Đối thoại - 'chìa khoá' thực thi chính sách bảo hiểm xã hội

“Kênh” tương tác hiệu quả

Hội nghị đối thoại giữa Bảo hiểm xã hội Hải Phòng với hơn 300 đơn vị, doanh nghiệp trên địa bàn thành phố diễn ra vào đầu tháng 6 vừa qua là diễn đàn để các doanh nghiệp trao đổi trực tiếp, cởi mở với cơ quan quản lý nhà nước về những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội.

Đại diện một doanh nghiệp trong lĩnh vực may mặc cho biết, tham gia hội nghị đối thoại giúp doanh nghiệp cập nhật nhiều thông tin mới để kịp thời điều chỉnh, bổ sung hoạt động theo đúng quy định. Do đặc thù có người lao động làm việc không trọn thời gian, doanh nghiệp mong muốn được cơ quan Bảo hiểm xã hội hướng dẫn cụ thể để thực hiện đầy đủ, chính xác các quy định liên quan.

Về vấn đề này, đại diện cơ quan Bảo hiểm xã hội thông tin, hướng dẫn chi tiết, cụ thể. Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn có từ đủ 1 tháng trở lên, kể cả trường hợp người lao động và người sử dụng lao động thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên mà làm việc không trọn thời gian nhưng có mức tiền lương bằng hoặc cao hơn mức căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thấp nhất thì phải tham gia bảo hiểm xã hội.

Tại Bảo hiểm xã hội các cơ sở, hoạt động đối thoại với doanh nghiệp, người lao động cũng được triển khai thường xuyên, nhất là những doanh nghiệp chậm đóng, nợ đọng và chủ hộ kinh doanh. Chị Nguyễn Thị Mai, chủ hộ kinh doanh gạo ở phường Phù Liễn băn khoăn: "Tôi có hợp đồng dài hạn với 5 lao động chuyên bán hàng và vận chuyển gạo, trong đó có 3 người quá tuổi lao động thì việc tham gia bảo hiểm xã hội thực hiện như thế nào?".

Theo cơ quan Bảo hiểm xã hội, tình huống này sẽ có 2 trường hợp xảy ra, nếu họ vẫn tiếp tục làm việc theo hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng trở lên và chưa nhận lương hưu hằng tháng, hộ kinh doanh vẫn phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cho những lao động này. Nếu 3 người này đã hưởng lương hưu hằng tháng, họ không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Hộ kinh doanh chỉ cần chi trả tiền lương và thỏa thuận thêm một khoản tiền tương đương mức đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế để họ tự lo chi phí.

Tại các cuộc đối thoại, cơ quan Bảo hiểm xã hội còn giải đáp nhiều thắc mắc, băn khoăn của đơn vị, doanh nghiệp.

Theo chị Bùi Thị Quỳnh Dương, Công ty CP Xây Lắp Hải Long (ở phường Hồng Bàng), hoạt động đối thoại giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn trách nhiệm, nghĩa vụ trong việc thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, đồng thời, tăng cường mối liên kết giữa cơ quan bảo hiểm xã hội và người sử dụng lao động trong việc chăm lo đời sống người lao động. Bên cạnh đối thoại trực tiếp, cơ quan Bảo hiểm xã hội triển khai tư vấn, đối thoại qua tin nhắn fanpage của Bảo hiểm xã hội Hải Phòng hoặc liên hệ qua hotline. Đồng thời, ứng dụng công nghệ, truyền thông đại chúng và mạng xã hội để các chính sách mới đi vào cuộc sống một cách thực chất, bền vững.

5 tháng đầu năm 2026, toàn hệ thống Bảo hiểm xã hội thành phố đã tiếp nhận và trả lời hơn 600 lượt hỏi - đáp về chính sách bảo hiểm qua các nền tảng, các “kênh” tương tác.

Ngăn chặn vi phạm “từ sớm, từ xa”

Theo Giám đốc Bảo hiểm xã hội Hải Phòng Trần Thị Hương, Hải Phòng đang giữ vai trò cực tăng trưởng của vùng duyên hải Bắc Bộ và cả nước, với môi trường đầu tư năng động, số lượng doanh nghiệp và người lao động không ngừng gia tăng. Việc thực hiện tốt chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là trách nhiệm xã hội của mỗi cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp đối với người lao động trên địa bàn.

Thời gian qua, tình trạng chậm đóng, trốn đóng, đóng không đúng mức quy định, chưa tham gia đầy đủ bảo hiểm xã hội cho người lao động vẫn diễn ra ở một số đơn vị, doanh nghiệp.

Chưa kể, một số đơn vị còn gặp lúng túng trong việc cập nhật các quy định mới dẫn đến chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm theo quy định của pháp luật. Điều này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý đối với người sử dụng lao động, tác động đến môi trường đầu tư, kinh doanh lành mạnh trên địa bàn thành phố.

Bên cạnh việc đôn đốc bằng văn bản hằng tháng, cơ quan Bảo hiểm xã hội xác định các cuộc làm việc, đối thoại trực tiếp sẽ là “kênh” để nắm bắt tình hình sản xuất của doanh nghiệp cũng như bàn giải pháp giải quyết, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc. Phần lớn sau đối thoại các doanh nghiệp đều cam kết có lộ trình nộp số tiền chậm đóng bảo hiểm.

Bên cạnh đó, Bảo hiểm xã hội thành phố phối hợp Công an thành phố, Thanh tra thành phố, Thuế, Sở Nội vụ, Liên đoàn Lao động thành phố thành lập các đoàn công tác làm việc trực tiếp với các đơn vị sử dụng lao động chậm đóng từ 3 tháng trở lên và yêu cầu các đơn vị bảo đảm quyền lợi chính đáng của người lao động.

Kết quả, có 855/1.771 đơn vị khắc phục 100% số tiền chậm đóng, 161 đơn vị khắc phục một phần. Tổng số tiền các đơn vị khắc phục là hơn 70 tỷ đồng/303 tỷ đồng.

Thời gian tới, cơ quan Bảo hiểm xã hội sẽ tiếp tục đẩy mạnh hoạt động đối thoại, tăng cường các “kênh” đối thoại với doanh nghiệp, người lao động bằng cả hình thức trực tiếp, trực tuyến, qua mạng xã hội. Cung cấp đầy đủ, kịp thời những thông tin mới, chính sách mới để doanh nghiệp cập nhật, điều chỉnh và thực hiện đúng quy định nhằm giải quyết chế độ cho người lao động đúng, đủ, nhanh chóng.

Cơ quan Bảo hiểm xã hội đề nghị Liên đoàn Lao động thành phố, cơ quan Công an sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ để tăng cường giám sát, tuyên truyền tới các cấp, ngành, người lao động và nhân dân về trách nhiệm, nghĩa vụ trong việc tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp để bảo đảm an sinh cuộc sống cho bản thân, gia đình và cộng đồng.