Thái Phan
Trong căn nhà lộng gió bên bờ sông Đa Độ, bên ấm chè tàu đặc xoẳn, ông Hùng trầm ngâm kể lại quãng thời gian thăng trầm kể từ khi gắn bó với nghiệp ao đầm. 29 năm trước, khi đất ngày càng chật và người cũng ngày một khôn lanh, địa phương có chính sách đấu thầu và khai hoang, ông quyết định bỏ làng ra khu vực bờ sông hoang vu đầy lau lác lập nghiệp. Nhiều người coi đây là hành động dũng cảm, dám nghĩ dám làm, nhưng cũng không ít coi là “có vấn đề”. Bỏ ngoài tai điều tiếng, dèm pha, ông cùng vợ con xắn tay đào đất be bờ. Chỉ sau dăm năm “cắm mặt vào bùn đất”, khoảnh ao đầm hơn 10.000 m2 vốn lồi lõm, nham nhở lột xác trở thành khu trang trại đẹp như mơ với những ao đầm vuông vức cùng dàn chuối, ổi, đu đủ, mít… mơn mởn, nõn nà xếp hàng thẳng tắm tắp trên bờ.
 |
| Ông Hùng kiểm tra ao nuôi ốc bươu sinh sản. |
“Tiếng là có cơ ngơi “hoành tráng”, nhưng chẳng ăn thua”, ông Hùng nhấp ngụm nước chè rồi thủng thẳng: “Hết nuôi cá trôi, mè, trắm, rô phi… đến tôm càng xanh, năm được năm hỏng, thêm tình cảnh “được mùa mất giá, được giá mất mùa”, thành thử cũng chỉ “hai tay vày lỗ miệng”, đủ ăn tiêu đã là may mắn. Nhiều đêm mất ngủ vắt tay lên trán tự hỏi, chả lẽ dắt díu vợ con trở lại làng. Đương lúc trăn trở giữa bỏ và giữ lại ao đầm, con ốc bươu ta xuất hiện trở thành cứu cánh cho cuộc đời tôi”.
Ông Hùng kể, năm 2006, nạn ốc bươu vàng khiến ốc bươu ta dần biến mất khỏi đồng ruộng. Khi đó, thấy người làng bắt ốc bươu vàng đem đập bỏ hoặc bán với giá rẻ cho những hộ nuôi vịt, gà làm thức ăn, có lẫn ốc bươu ta loại nhỏ, ông tiếc của xin về thả trong ao. Bẵng đi một thời gian, cuối năm bơm nước vét ao thu được cả tạ. Thấy ốc bươu ta trên thị trường có giá, ông ấp ủ dự định nuôi với quy mô lớn. Năm 2007, được người quen làm ở phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện “mách nước”, ông tham gia dự án bảo tồn và nhân giống đặc sản ốc bươu đen địa phương, nhận 15 triệu đồng hỗ trợ từ thành phố. Có tiền, ông cải tạo khoảnh ao rộng hơn 3.000 m2 nuôi ốc. Được chăm sóc cẩn thận, sau hơn 3 tháng, từ nhỏ hơn đầu đũa, ốc đạt kích cỡ thương phẩm (30-35 con/kg).
“Đầu tư ao nuôi ốc không tốn kém lắm, cần bảo đảm độ sâu trung bình 50-70 cm cùng hệ thực vật vừa làm chỗ trú, vừa cung cấp thức ăn như cây súng ta, rong, bèo…”, ông Hùng chia sẻ: “Ốc bươu dù ít bệnh như do ưa sạch nên cần thay nước thường xuyên, tuyệt đối không dùng thuốc trừ sâu, trừ cỏ. Ngoài ra, dưới ao không nuôi các loài cá dữ ăn ốc và trứng ốc như cá trắm đen, cá chim, cá trê lai..., không thả vịt ngan. Bên cạnh đó, cần kiểm tra ao thường xuyên, nếu phát hiện thấy có ốc bươu vàng, ngay lập tức diệt bỏ. Còn trên bờ, phát quang bụi rậm để chuột không có chỗ trú ngụ. Thức ăn cho ốc khá đơn giản, ngoài rong, bèo tây, súng ta dưới ao, chỉ cần cho ăn thêm xơ mít, lá sắn, thân chuối băm nhỏ…”.
