Đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho người nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh (kỳ 2)

Kỳ 2: Sửa đổi, bổ sung nhiều thủ tục liên quan đến môi trường điện tử

Thực tiễn thi hành Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam đã chỉ ra nhiều bất cập, trong đó điển hình như theo quy định tại điểm 2, khoản 2, Điều 15 của Luật này quy định giấy tờ liên quan đến cấp hộ chiếu phổ thông ở trong nước phải có bản sao giấy khai sinh hoặc trích lục giấy khai sinh đối với người chưa đủ 14 tuổi. Tuy nhiên hiện nay Bộ Công an đã hoàn thành Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất nhập cảnh, nên các cơ quan quản lý về xuất nhập cảnh có thể tra cứu thông tin trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, không cần phải đề nghị công dân cung cấp bản sao hay trích lục giấy khai sinh. Ngoài ra, khoản 2 Điều 28 Luật này quy định thủ tục báo mất hộ chiếu của công dân chưa cóquy định báo mất trên môi trường điện tử và chưa phân cấp triệt để cho Công an các cấp trong thực hiện thủ tục tiếp nhận đơn báo mất hộ chiếu của công dân, do đó cần nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung các quy định này để tạo cơ sở pháp lý trong phân cấp giải quyết, đơn giản hóa thủ tục hành chính…

Bên cạnh đó, Điều 18 của Luật này đã quy định các trường hợp được cấp hộ chiếu rút gọn, tuy nhiên chưa bảo đảm được nhiều diện đối tượng không có hộ chiếu mà cần về nước ngay, chẳng hạn như với người không được phía nước ngoài cho cư trú, nạn nhân mua bán người, ngư dân… Do vậy cũng cần được nghiên cứu sửa đổi, bổ sung quy định về việc cấp hộ chiếu theo thủ tục rút gọn để tạo điều kiện thuận lợi cho công dân cũng như phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Đối với Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam, qua thực tiễn thi hành đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, các quy định sửa đổi, bổ sung của Luật này năm 2020 có hiệu lực trong bối cảnh cả thế giới phải đối mặt với đại dịch Covid-19, Việt Nam phải áp dụng các biện pháp đặc biệt nhằm tăng cường phòng chống dịch, do đó hiệu quả đóng góp cho phát triển kinh tế - xã hội còn hạn chế.

Từ ngày 15-3-2022, sau khi Chính phủ khôi phục các chính sách xuất nhập cảnh, cho phép mở cửa du lịch, các hoạt động xuất nhập cảnh đã dần trở lại trạng thái bình thường, lượng người nhập cảnh vào Việt Nam trong năm 2022 tăng cao. Trước bối cảnh đó, Chính phủ đã đưa ra nhiều giải pháp tháo gỡ khó khăn, nhằm thúc đẩy phục hồi du lịch, kinh tế, xã hội, trong đó có nhiệm vụ, giải pháp “tiếp tục hoàn thiện chính sách tạo thuận lợi về nhập cảnh, xuất cảnh và đi lại cho khách du lịch quốc tế”. Lãnh đạo Chính phủ đã có các chỉ đạo quyết liệt nhằm tạo thuận lợi hơn nữa, thu hút người nước ngoài nhập cảnh vào Việt Nam, trong đó Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ Công an chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan “khẩn trương nghiên cứu, đánh giá, đề xuất sửa đổi quy định pháp luật về xuất nhập cảnh trình Quốc hội tại kỳ họp gần nhất tạo điều kiện thuận lợi về thủ tục, thời gian, số lượt nhập cảnh, số ngày lưu trú tại Việt Nam nhằm thu hút khách du lịch quốc tế”; “tăng cường giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin, cải tiến quy trình, cải cách thủ tục hành chính liên quan đến việc cấp thị thực, rà soát, sửa đổi, bổ sung theo thẩm quyền hoặc trình cấp có thẩm quyền xem xét sửa đổi, bổ sung các chính sách về thị thực để tạo thuận lợi cho du khách nhập cảnh”.

Qua quá trình thực hiện thí điểm và triển khai chính thức chính sách thị thực điện tử cho thấy thị thực điện tử với thủ tục hành chính công ở mức độ cao nhất, có tính cạnh tranh vượt trội so với chính sách thị thực của các nước trong khu vực và thế giới về sự thuận tiện, thông thoáng, công khai và minh bạch; đồng thời đảm bảo công tác quản lý. Tuy nhiên, theo quy định của Luật, Chính phủ quyết định danh sách các nước có công dân được cấp thị thực điện tử trên cơ sở đáp ứng các điều kiện: Có quan hệ ngoại giao với Việt Nam; phù hợp với chính sách phát triển kinh tế - xã hội và đối ngoại của Việt Nam trong từng thời kỳ; không làm phương hại đến quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội của Việt Nam. Quá trình triển khai thực hiện, quy định trên ràng buộc việc mở rộng đối tượng được cấp thị thực điện tử,do đó ảnh hưởng đến việc thu hút nhiều hơn nữa khách quốc tế đến Việt Nam. Vì vậy, cần nghiên cứu sửa đổi để có thể mở rộng áp dụng nhiều hơn nữa công dân các nước, vùng lãnh thổ nếu đảm bảo an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam. Bên cạnh đó, thời hạn thị thực điện tử tương đối ngắn (không quá 30 ngày) và chỉ có giá trị nhập cảnh một lần, chưa thực sự tạo thuận lợi cho người nước ngoài có nhu cầu vào Việt Nam du lịch, khảo sát thị trường… dài ngày hoặc có nhu cầu  xuất nhập cảnh nhiều lần, do đó cần nghiên cứu sửa đổi, nâng thời hạn, giá trị của thị thực điện tử.

Cũng vì vậy, việc tiếp tục nghiên cứu, sửa đổi một số quy định của Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam để tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa cho khách du lịch, chuyên gia, nhà đầu tư nước ngoài… vào Việt Nam nhằm góp phần thúc đẩy du lịch, phát triển kinh tế - xã hội, hỗ trợ các doanh nghiệp, nhất là trong bối cảnh phục hồi kinh tế sau đại dịch Covid-19 là cần thiết.

Với việc tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa cho người nước ngoài nhập cảnh, dự báo lượng người nước ngoài nhập cảnh sẽ tăng, đặc biệt, số người nhập cảnh bằng thị thực điện tử (không có cơ quan, tổ chức, cá nhân mời, bảo lãnh) sẽ ngày càng nhiều, đòi hỏi công tác quản lý cư trú của người nước ngoài phải được tăng cường hơn nhằm phòng ngừa,  kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý hành vi lợi dụng chính sách thông thoáng về nhập xuất cảnh của Việt Nam để hoạt động vi phạm pháp luật. Để nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý,cần thiết bổ sung, sửa đổi một số quy định của Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam. Bộ Công an nhận thấy, việc xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam để trình Quốc hội xem xét, thông qua theo trình tự, thủ tục rút gọn là hết sức cần thiết để giải quyết ngay những vấn đề cấp bách phát sinh từ thực tiễn…

(còn nữa)