Thiếu cơ chế hỗ trợ
Nhóm sinh viên Trường đại học Hàng hải Việt Nam với đề tài “Hệ thống báo cháy có thể được điều khiển và giám sát qua internet” tại Techfest Hải Phòng 2018.
Ảnh: THANH HÀ
Phó giám đốc HATEX Nguyễn Thị Cẩm Hương đánh giá, sinh viên hiện nay có nhiều điều kiện thuận lợi để khởi nghiệp. Đó là sức trẻ, sự sáng tạo, có nền tảng kiến thức tương đối vững và khả năng tiếp cận, nắm bắt thông tin nhanh nhạy, đặc biệt nhiều ý tưởng khởi nghiệp trong sinh viên chủ yếu xuất phát từ các đề tài nghiên cứu khoa học. Tuy nhiên, qua tiếp xúc sinh viên một số trường đại học trên địa bàn thành phố, bà Hương nhận thấy còn nhiều rào cản để sinh viên phát triển đề tài nghiên cứu khoa học thành dự án/ý tưởng khởi nghiệp, trong đó khó khăn lớn là thiếu cơ chế ưu đãi, khuyến khích sinh viên làm nghiên cứu khoa học.
Hiện nay, phần nhiều đề tài nghiên cứu khoa học mang tính khả thi, có thể phát triển thành ý tưởng khởi nghiệp chủ yếu đến từ các khoa công nghệ thông tin, điện, điện tử, cơ khí… Em Trần Phương Thảo (sinh viên K59, Khoa Luật hàng hải, Trường đại học Hàng hải Việt Nam) cho biết, sinh viên được lựa chọn làm đề tài thường là sinh viên năm thứ 3, 4 có bảng điểm “đẹp”, giàu thành tích học tập. “Điều này khiến lĩnh vực khởi nghiệp trong sinh viên bị bó hẹp và không ít bạn có đam mê khởi nghiệp, nhưng học lực trung bình mất cơ hội tham gia nghiên cứu khoa học. Không những vậy, sinh viên làm đề tài thường theo sự phân công của khoa khiến chúng em thụ động, thiếu sáng tạo và nhiệt huyết với đề tài”, Thảo chia sẻ.
Kinh phí hỗ trợ eo hẹp cản trở hoạt động nghiên cứu khoa học eo hẹp. Tại Trường đại học Hàng hải Việt Nam, mức hỗ trợ mỗi đề tài từ 400.000- 600.000 đồng, chỉ mang tính tượng trưng, chưa đủ sức thu hút sinh viên. Em Nguyễn Văn Hùng (sinh viên lớp TĐH K55, Khoa Điện-Điện tử), thành viên nhóm đề tài “Hệ thống báo cháy có thể được điều khiển và giám sát qua internet” tham gia Ngày hội Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Techfest Hải Phòng 2018 cho biết, chi phí làm sản phẩm tham gia Techfest lên đến 30 triệu đồng. Hùng mong muốn: “Nhà trường nâng mức hỗ trợ kinh phí để động viên sinh viên hăng hái làm khoa học hơn, bởi hiện kinh phí làm đề tài chủ yếu do các thầy, cô trong khoa tài trợ và một phần của cá nhân. Như vậy, rất khó để phát triển quy mô đề tài…”
Từ những bất cập về nhân sự, tài chính khiến các tổ chức tập hợp sinh viên nghiên cứu khoa học tại các trường đại học hoạt động khá èo uột. Năm 2015, Trường đại học Hải Phòng thành lập Câu lạc bộ sinh viên nghiên cứu khoa học quy tụ gần 30 giảng viên, sinh viên đam mê khoa học. Song, đến nay, câu lạc bộ chỉ còn 10 sinh viên và không có nhiều hoạt động sôi nổi.
Đông đảo doanh nghiệp, khách hàng tham quan Triển lãm khoa học - công nghệ vùng Đồng bằng sông Hồng 2018.