Theo kinh nghiệm của ông Hùng, nuôi quảng canh, mật độ ốc khoảng 10-12 con/m2 là vừa. Với giá bán hiện nay khoảng 80-100 nghìn đồng/kg, chỉ sau hơn 3 tháng, mỗi sào ao cho thu nhập khoảng 5-7 triệu đồng. Còn nuôi với mật độ dày (trên dưới 40 con/m2), cần lưu ý thay nước thường xuyên cũng như cung cấp thức ăn đầy đủ. Nuôi ốc bươu ta ít lo thương lái ép giá bởi thả theo hình thức gối vụ liên tục, không thu hoạch ồ ạt trong cùng thời điểm mà chia ra mỗi ngày chừng 5-7 kg.
Cách đây 6-7 năm, ông Hùng lâm vào tình cảnh khó khăn khi nguồn ốc giống trong tự nhiên ngày càng khan hiếm. Để bảo đảm nguồn giống, ông mất rất nhiều thời gian vừa học tập, nghiên cứu, vừa mày mò thử nghiệm. Sau nhiều lần thất bại, ông rút ra kinh nghiệm, chọn ốc bố mẹ to khoẻ, thân miệng đều đặn với tỷ lệ 1 ốc cái/1 ốc đực. Mùa sinh sản của ốc bắt đầu từ dịp Thanh Minh (đầu tháng ba âm lịch) và kéo dài đến tháng 7. Khi này, buổi sáng phải dậy sớm thu hoạch trứng ốc rồi để tập trung trong chỗ mát. Lúc mới đẻ, trứng ốc có màu trắng, khoảng nửa tháng sau, lúc sắp nở, chuyển sang màu đục. Khi nở, cho ốc ăn bèo tấm đến khi lớn bằng hạt ngô thì có thể thả xuống ao. Nếu chăm sóc tốt, đến khi thu hoạch tỷ lệ sống sót đạt trên dưới 75%. Từ năm 2012, ông hoàn toàn làm chủ kỹ thuật nuôi ốc bươu ta sinh sản với tỷ lệ trứng nở đạt trên dưới 90%.
Diện tích ao 3.000 m2 hiện được ông Hùng chuyển hoàn toàn sang nuôi ốc sinh sản. Hơn 6.000 con ốc bố mẹ đều đặn cho ra hơn 1 triệu con giống mỗi năm. Với giá bán 500 đồng/con, mỗi năm, ông thu về không dưới 500 triệu đồng. Không chỉ bán trên thị trường thành phố, nguồn ốc giống từ trang trại của gia đình ông được đưa đến nhiều tỉnh, thành phố lân cận như Quảng Ninh, Hà Nội, Hải Dương, Hưng Yên… Theo ông, sướng nhất là ra lò đến đâu, ốc giống tiêu thụ hết đến đó. Nhiều thương lái còn đặt cọc trước vài tháng để yên tâm có hàng đúng hẹn.
“Theo tôi, bí quyết nuôi thành công đối với ốc bươu ta sinh sản cũng như thương phẩm là tôn trọng quy luật tự nhiên. Nếu nuôi với mật độ thưa quá, hiệu quả kinh tế không cao, còn dày quá hoặc cho ăn thêm thức ăn công nghiệp, ốc vừa gầy, lại dễ chết hàng loạt”, ông Hùng tâm sự: “Thời điểm hiện tại, khi phong trào nuôi ốc bươu ta chưa phát triển ồ ạt, vừa bán được giá cao lại chẳng lo đầu ra bởi nhu cầu thị trường, nhất là các quán ăn, nhà hàng, rất lớn. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần sự hỗ trợ của các cấp chính quyền cũng như ban, ngành chức năng trong quy hoạch vùng, hướng dẫn kỹ thuật nuôi cũng như tạo dựng chuỗi liên kết chặt chẽ giữa sản xuất với tiêu thụ. Thời gian gần đây, hết chứng kiến “giải cứu” dưa hấu, lợn đến bí ngô, tôi cũng như nhiều hộ nuôi ốc thấy lo lo”.
