếu là chủ các sạp hàng. Nhiều quầy đóng cửa hoặc trở thành kho chứa hàng. Để “giết thời gian”, nhiều tiểu thương chơi games trên điện thoại, thêu tranh chữ thập, thậm chí…“thảnh thơi” ngủ. 10 giờ sáng, một số tiểu thương uể oải đóng quầy hàng. Chị Nguyễn Thị Hằng, tiểu thương kinh doanh ga, gối tại chợ nói buồn: “Mấy năm nay, khách vào chợ ngày càng ít dần. Chỉ những ngày lễ hoặc giáp Tết Nguyên đán là đông khách, còn phần lớn những ngày thường bán hàng rất chậm. Người đi chợ chủ yếu ngắm là nhiều chứ ít khi mua, nên hàng bán ế ẩm. Sức mua giảm đến 70% so với trước đây. Công việc kinh doanh ngày càng khó khăn, nhiều tiểu thương đóng luôn quầy hàng. Hiện toàn chợ chỉ còn hơn 500/1000 ki-ốt hoạt động.”
Tương tự, cảnh đìu hiu cũng diễn ra ở nhiều gian hàng tại chợ Tam Bạc (quận Hồng Bàng) nơi trước đây hoạt động mua bán thường diễn ra tấp nập. Hiện tại chợ này, chỉ những gian hàng bán đồ thực phẩm, hàng ăn là còn đông khách. Gian hàng quần áo tuy lượng hàng bán ra cao hơn so với gian hàng bán vải, cặp túi, nhưng nhìn chung sức mua giảm hẳn so với những năm trước. Chị Nguyễn Thị Hoa, bán quần áo tại chợ cho biết: “Một vài năm gần đây, hàng hóa bán ra rất chậm. Kinh doanh dựa trên đồng vốn quay vòng, nhưng tình trạng ế ẩm kéo dài nên chúng tôi vất vả trong việc thu hồi vốn. Ngay cả những tiểu thương lâu năm dù cố gắng bám trụ cũng phải thu hẹp kinh doanh, không còn dám trữ hàng nhiều như trước”.
Kinh doanh khó khăn, nên ở các chợ nhiều gian hàng bị bỏ trống, đặc biệt là hàng quần áo, vải, giày dép, hàng khô.
Đổi mới để tồn tại
Không khó nhận diện nguyên nhân chợ truyền thống đang mất khách. Thực tế là chợ truyền thống hiện nay đang xuống cấp sau nhiều năm xây dựng, nhưng chưa được đầu tư nâng cấp. Các ki-ốt bán hàng chật hẹp, nóng bức vào ngày hè, nhiều nơi dột nát vào ngày mưa. Đường đi, nơi để xe, nhà vệ sinh tại chợ đều thiếu hoặc quá cũ, xập xệ khiến khách hàng ngại đến chợ mua hàng. Thêm vào đó, hầu hết nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa tại chợ không rõ ràng khiến người tiêu dùng thiếu tin tưởng. Trong khi hàng loạt các siêu thị lớn như Coopmart, Intimex, BigC… cùng với chuỗi siêu thị mini, cửa hàng tiện ích dày đặc trên các tuyến phố với không gian sạch sẽ, hàng hóa đa dạng, xuất xứ rõ ràng, giá cả niêm yết công khai... khiến người tiêu dùng tin tưởng. Ngoài ra, nhiều người lựa chọn mua hàng online để được giao hàng tận nhà một cách nhanh chóng, tiện lợi mà giá lại cạnh tranh do không chịu các loại thuế, phí, chi phí thuê mặt bằng như các tiểu thương kinh doanh tại chợ.
Bên cạnh sức ép từ các kênh phân phối hiện đại, chợ truyền thống còn phải chịu sự cạnh tranh từ chợ tự phát, chợ “cóc” mọc tràn lan. Các chợ này không tốn các loại thuế, phí nên giá bán hàng thấp, tiện lợi khi người mua chỉ cần dừng xe bên lề đường nhanh chóng mua hàng.
Về mặt chủ quan, tình trạng tiểu thương “nói thách” quá cao so với giá trị thực của sản phẩm cũng tạo cho khách hàng tâm lý e dè, sợ bị mua “hớ” nên ngại đến với chợ truyền thống. Các chủ cửa hàng cũng không năng động sử dụng các chiêu thức thu hút khách hàng như: Khuyến mại, tặng quà, giao hàng tận nơi... Một số tiểu thương phong cách bán hàng cũng như thái độ phục vụ chưa chuyên nghiệp.
Theo Chủ tịch Hội đo lường và bảo vệ người tiêu dùng thành phố Nguyễn Bình Minh: Để chợ truyền thống có sức hút trở lại, bản thân những tiểu thương cần nỗ lực đổi mới cách bán hàng. Trước hết, hàng phải có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, niêm yết giá phù hợp giá trị sử dụng, không “nói thách” cao; quan tâm đến cách bài trí hàng hóa sao cho đẹp mắt, tiện lợi. Trang bị kỹ năng bán hàng theo hướng văn minh, tạo môi trường kinh doanh thân thiện. Bên cạnh đó, việc nâng cấp cơ sở vật chất tại chợ, bảo đảm khang trang, sạch sẽ, mỹ quan cũng là yếu tố quan trọng để thu hút người mua hàng hiện nay.
Thực tế, chợ truyền thống không chỉ là nơi diễn ra các hoạt động trao đổi, mua bán hàng hóa mà còn là nơi người dân gặp gỡ, trao đổi thông tin, như tập quán trong nhân dân từ bao đời nay. Những chợ lớn như chợ Ga, chợ Tam Bạc, chợ Sắt còn là điểm tham quan của khách du lịch, gắn với lịch sử phát triển của thành phố, nên giữ gìn và duy trì. UBND thành phố đã ban hành đề án quy hoạch phát triển mạng lưới chợ đến năm 2020. Căn cứ vào đó, UBND các quận có phương án sửa chữa, nâng cấp, quy hoạch lại các chợ khang trang, sạch sẽ, minh bạch trong hoạt động bán hàng và bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm. Các tiểu thương tại các chợ bảo đảm chất lượng sản phẩm, giá cả hợp lý để người tiêu dùng tin tưởng, đa dạng hóa hình thức kinh doanh, vừa truyền thống vừa kết hợp với bán hàng hiện đại thông qua mạng xã hội như facebook, zalo… để thu hút khách hàng.
Theo quy hoạch phát triển mạng lưới chợ đến năm 2020 của Hải Phòng, toàn thành phố dự kiến có 151 chợ, trong đó có 9 chợ hạng 1, 20 chợ hạng 2, 117 chợ hạng 3 và 5 chợ đầu mối: chợ đầu mối rau quả tại quận Hồng Bàng; chợ đầu mối thuỷ sản tại Cát Bà, huyện Cát Hải; chợ đầu mối thuỷ sản tại huyện đảo Bạch Long Vỹ; 2 chợ đầu mối nông sản tổng hợp tại các huyện An Lão và Kiến Thụy.
Tuệ Minh