Ảnh: TRUNG KIÊN
Hình thành tư duy khởi nghiệp
Tại Techfest Hải Phòng 2018 vừa diễn ra, Trường đại học Hải Phòng có 3 dự án tham gia gồm: Smarttruck-tối ưu hóa vận tải; Phần mềm quản lý bán hàng B-Pos Pro; Hệ thống quản lý và xuất bản Tạp chí khoa học điện tử. Song chủ 3 dự án này đều là các giảng viên nhà trường, trong khi sinh viên chỉ đóng vai “diễn viên phụ”.
Trong khi đó, Trường đại học Hàng hải Việt Nam có 4 đề tài gồm: Thiết kế chế tạo máy CNC mini 3 trục bằng phương pháp mô đun; Hệ thống điều khiển giám sát hệ thống cứu hỏa phun sương trên tàu thủy; Quản lý IoT smartphone bằng giọng nói; Hệ thống báo cháy có thể được điều khiển và giám sát qua internet… Các đề tài ít nhiều thu hút vài doanh nghiệp, thậm chí có doanh nghiệp đề nghị đặt hàng sản phẩm. Tuy nhiên, một số sinh viên lại không có ý định phát triển đề tài thành dự án khởi nghiệp, mà chỉ dừng ở mức làm… tài liệu nghiên cứu giảng dạy tại trường và để sinh viên khóa sau tham khảo.
Tinh thần khởi nghiệp của sinh viên chưa mạnh mẽ khiến nhiều đề tài dù hay, khả thi nhưng vẫn bị… xếp xó. Đây cũng là nguyên nhân khiến việc thành lập câu lạc bộ sinh viên khởi nghiệp bị chậm trễ. Phó giám đốc HATEX Nguyễn Thị Cẩm Hương cho biết, hiện HATEX và các trường chưa thống nhất được các tiêu chí thành lập câu lạc bộ cũng như tìm hiểu phương hướng phát triển của các nhóm nghiên cứu, xem họ muốn thương mại hóa đề tài thành dự án khởi nghiệp hay chỉ dừng ở mức phục vụ trường.
Thách thức là vậy, nhưng HATEX thể hiện quyết tâm cao trong những tháng cuối năm đẩy nhanh tiến độ thành lập câu lạc bộ. Tại đây tập hợp đội ngũ giảng viên vững chuyên môn, giàu kinh nghiệm và đầy tâm huyết giúp hình thành và định hướng sinh viên tư duy khởi nghiệp. Mặt khác, do khởi nghiệp đổi mới sáng tạo không chỉ là đổi mới công nghệ, mà còn ở mô hình kinh doanh nên các khoa xã hội như: ngoại ngữ, du lịch, sư phạm… vẫn có cơ hội tham gia. Từ đó hình thành nên các câu lạc bộ liên khoa cấp trường để tập hợp triệt để, toàn diện các đề tài khoa học, khai thác hết tiềm năng trong sinh viên, chứ không bó hẹp trong các khoa công nghệ thông tin, điện tử viễn thông, cơ khí…
Sinh viên Nguyễn Văn Hinh, Trường đại học Hàng hải Việt Nam giới thiệu đề tài “Thiết kế chế tạo máy CNC mini 3 trục bằng phương pháp mô đun” tại Techfest Hải Phòng 2018.
Phó bí thư Đoàn Thanh niên Trường đại học Hải Phòng Nguyễn Đình Hưng cho biết, lãnh đạo nhà trường đang dành nhiều sự quan tâm đến hoạt động khởi nghiệp trong sinh viên. Bắt đầu từ việc thúc đẩy sinh viên tham gia nghiên cứu khoa học, nhất là xây dựng vườn ươm khởi nghiệp tập hợp sinh viên có kiến thức và đam mê khởi nghiệp. Nhà trường cũng đang xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ để dành một phần kinh phí lớn hỗ trợ cụ thể mỗi dự án/ý tưởng khởi nghiệp của sinh viên. Đồng thời, hỗ trợ các đề tài khoa học đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ, hỗ trợ kết nối HATEX đăng ký kinh doanh, thành lập doanh nghiệp…
