Đơn vị, doanh nghiệp cần chốt sổ BHXH cho NLĐ ngay khi thôi việc để các cơ quan chức năng có cơ sở giải quyết quyền lợi.
Trong ảnh: Công nhân Công ty Áo mưa Sơn Thủy trong giờ sản xuất.
(HPĐT)- Thời gian gần đây, nhiều người lao động bày tỏ sự lo lắng khi doanh nghiệp chây ỳ, chậm chốt sổ BHXH, ảnh hưởng đến quyền lợi hưởng chế độ: hưu trí, ốm đau, thai sản, trợ cấp thất nghiệp…. Không ít doanh nghiệp nợ BHXH, viện mọi lý do để từ chối chốt sổ và khi ấy, nhiều lao động có khả năng “mất trắng” thời gian đóng BHXH tại doanh nghiệp.
“Đem con bỏ chợ”
Hơn 2 tháng nay, chị Nguyễn Thị Dịu, ở xã An Lư (huyện Thủy Nguyên) rất lo lắng vì công ty không chốt sổ BHXH, trong khi chị đang chuẩn bị đến ngày sinh nở, khả năng cao sẽ không được hưởng trợ cấp thai sản. Chị Dịu cho biết, tôi tham gia đóng BHXH tại công ty từ tháng 12-2018, đến tháng 5-2020 thì xin nghỉ việc vì sức khỏe yếu và phía công ty đồng ý cho nghỉ việc (có quyết định nghỉ việc). Tuy nhiên, từ khi nghỉ việc đến nay đã hơn 2 tháng, vẫn chưa được công ty giải quyết chốt sổ BHXH. Tôi đến công ty nhiều lần, nhưng đều nhận được câu trả lời chung chung, khi nào chốt được sẽ gọi đến lấy. Nhưng sau khi tìm hiểu, tôi biết công ty đang nợ bảo hiểm, giờ công ty phải đóng đủ cho người lao động mới có thể chốt sổ BHXH.
Theo khảo sát tại Trung tâm Dịch vụ việc làm Hải Phòng (Sở Lao động - Thương binh và Xã hội), nhiều lao động đến làm thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp nhưng không đủ điều kiện và chỉ được bảo lưu số tháng hưởng trợ cấp thất nghiệp để hưởng sau này vì lý do doanh nghiệp chậm chốt sổ BHXH. Theo quy định, không quá 3 tháng sau khi có quyết định cho thôi việc, người lao động phải đến Trung tâm Dịch vụ việc làm khai báo, hưởng trợ cấp thất nghiệp. Nhưng chính sự “thờ ơ” của chủ đơn vị, doanh nghiệp khiến nhiều lao động rơi vào vào tình cảnh éo le, khó khăn chồng chất khó khăn.
Không chỉ chây ỳ trong việc chốt sổ BHXH cho NLĐ, theo quy định, từ năm 2017, đơn vị, doanh nghiệp phải có trách nhiệm trả sổ cho NLĐ giữ nhưng đến nay tại một số đơn vị, doanh nghiệp, sổ BHXH vẫn chưa đến tay NLĐ như: quận Lê Chân 202 người, huyện Vĩnh Bảo 156 người, huyện An Lão 97 người… Việc không trả, chốt sổ BHXH cho NLĐ khiến họ không nắm được quá trình tham gia, đóng, nộp BHXH của đơn vị, doanh nghiệp.
Cần xử lý nghiêm
Hiện, toàn thành phố có hơn 500 đơn vị, doanh nghiệp nợ bảo hiểm từ 3 tháng trở lên, chưa kể các đơn vị, doanh nghiệp có số nợ dưới 3 tháng chưa được thống kê. Điều này đồng nghĩa quyền lợi của hàng trăm nghìn lao động bị ảnh hưởng. Trưởng Phòng Thu (BHXH Hải Phòng) Đinh Thị Lan Hương cho biết: Sở dĩ nhiều lao động lâm vào thế bị động như trên do đơn vị, doanh nghiệp chưa thực hiện nghiêm việc niêm yết công khai thông tin về đóng BHXH theo định kỳ 6 tháng để người lao động biết và theo dõi. Từ đó dẫn tới câu chuyện, NLĐ “mất bò mới lo làm chuồng”, chỉ khi mất quyền lợi NLĐ mới bắt đầu quan tâm.
Mặt khác, việc doanh nghiệp không chốt, trả sổ BHXH cho NLĐ kịp thời là hành vi vi phạm pháp luật. Trong trường hợp này, NLĐ có thể khiếu nại, yêu cầu công ty phải thực hiện đúng nghĩa vụ. Nếu trong trường hợp công ty vẫn chây ỳ không chốt sổ BHXH, NLĐ có thể khởi kiện ra tòa theo thủ tục tố tụng dân sự. Mặt khác, theo quy định của Bộ luật Lao động, tranh chấp lao động cá nhân phải tiến hành hòa giải trước khi yêu cầu Tòa án giải quyết. Tuy nhiên, theo Điểm d Khoản 1 Điều 201 Bộ luật Lao động 2012, tranh chấp về BHXH lại là một trong những trường hợp không bắt buộc phải hòa giải. Vì vậy, NLĐ trong trường hợp này cũng có thể chọn giải quyết theo thủ tục hòa giải thông qua hòa giải viên lao động. Nếu không hòa giải được thì sau đó có thể yêu cầu tòa án giải quyết – đại diện cơ quan BHXH thông tin.
Phó giám đốc BHXH Hải Phòng Nguyễn Văn Thạnh cho biết: Nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho NLĐ thuộc diện nghỉ hưu, ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, lao động mất việc hưởng trợ cấp thất nghiệp, cơ quan BHXH tạo điều kiện cho đơn vị, doanh nghiệp đóng đủ BHXH cho lao động đó đến thời điểm chốt sổ và giải quyết chế độ cho NLĐ. Bên cạnh đó, BHXH thành phố phối hợp chặt chẽ các đơn vị liên quan tập trung làm tốt khâu tuyên truyền, phổ biến pháp luật về BHXH; không để phát sinh nợ mới, nợ khó đòi; ngay khi tiếp nhận những phản ánh, ý kiến của NLĐ về vấn đề doanh nghiệp chậm chốt, trả sổ BHXH, cơ quan BHXH chủ động vào cuộc, làm việc với đơn vị, doanh nghiệp để kịp thời tháo gỡ khó khăn, giải quyết quyền lợi cho NLĐ.
Hoàng XuânKhoản 1, Điều 11 Nghị định 28/2020/NĐ-CP của Chính phủ quy định mức phạt tiền đối với người sử dụng lao động có hành vi không hoàn thành thủ tục xác nhận và trả lại những giấy tờ khác đã giữ của người lao động sau khi chấm dứt hợp đồng lao động như sau: Từ 1 - 2 triệu đồng với vi phạm từ 1 - 10 người lao động; Từ 2 - 5 triệu đồng với vi phạm từ 11 - 50 người lao động; Từ 5 - 10 triệu đồng với vi phạm từ 51 - 100 người lao động; Từ 10 - 15 triệu đồng với vi phạm từ 101 - 300 người lao động; Từ 15 - 20 triệu đồng với vi phạm từ 301 người lao động trở lên.
