Manh mún, nhỏ lẻ, chi phí cao
Tàu cập cảng container quốc tế Lạch Huyện Hải Phòng bốc xếp hàng hóa.
Theo ông Phạm Hồng Minh, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Cảng Hải Phòng, hiện tại Hải Phòng có hơn 500 doanh nghiệp hoạt động logistics, trong đó có nhiều trung tâm logistics lớn như: trung tâm logistics của Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn, GSL, DH, Yusen, Hải An, … Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc phát triển logistics tại Hải Phòng còn hạn chế do doanh nghiệp hoạt động dịch vụ manh mún, thiếu kinh nghiệm, chỉ cung cấp các dịch vụ cơ bản. Doanh nghiệp logistics tại Hải Phòng chỉ thực hiện những công đoạn thô, chủ yếu là bốc xếp, kho bãi và vận chuyển đường bộ, nguồn thu từ những công đoạn này thấp, ít tạo giá trị gia tăng. Hệ thống các doanh nghiệp cảng, kho bãi, vận tải còn nhỏ lẻ, hoạt động kiểu “mạnh ai nấy làm”, chưa tìm được tiếng nói chung, dẫn đến cạnh tranh không lành mạnh về giá, làm giảm hiệu quả tổng thể. Đáng chú ý, đến nay, Hải Phòng chưa có những trung tâm logistics đủ lớn về quy mô, về tầm ảnh hưởng đối với các hãng tàu, các nhà sản xuất, xuất nhập khẩu nên mới chủ yếu dừng lại ở mức thu gom hàng thuê cho các hãng nước ngoài.
Đây chính là những điểm yếu mà các doanh nghiệp logistics trong nước phải lưu tâm, khi lãnh đạo Cục Hải quan Hải Phòng cho biết, hiện thành phố có hơn 30 công ty, tập đoàn logistics đa quốc gia đang hoạt động như: ONE, Maersk-line, Mitsui O.S.K line, APL...; có tới 75-80% thị phần logistics của Hải Phòng do các công ty logistics nước ngoài nắm giữ.
Một vấn đề khác khiến các cấp chính quyền, các nhà quản lý trăn trở là phương thức vận chuyển hàng hóa bằng đường bộ vẫn là chủ yếu (chiếm tỷ trọng tới hơn 80%) dẫn đến chi phí cao, tiềm ẩn nguy cơ về ùn tắc, tai nạn giao thông, tác động xấu tới môi trường. Những loại hình vận tải chi phí thấp như đường sắt, đường thủy nội địa chưa được phát huy. Theo ông Bruno Jaspaert, Tổng Giám đốc Công ty CP Khu công nghiệp Đình Vũ, các nhà đầu tư đến với các khu công nghiệp (KCN) DEEP C đều có chung câu hỏi: tại sao chi phí logistics tại Hải Phòng nói riêng và tại Việt Nam nói chung lại cao đến thế và thực hiện logistics lại khó như vậy? Ông Bruno Jaspaert thông tin, chi phí dịch vụ logistics tại Việt Nam hiện chiếm tới 25% trong GDP. Trong khi đó, con số này ở Trung Quốc là 18%; Nhật Bản 11%; Xin-ga-po 8%... Còn tính trung bình trên thế giới thì chỉ 14%. Nhiều doanh nghiệp logistics cũng phản ánh: chi phí vận tải từ Thượng Hải (Trung Quốc) về tới Hải Phòng khoảng 200 USD/công-ten-nơ, trong khi chi phí vận tải từ Hải Phòng tới Hà Nội cũng phải mất tới chừng ấy.
