Cây đa 13 gốc quanh năm xanh tốt.
Người dân trong vùng kể lại, ngày xưa có một vị tướng quân trên đường đi đánh giặc dừng chân ở đây, buộc ngựa vào cây đa khiến phần ngọn bị gãy. Sau, tán cây mọc ra và cây đa có hình dáng như ngày nay. Cây cao khoảng 10 mét với hàng chục cành lớn tạo thành tán rộng, có đường kính khoảng 40 m. Cây có 13 gốc lớn, thẳng, gồm một gốc chính và 12 gốc phụ. Gốc chính có chu vi hơn 8 m. 12 gốc còn lại mọc quanh gốc chính, có chu vi 2- 5m. Các gốc nối với nhau bằng các cành có đường kính gần 1 m. Từ xa nhìn lại, cây như mâm xôi khổng lồ vươn lên trời cao. Quanh năm chim chóc kéo nhau về, nhất là vào mùa quả chín.
Theo lời các bậc cao niên, trước kia xóm Trại chỉ có vài nóc nhà của người dân nghèo ra đây khai hoang, lập trại. Sau, nhận thấy đất đai màu mỡ, khí hậu thuận hòa trồng cấy được mùa nên ngày càng nhiều hộ dân đến sinh sống, hình thành xóm làng trù phú. Một chiếc miếu nhỏ bằng tranh tre được người dân dựng lên dưới gốc cây đa cổ thụ thờ người có công giúp dân làng khai hoang lập trại. Từ nhiều đời nay, vào mồng một và ngày rằm, dân làng ra miếu ở gốc đa thắp hương cầu may mắn, bình an.
Các cụ cao niên trong làng cũng truyền nhau câu chuyện rằng: Vào thời Pháp thuộc, tại phố Cầu Đất (còn được gọi là phố Cô Đầu vì có nhiều nhà hát ả đào), có một ca nương nổi tiếng xinh đẹp, hát hay. Chẳng may cô đầu mất sớm, có người thương cảm dựng đền ở gần thờ phụng. Sau này, có người phu xe đứng chờ khách ở gần đền vào lúc nửa đêm, bỗng thấy có người con gái mặc quần áo trắng gọi xe về khu vực xóm Trại. Khi người phu xe chở đến cây cầu nhỏ bắc qua mương gần cây đa 13 gốc, bỗng người con gái biến mất, trên xe chỉ còn lại tiền âm phủ. Người dân trong vùng tin rằng, người con gái kia hiển linh về cây đa 13 gốc ngự nên dựng phủ thờ quanh năm hương khói.
Hơn 300 năm, trải qua bao mưa gió, bom đạn chiến tranh, cây đa vẫn hiên ngang, căng tràn sức sống. Đặc biệt, nhiều trận bão lớn đổ bộ, trong khi cây cổ thụ ở nhiều nơi bị đổ gãy, cây đa 13 gốc không bị ảnh hưởng. Có chăng, thỉnh thoảng một vài cành cây do lâu ngày bị mục tự rơi xuống. Qua thời gian, xóm Trại giờ trở thành phố thị đông đúc dân cư. Tuy nhiên, người dân địa phương vẫn dành khoảng không gian rộng lớn cho cây đa 13 gốc và đền thờ.
Hà Vân
