Doanh nghiệp thực hiện cam kết bảo vệ môi trường: Tăng cường hậu kiểm, phối hợp giám sát

Sau gần 5 năm hoạt động, đến gần đây Dự án khu nhà ở Pruksa mới hoàn thành việc đấu nối xả thải sau xử lý theo quy định.

Được ký nhiều nhưng làm ít

Công ty mạ kẽm Amecc ở xã Quốc Tuấn (huyện An Lão) có đề án BVMT được Sở Tài nguyên-Môi trường phê duyệt. Tuy nhiên, đến thời điểm này, công ty chưa đầu tư xây dựng và vận hành các công trình BVMT như đã đề xuất trong đề án BVMT. Theo đề án, nước thải của công ty được xử lý và tuần hoàn tái sử dụng, hoặc giao lại công ty hóa chất. Tuy nhiên, hiện nay, công ty chỉ có duy nhất hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt với công suất 20m3/ngày. Việc xử lý đối với nước thải sản xuất chưa đúng quy định. Nhật ký hoạt động xử lý thải không như quy trình trong bản đề án BVMT công ty đã cam kết. Hệ quả là, trong tháng 8-2020, nước đoạn kênh Cẩm Văn 2 chạy qua Công ty mạ kẽm Amecc có màu đỏ, váng dầu đóng dày trên mặt nước. Công ty mạ kẽm Amecc là đối tượng bị “tình nghi” gây ra hiện tượng này.

Việc doanh nghiệp không đầu tư xây dựng các công trình và các biện pháp BVMT như cam kết trong đề án BVMT hay báo cáo ĐTM diễn ra phổ biến lâu nay. Trong hai năm 2018-2019, Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi An Hải có phản ánh Dự án khu nhà ở dành cho người thu nhập thấp Pruksa tại thôn Vĩnh Khê, xã An Đồng (huyện An Dương) xả nước thải chưa qua xử lý ra kênh nội đồng, nằm cách sông Rế khoảng 100m, bốc mùi hôi khó chịu. Theo báo cáo ĐTM của dự án thì chủ đầu tư phải đấu nối xả thải sau khi xử lý vào hệ thống cống thoát nước D800 trên đường Máng Nước rồi tiếp tục thoát ra kênh An Kim Hải. Mặc dù từ năm 2015, dự án này có hộ dân chuyển đến sinh sống, nhưng đến năm 2019, dự án chưa có điểm đấu nối xả nước thải, do hệ thống cống D800 trên đường Máng Nước chưa được xây dựng. Mặc dù, khu nhà ở có trạm xử lý nước thải, song trên thực tế vẫn có một số điểm xả trực tiếp ra kênh nội đồng chưa qua xử lý. Tháng 8-2020, dự án này mới hoàn thành việc đấu nối xả thải sau khi xử lý theo quy định.

Theo Nghị định 18/2015/NĐ-CP và Nghị định 40/2019/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật BVMT,  chỉ những dự án lớn, có nguy cơ tác động xấu đến môi trường mới phải báo cáo kết quả thực hiện các công trình BVMT phục vụ vận hành dự án, như: dự án xây dựng khu khám, chữa bệnh; sản xuất xi-măng, sản xuất nguyên liệu xây dựng từ 50 nghìn tấn sản phẩm/năm; xây dựng khu, cụm công nghiệp… Những dự án còn lại, mặc dù không phải báo cáo kết quả, nhưng chủ dự án phải bảo đảm các nguồn chất thải trước khi thải ra môi trường phải đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường và thông báo kết quả hoàn thành công trình  BVMT tới cơ quan đã phê duyệt báo cáo ĐTM. Tuy nhiên, nhiều chủ đầu tư còn thiếu ý thức trong công tác BVMT. Trong khi đó, giai đoạn khá dài, công tác hậu kiểm của ngành chức năng và chính quyền địa phương đối với việc hoàn thành công trình BVMT theo nội dung cam kết còn lỏng lẻo. Việc xử lý còn “nhẹ tay”. Nghị định số 155/2016/NĐ-CP quy định mức xử lý đối với hành vi không xây lắp công trình BVMT cao nhất là 40 triệu đồng. Tuy nhiên, số DN bị xử lý về hành vi này chưa nhiều, dẫn đến việc DN còn “xem nhẹ” việc đầu tư xây dựng công trình BVMT theo cam kết.

Chính quyền cơ sở, người dân cần phối hợp giám sát

Theo Giám đốc Sở Tài nguyên-Môi trường (TNMT) Trần Văn Phương: từ thực tế trên, Sở TNMT tăng cường kiểm tra thực hiện trách nhiệm của các chủ dự án sau khi hồ sơ môi trường đã được phê duyệt. Số chủ dự án được kiểm tra việc hoàn thành công trình BVMT phục vụ giai đoạn vận hành dự án tăng lên. Năm 2018, sở kiểm tra tại 81 cơ sở đã được phê duyệt báo cáo ĐTM; từ năm 2019 đến hết tháng 10-2020, sở tổ chức kiểm tra 72 cơ sở. Qua kiểm tra, Sở TNMT nhắc nhở, hướng dẫn, yêu cầu các cơ sở thực hiện đúng, đầy đủ các nội dung, biện pháp cam kết trong hồ sơ môi trường đã được cơ quan thẩm quyền phê duyệt; yêu cầu vận hành thử nghiệm các công trình, lập hồ sơ xác nhận hoàn thành theo quy định.

Cùng với đó, từ năm 2017 đến nay, hằng năm, Sở TNMT ban hành kế hoạch về cấp giấy xác nhận hoàn thành các công trình BVMT phục vụ giai đoạn vận hành, bảo đảm mỗi năm có 30-40 dự án hoàn thành đầu tư công trình BVMT theo quy định. Bên cạnh hoạt động thanh tra, kiểm tra của Sở TNMT, cần có sự phối hợp giám sát của chính quyền địa phương, các lực lượng chức năng và nhất là cộng đồng dân cư khu vực dự án đầu tư xây dựng. Theo đó, Sở TNMT có thể công khai danh sách các DN đã được phê duyệt báo cáo ĐTM, với những công trình, hạng mục cần đầu tư xây dựng để cộng đồng cùng tham gia giám sát thực hiện. Yêu cầu các chủ đầu tư tuân thủ nghiêm túc Điều 26, 27 Luật BVMT, phối hợp với UBND cấp xã, phường nơi thực hiện dự án tổ chức niêm yết công khai quyết định phê duyệt báo cáo ĐTM tại trụ sở UBND cấp xã./.