Đồng hành ngư dân để gỡ thẻ vàng

Chuyện gỡ thẻ vàng không mới. Từ khi EC đưa ra thẻ vàng cảnh cáo đối với thủy sản của Việt Nam, đến nay đã hơn 5 năm. Cũng trong thời gian đó, Quốc hội, Chính phủ ban hành nhiều quy định pháp luật nhằm quản lý ngành khai thác thủy sản chặt chẽ, theo hướng phát triển bền vững, phù hợp với khuyến nghị của EC. Các địa phương, trong đó có Hải Phòng triển khai nhiều giải pháp theo chỉ đạo để gỡ thẻ vàng. Theo đánh giá của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, hơn 5 năm qua, việc thực hiện các biện pháp phòng, chống khai thác IUU tuy có những chuyển biến tích cực, song còn nhiều hạn chế, chậm khắc phục trên thực tế tại các địa phương. Công tác quản lý đội tàu theo quy định của pháp luật đã có tiến bộ, nhưng vẫn chưa quản lý được toàn bộ đội tàu hiện có; tình trạng tàu cá tham gia hoạt động khai thác thủy sản chưa bảo đảm đủ điều kiện, không thông báo trước khi cập cảng, rời cảng, khai thác sai vùng, chất lượng nhật ký khai thác không bảo đảm, vi phạm khai thác bất hợp pháp khác ở vùng biển nước ngoài vẫn xảy ra...

Riêng tại Hải Phòng, công tác phòng, chống khai thác IUU đạt kết quả rõ nét khi 895 tàu cá đủ điều kiện hoạt động khai thác thủy sản đầy đủ các loại giấy tờ theo quy định; đơn vị chức năng tổ chức trực Hệ thống giám sát hành trình tàu cá 24/24 giờ, quản lý chặt chẽ tàu cá hoạt động trên biển 24/7 đối với 100% số tàu cá có chiều dài từ 15 m trở lên. Nhờ vậy, trong năm 2022, không có tàu cá nào của thành phố vi phạm khai thác bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài. Song, tình trạng mất kết nối thiết bị VMS còn diễn ra; việc ghi, nộp nhật ký khai thác chưa đáp ứng yêu cầu…

Từ thực tế cho thấy, có gỡ được thẻ vàng hay không, không chỉ nỗ lực, quyết tâm của bộ, ngành, địa phương mà phải xuất phát từ chính ngư dân. Theo phản ánh của ngư dân thành phố, không phải bà con không nhận thức được tầm quan trọng của việc phòng, chống khai thác IUU. Song, hiện việc khai thác thủy sản đang gặp vô vàn khó khăn, từ việc nguồn hải sản gần bờ cạn kiệt, thiếu lao động đến giá dầu tăng… Cũng từ những khó khăn này, dẫn đến việc thực hiện các quy định của Nhà nước về chống IUU cũng khó khăn theo, đơn cử như thực hiện quy định chứng chỉ đối với thuyền viên, ghi nhật ký khai thác… Chưa kể hạ tầng cơ sở phục vụ vươn khơi, neo đậu, chế biến… thiếu đồng bộ, đang xuống cấp. Bởi vậy, để phòng, chống khai thác IUU hiệu quả, trước hết cần có sự đồng hành của lực lượng chức năng, chính quyền địa phương các cấp với ngư dân để tháo gỡ các vướng mắc, khó khăn và bảo đảm các điều kiện để ngư dân yên tâm vươn khơi sản xuất, làm giàu từ biển.

Cuối năm 2022, khi khảo sát tình hình phòng, chống khai thác IUU trên địa bàn thành phố, trên cơ sở thực tế và ghi nhận ý kiến của ngư dân, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lê Minh Hoan yêu cầu lực lượng chức năng khi triển khai các nhiệm vụ phòng, chống khai thác IUU cần lấy ngư dân làm trung tâm, quan tâm hơn nữa đến việc phát triển nghề cá bền vững. Tại cuộc họp với các đơn vị liên quan về thúc đẩy tiến độ triển khai kế hoạch hành động 180 ngày cao điểm chống khai thác IUU theo Quyết định 81 của Chủ tướng Chính phủ ngày 9-3 vừa qua, Bộ trưởng yêu cầu các lực lượng chức năng, địa phương đổi mới cách tiếp cận trong tuyên truyền nâng cao nhận thức chống khai thác IUU. Theo đó, phải hướng vào ngư dân, phải hiểu được người dân đang nghĩ gì và muốn gì để có biện pháp hỗ trợ, giúp đỡ; phải kiên trì trong tuyên truyền. qua đó thay đổi nhận thức của ngư dân trong tham gia bảo vệ tài nguyên thủy hải sản và khai thác bền vững.

Thời gian từ nay đến lúc đoàn thanh tra của EC về làm việc lần thứ 4 không còn nhiều. Từ thực tế và những ý kiến của ngư dân thành phố, tin rằng sở, ngành, đơn vị và địa phương liên quan sẽ giải quyết được từng “ngóc ngách” của vấn đề còn khó khăn, khắc phục được những hạn chế, vướng mắc trong phòng, chống khai thác IUU, góp phần cùng cả nước gỡ thành công thẻ vàng trong năm nay./.