Chủ động nắm bắt thời cơ
Nhận biết rõ những ưu thế, tiềm năng; nhận diện rõ hạn chế, yếu kém, bất cập, các doanh nghiệp Hải Phòng không thụ động ngồi chờ mà chủ động nắm bắt thời cơ, đón trước xu hướng phát triển logistics. Theo ông Bruno Jaspaert, cơ hội phát triển logistics tại Hải Phòng rất lớn, tương đương với những thử thách hiện nay. Công ty CP Khu CN Đình Vũ trong chiến lược phát triển các KCN trên địa bàn Hải Phòng rất chú trọng đầu tư hạ tầng KCN hiện đại, đặc biệt là cung cấp dịch vụ trọn gói cho nhà đầu tư, bao gồm cả dịch vụ logistics. Trong đó, nhà kho, đặc biệt là hệ thống kho lạnh được công ty triệt để khai thác, xây xong nhà kho nào khách hàng thuê hết ngay tới đó, cho thấy yêu cầu dịch vụ kho lạnh tại Hải Phòng rất lớn. Một số doanh nghiệp khác như Công ty CP đầu tư VIDIFI Duyên Hải thì hợp tác với nhà đầu tư chiến lược là Công ty TNHH MOL Logistics Việt Nam để xây dựng trung tâm tiếp vận tại Khu dịch vụ cuối tuyến Đình Vũ từ đầu năm 2019 để khai thác những lợi thế về cảng biển, giao thông, phát triển dịch vụ logistics. Hàng trăm doanh nghiệp khác cũng đang tranh thủ từng ngày để đầu tư vào logistics.
Theo ông Phạm Hồng Minh, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Cảng Hải Phòng, liên kết với nhau là biện pháp hữu hiệu khắc phục sự manh mún, nhỏ lẻ của các doanh nghiệp logistics hiện nay. Ông Phạm Hồng Minh cho biết, nhằm xây dựng một chuỗi logistics kết hợp giữa các công ty logistic trong khu vực để khai thác các dịch vụ trọn gói cho các khách hàng, công ty luôn nhất quán chủ trương biến Cảng Hải Phòng thành trung tâm port- logistics, nâng cao hiệu quả hợp tác giữa Cảng, các công ty vận tải biển công-ten-nơ và các công ty dịch vụ vận tải logistics để nâng cao năng lực cạnh tranh và thuận tiện cho việc kết nối cảng biển, các dịch vụ cảng biển với phương châm các bên cùng chiến thắng (Win-Win). Hiện Cảng Hải Phòng đang thực hiện chiến lược phát triển cảng theo hướng gắn kết lợi ích của các hãng tàu và các dịch vụ kho bãi (Depot) vận tải logistics, phát triển mạnh chuỗi dịch vụ sau cảng, gắn kết các lợi ích để giữ chân các khách hàng lớn tại cảng. Đây được coi là một trong những yếu tố để Cảng Hải Phòng giữ được ưu thế trong cạnh tranh và phát triển với tốc độ tăng trưởng khá cao trong năm 2019.
Điều khiến doanh nghiệp yên tâm, tin tưởng là đến nay, Hải Phòng cơ bản có đủ các cơ sở pháp lý quan trọng về phát triển logistics như: Quyết định số 200/QĐ-TTg ngày 14-2-2017 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Kế hoạch hành động nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển dịch vụ logistics Việt Nam đến năm 2025; Nghị quyết 38 của HĐND thành phố khóa 15 và Quyết định số 549 ngày 14-3-2019 của UBND thành phố Hải Phòng phê duyệt Quy hoạch phát triển hệ thống dịch vụ logistics thành phố Hải Phòng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030..., đặc biệt là Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị chỉ rõ mục tiêu xây dựng Hải Phòng trở thành trung tâm dịch vụ logistics quốc tế hiện đại bằng cả đường biển, đường hàng không, đường bộ cao tốc, đường sắt tốc độ cao. Tuy nhiên, định hướng, quy hoạch, cơ chế chính sách của Nhà nước mới chỉ là điều kiện cần, còn quyết định vẫn là sự tham gia của doanh nghiệp. Chỉ khi các doanh nghiệp chủ động, tích cực, xây dựng kế hoạch phát triển logistics phù hợp với sự phát triển tổng thể đã được định hướng, có sự liên kết, phối hợp chặt chẽ, phân công cụ thể, không chồng lấn, dẫm chân nhau, mới góp phần mang lại hiệu quả to lớn từ dịch vụ logistics tại Hải Phòng./.
Hồng Thanh - Ảnh: Đức Nghĩa
