(HPĐT)- Sau cổ phần hóa, vượt qua khó khăn ban đầu khi thành phố chuyển từ cơ chế đặt hàng sang đấu thầu theo quy định mới, các doanh nghiệp công ích trên địa bàn thành phố chủ động đổi mới phương thức hoạt động, từng bước thích ứng với cơ chế thị trường. Qua đó, thúc đẩy doanh nghiệp phát triển, nâng cao chất lượng các dịch vụ thiết yếu phục vụ người dân.
Thay đổi tư duy sản xuất - kinh doanh
Hệ thống chiếu sáng công cộng, cây xanh, công viên, thoát nước, vệ sinh môi trường... là các dịch vụ công ích thiết yếu đối với người dân. Từ năm 2005, Chính phủ ban hành quy định về đấu thầu cung ứng các sản phẩm, dịch vụ công ích. Hiện nay, cơ chế này được thành phố áp dụng với tất cả dịch vụ, kể cả công tác bảo trì, sửa chữa các công trình, cơ sở nhà đất thuộc sở hữu nhà nước. Sự thay đổi này ban đầu khiến hoạt động của các doanh nghiệp công ích của thành phố gặp không ít khó khăn do quen với việc sản xuất - kinh doanh theo nhiệm vụ, kế hoạch giao, hoàn toàn trông chờ vào Nhà nước, mặc dù đã cổ phần hóa.
Tuy nhiên, theo Tổng giám đốc Công ty CP Cấp nước Hải Phòng Trần Văn Dương, với việc thành phố thay đổi cơ chế, bên cạnh một số khó khăn, đây thực sự là “cú hích” buộc các doanh nghiệp trong lĩnh vực này thay đổi tư duy, phương thức hoạt động theo cơ chế thị trường, nâng cao năng lực toàn diện, cải thiện chất lượng dịch vụ để tăng khả năng cạnh tranh với các doanh nghiệp cùng ngành nghề. Từ đó, thúc đẩy tiến trình cổ phần hóa doanh nghiệp, tạo động lực phát triển mới.
Tại Công ty CP Cấp nước Hải Phòng, từ tháng 4-2015, công ty tiến hành cổ phần hóa theo quy định, chuyển đổi mô hình thành Công ty CP Cấp nước Hải Phòng. Khi không còn phụ thuộc hoàn toàn vào kế hoạch nhà nước như trước, phải tự chủ mọi hoạt động và cạnh tranh với các đơn vị cung ứng cùng dịch vụ, đã thôi thúc, buộc doanh nghiệp đổi mới cách nghĩ, cách làm. Công ty từng bước sắp xếp tinh gọn bộ máy, mở rộng hợp tác quốc tế, tích cực đầu tư ứng dụng công nghệ - kỹ thuật mới, tiên tiến để nâng cao chất lượng dịch vụ cấp nước. Hiện công ty duy trì vận hành 9 nhà máy sản xuất nước sạch với tổng công suất thiết kế gần 400 nghìn m3/ngày đêm. Ngoài cung cấp nước sạch sinh hoạt phục vụ 1,4/2 triệu dân thành phố, công ty mở rộng lĩnh vực hoạt động sang sản xuất nước uống đóng chai, nước uống tinh khiết với thương hiệu “Hai Phong water” để đáp ứng nhu cầu thị trường. Doanh thu nước sạch năm 2023 của công ty đạt hơn 1.000 tỷ đồng, trong đó lợi nhuận đạt 109,5 tỷ đồng, vượt 3,8% chỉ tiêu kế hoạch đề ra.
Chủ tịch Công ty CP Điện chiếu sáng Hải Phòng Ngô Xuân Thủy chia sẻ, trước đây nhiệm vụ quản lý, lắp đặt và duy tu, bảo trì hệ thống điện chiếu sáng công cộng được thành phố giao đơn vị thực hiện qua hình thức đặt hàng. Hiện thành phố giao Sở Xây dựng là đơn vị chủ trì, tổ chức đấu thầu nhận việc. Sự thay đổi cơ chế này tác động rất lớn, đặt ra yêu cầu và đòi hỏi cao hơn đối với doanh nghiệp về chất lượng, giá thành dịch vụ cung ứng khi phải cạnh tranh với các đơn vị khác. Bởi vậy, công ty đang dần điều chỉnh phương thức hoạt động. Ngoài cung ứng các dịch vụ công ích phục vụ thành phố, công ty chủ động hơn trong khai thác thị trường, tham gia các hạng mục công trình liên quan chiếu sáng của các dự án.
Đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp
Bên cạnh thuận lợi, mặc dù cổ phần hóa và thực hiện đấu thầu theo cơ chế thị trường trong cung ứng các sản phẩm, dịch vụ công ích, song ở góc độ nhất định với cơ chế hiện nay, các doanh nghiệp công ích còn gặp nhiều khó khăn.
Theo Chủ tịch HĐQT Công ty CP Công viên, cây xanh Hải Phòng Phạm Văn Tuân, thực tế các doanh nghiệp trong lĩnh vực này đang đảm nhận, “gánh vác” một phần nhiệm vụ chung đối với thành phố. Bởi lẽ, lợi nhuận thu về từ cung ứng các sản phẩm, dịch vụ công ích so với giá trị thực tế chưa tương xứng. Hiện nay, một số giá thành đầu vào của các doanh nghiệp được thực hiện theo giá thị trường. Trong khi đó, giá sản phẩm đầu ra lại chịu kiểm soát của nhà nước, dẫn đến thu không đủ bù chi hoặc lợi nhuận không đáng kể. Đây chính là sự “băn bó” về cơ chế đối với các doanh nghiệp công ích sau cổ phần hóa. Từ đó dẫn đến việc bảo đảm nguồn lực để tái đầu tư, ứng dụng công nghệ - kỹ thuật mới nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, cải tiến chất lượng sản phẩm, dịch vụ với các doanh nghiệp trong lĩnh vực này vẫn là bài toán khó, chưa thực sự có lời giải mang tính bứt phá. Ở phần lớn doanh nghiệp công ích trên địa bàn thành phố hiện nay, việc ứng dụng phần mềm, công nghệ số trong quản lý, nâng cao chất lượng và tính tiện ích của các dịch vụ đã được triển khai, nhưng tiến độ chưa đáp ứng yêu cầu.
Một bất cập khác đang trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động của các doanh nghiệp đó là thời gian tổ chức đấu thầu các sản phẩm dịch vụ công ích khá muộn, gây khó khăn cho doanh nghiệp trong thực hiện bảo đảm tiến độ, chất lượng công việc theo đúng yêu cầu. Do đó, các doanh nghiệp đề xuất thành phố chỉ đạo Sở Xây dựng, Sở Tài nguyên và Môi trường, các đơn vị được giao chủ trì tổ chức đấu thầu các hạng mục đẩy sớm thời điểm tổ chức để tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp trong thực hiện. Cùng với đó, các doanh nghiệp mong muốn được thành phố hỗ trợ thực hiện chuyển đổi số, tiếp tục quan tâm tháo gỡ vướng mắc khó khăn, đồng hành hỗ trợ doanh nghiệp sau cổ phần hóa.
BÀI: BÙI LAN
