(HPĐT)- Hiện, trên địa bàn thành phố có hơn 1.000 doanh nghiệp tạm dừng giao dịch, chủ doanh nghiệp bỏ trốn, bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh đang nợ bảo hiểm với số tiền hơn 200 tỷ đồng. Việc thu hồi nợ tại các doanh nghiệp này gặp nhiều khó khăn, hàng nghìn lao động “lao đao” khi quyền lợi, chế độ bị “treo” thời gian dài.
Chủ doanh nghiệp cần nghiêm túc chấp hành nghiêm các quy định về tham gia BHXH, BHYT, BHTN đối với người lao động.
Trong ảnh: Công nhân Công ty CP Cơ khí xây dựng AMECC (huyện An Lão) trong giờ sản xuất.
Nguy cơ mất quyền lợi
Sau hơn 3 năm nghỉ việc tại doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng trên địa bàn xã Tân Dương (huyện Thủy Nguyên), anh N.V.P., ở phường Hạ Lý (quận Hồng Bàng) vẫn chưa được chốt sổ BHXH để tiếp tục tham gia bảo hiểm ở chỗ làm mới. Anh P. cho biết: Chủ doanh nghiệp bất ngờ thông báo công ty dừng hoạt động do gặp khó khăn về tài chính, trong khi đang nợ tiền bảo hiểm xã hội của lao động gần 2 năm. Người lao động nhiều lần đề nghị doanh nghiệp nộp bổ sung BHXH còn thiếu để bảo đảm các quyền lợi, chế độ nhưng doanh nghiệp không thực hiện. Nhiều lao động “ngậm ngùi” chấp nhận chốt sổ BHXH để tiếp tục đóng nối khi chuyển đến làm việc ở doanh nghiệp mới. Điều này đồng nghĩa lao động “mất trắng” quyền lợi trong thời gian doanh nghiệp “trốn” đóng bảo hiểm.
Theo thống kê của Sở Kế hoạch- Đầu tư, tại thời điểm tháng 4-2021, Hải Phòng chỉ có hơn 100 doanh nghiệp tạm dừng giao dịch, chủ doanh nghiệp bỏ trốn, bị thu hồi giấy chứng nhận đang ký kinh doanh, với số tiền nợ hơn 7 tỷ đồng, nhưng đến nay, tăng lên hơn 1.000 doanh nghiệp. Phó trưởng phòng phụ trách Phòng Quản lý thu (Bảo hiểm xã hội Hải Phòng) Phạm Văn Mạnh cho biết: Sở dĩ, số doanh nghiệp phá sản, giải thể, chủ bỏ trốn ngày tăng cao, diễn biến ngày càng phức tạp thời gian qua do ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19, khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong sản xuất- kinh doanh, dẫn đến “trốn tránh” nghĩa vụ nộp bảo hiểm xã hội (BHXH) cho người lao động. Thậm chí, có những doanh nghiệp FDI lợi dụng kẽ hở của pháp luật Việt Nam, cũng như chính sách “trải thảm đỏ” trong thu hút đầu tư của nhà nước để được hưởng chính sách ưu đãi, chiếm đoạt tiền lương, các khoản trợ cấp của người lao động rồi chủ doanh nghiệp bỏ trốn, có khi để lại khoản nợ lương và bảo hiểm và nhiều vấn đề rất khó giải quyết.
Nỗ lực gỡ khó cho người lao động
Nhằm bảo đảm quyền lợi của người lao động tại các doanh nghiệp phá sản, giải thể, chủ doanh nghiệp bỏ trốn, ngành BHXH hướng dẫn giải quyết chế độ BHXH đối với lao động tại các doanh nghiệp phá sản, giải thể đang nợ BHXH. Theo đó, việc giải quyết các chế độ: hưu trí, thai sản, tử tuất, BHXH một lần đều dựa trên thời gian doanh nghiệp thực đóng vào quỹ BHXH (không bao gồm thời gian còn nợ tiền đóng). Khi thời gian tham gia BHXH được đóng bổ sung, cơ quan BHXH sẽ thực hiện việc cộng nối thời gian đóng BHXH để điều chỉnh các chế độ liên quan theo quy định của chính sách hiện hành.
Với hướng giải quyết như trên, thì người lao động vẫn chỉ trông chờ vào “may rủi” bởi rất ít doanh nghiệp có thể trả nợ BHXH trong khi đang hoàn thiện thủ tục chờ để tuyên bố phá sản, giải thể. Theo quy định, tại Điểm a và b, Khoản 1 Điều 54 của Luật Phá sản quy định về thứ tự phân chia tài sản: “Trường hợp thẩm phán ra quyết định tuyên bố phá sản thì tài sản của doanh nghiệp được phân chia theo thứ tự sau: chi phí phá sản, khoản nợ lương, trợ cấp thôi việc, BHXH, bảo hiểm y tế đối với người lao động, quyền lợi khác theo hợp đồng lao động và thỏa ước lao động tập thể đã ký kết”. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, tài sản của các đơn vị, doanh nghiệp được thế chấp tại các ngân hàng, khi thanh lý tài sản, sau khi trừ tiền nợ ngân hàng còn rất ít hoặc không còn để nộp tiền chậm đóng lương, BHXH và các trợ cấp khác cho người lao động. Do đó, nhiều doanh nghiệp không thể tuyên bố phá sản, giải thể do không bảo đảm thanh toán hết các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác.
Trước thực trạng trên, Bộ Lao động - Thương binh - Xã hội và BHXH Việt Nam đang phối hợp nghiên cứu, bổ sung nội dung về vấn đề chậm đóng, trốn đóng, chiếm dụng tiền đóng theo quy định của Luật BHXH (sửa đổi), trình Chính phủ vào tháng 6-2023. Nhằm bảo đảm quyền lợi của người lao động tại các doanh nghiệp phá sản, giải thể, có chủ doanh nghiệp bỏ trốn, BHXH Hải Phòng tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong việc chốt sổ BHXH và giải thể các chế độ theo quy định, hướng dẫn. Đồng thời, BHXH Hải Phòng tích cực đôn đốc thu nộp BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp đối với các đơn vị nợ đóng, chậm đóng bằng các biện pháp như: làm việc trực tiếp với đơn vị; báo cáo tình hình nợ với cơ quan quản lý nhà nước; công khai tên đơn vị lên các phương tiện truyền thông; thanh tra, kiểm tra, xử phạt hoặc gửi hồ sơ sang cơ quan công an điều tra khi có dấu hiệu vi phạm... Đối với các đơn vị đang làm thủ tục tuyên bố phá sản, BHXH Hải Phòng đề nghị Tòa án yêu cầu doanh nghiệp ưu tiên nộp tiền trả nợ BHXH theo quy định. Những đơn vị dừng, giải thể, phá sản thực hiện việc tái sản xuất, góp vốn kinh doanh, chuyển nhượng tài sản…, cơ quan BHXH báo cáo UBND thành phố để yêu cầu doanh nghiệp nợ BHXH thực hiện trả nợ BHXH đầy đủ, đúng quy địnhPhó giám đốc BHXH Hải Phòng Nguyễn Văn Thạnh thông tin./.
bài: HOÀNG XUÂN - ảnh: trung kiên
