Dự án tăng cường quản lý đất đai và cơ sở dữ liệu (giai đoạn 1): 11 năm vẫn chưa thể “cán đích”

Quận Dương Kinh có tốc độ đô thị hóa nhanh, đất đai nhiều biến động, nhưng cập nhật, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai còn hạn chế.

Nhiều lý do dẫn đến “lỡ kế hoạch”

Theo Trưởng Phòng Đo đạc, bản đồ và viễn thám (Sở Tài nguyên-Môi trường) Phạm Thanh Hải: Theo kế hoạch ban đầu, dự án xây dựng hệ thống hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu quản lý đất đai (giai đoạn 1) hoàn thành trước ngày 31-12- 2021. Nhưng hiện khối lượng công việc còn rất lớn, phải xin gia hạn đến hết năm 2022 mới có thể hoàn thành.

Được biết, nguyên nhân chậm trễ có từ nhiều phía. Thời gian qua, tại các quận, huyện Đồ Sơn, Dương Kinh, Cát Hải, việc sử dụng đất có nhiều biến động, cả về chủ sử dụng, quy hoạch, công trình xây dựng trên đất; nhưng không được cập nhật, chỉnh lý kịp thời hồ sơ địa chính. Việc quản lý, sử dụng đất của người dân trên thực tế chưa thống nhất với hồ sơ quản lý của cơ quan nhà nước. Theo đó, khi xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, kể cả các thửa đất được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) cũng cần phải đo đạc, xác định lại mốc giới; đồng thời phải kiểm tra, đối chiếu thông tin trong hồ sơ địa chính hiện có để xác định biến động, thay đổi. Việc chậm trễ trong thực hiện còn có lý do nguồn vốn cấp cho dự án rất “nhỏ giọt”. Hiện, nhiệm vụ đo đạc, lập bản đồ địa chính của 4 địa phương hoàn thành. Nhưng nhà thầu vẫn chưa nhận đủ số kinh phí thực hiện. Nhiệm vụ xây dựng, cập nhập cơ sở dữ liệu đất đai đăng ký quyền sử dụng đất cho 100% số thửa đất có tổng kinh phí thực hiện là 40 tỷ đồng. Nhưng đến nay, Sở Tài nguyên-Môi trường mới được cấp 2 tỷ đồng.

Về chủ quan, việc lãnh đạo, chỉ đạo quản lý, điều hành, thực hiện dự án chưa được Sở Tài nguyên-Môi trường đôn đốc, rốt ráo. Việc kiểm soát chất lượng cấp GCNQSDĐ lần đầu của các quận, huyện chưa chặt chẽ, thường xuyên; GCNQSDĐ cấp lần đầu chưa bảo đảm sự chính xác thông tin thửa đất; do đó khi tích hợp dữ liệu sẽ không bảo đảm sự thống nhất giữa các thông tin liên quan thửa đất. Công tác quản lý đất đai của chính quyền địa phương có lúc, có nơi thiếu chặt chẽ, chưa đáp ứng yêu cầu, chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc hoàn thành công tác cấp GCNQSD đất; việc xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai chưa cập nhật thường xuyên các quy định pháp luật liên quan về đất đai nên thực hiện còn lúng túng, chậm trễ hoặc thực hiện không đúng quy định. Người dân, chủ sử dụng đất chưa ý thức được quyền lợi của việc được cấp GCNQSD đất, chưa tự giác thực hiện trách nhiệm, chậm trễ trong kê khai, đăng ký; nhiều trường hợp còn biểu hiện trông chờ vào sự hỗ trợ của nhà nước trong thực hiện nghĩa vụ tài chính liên quan.

Năm 2008, UBND thành phố có văn bản giao Sở Tài nguyên-Môi trường lập dự án tổng thể hệ thống hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu quản lý đất đai toàn thành phố với tổng mức đầu tư hơn 230 tỷ đồng. Năm 2010, UBND thành phố phê duyệt thực hiện giai đoạn 1 của dự án với mức đầu tư hơn 71,7 tỷ đồng, hiện được điều chỉnh lên 80 tỷ đồng. Giai đoạn 1 dự án gồm các nhiệm vụ đo đạc lập bản đồ địa chính dạng số và xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai tại 4 quận, huyện là Đồ Sơn, Dương Kinh, Cát Hải và Bạch Long Vỹ. Đến năm 2014, việc đo đạc lập bản đồ địa chính dạng số của 4 quận, huyện hoàn thành. 

Xác định rõ trách nhiệm các bên, bảo đảm kinh phí thực hiện

Theo Giám đốc Sở Tài nguyên-Môi trường Trần Văn Phương đánh giá: dự án xây dựng tổng thể hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu đất đai rất cần thiết trong công tác quản lý đất đai của thành phố. Đây là cơ sở thực hiện cải cách, liên thông thủ tục hành chính lĩnh vực đất đai, tạo thuận lợi tổ chức, cá nhân tiếp cận nguồn lực đất đai dễ dàng hơn. Cơ sở dữ liệu đất đai đồng bộ, chính xác, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước. Do đó, Sở Tài nguyên-Môi trường tập trung tháo gỡ vướng mắc, tập trung nguồn lực, phối hợp đơn vị tư vấn đẩy nhanh tiến độ thực hiện, nỗ lực hoàn thành dự án xây dựng hệ thống hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu quản lý đất đai (giai đoạn 1) trong thời gian nhanh nhất. Bên cạnh đó, sở hoàn thiện đề cương dự toán kinh phí của đề án “Xây dựng tổng thể hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu đất đai thành phố”.

Giai đoạn tiếp theo của dự án có quy mô 11 các quận, huyện còn lại nên khối lượng công việc rất lớn. Rút kinh nghiêm từ giai đoạn 1, Sở Tài nguyên-Môi trường tính toán thời gian thực hiện cụ thể, xác định rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương trong thực hiện công tác đăng ký quyền sử dụng đất, tuân thủ nghiêm túc các quy định pháp luật về cập nhật, chỉnh lý về biến động đất đai; bảo đảm GCN QSDĐ cấp lần đầu chính xác về thông tin, bảo đảm đúng quy định pháp luật; bảo đảm tính đầy đủ, tính pháp lý, tính chính xác của thông tin, tài liệu, dữ liệu đầu vào, tuân thủ đúng quy trình thu thập, phân loại, lựa chọn loại tài liệu, dữ liệu có thời điểm lập mới nhất, có đầy đủ thông tin nhất, có giá trị pháp lý cao nhất để xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai theo quy định. Theo đó, cơ quan chức năng không phải tốn thêm thời gian để rà soát, chỉnh lý việc sử dụng đất thực tế và hồ sơ như ở các đơn vị thuộc giai đoạn đầu. Song song với dự án này, Sở Tài nguyên-Môi trường thực hiện dự án “Tăng cường quản lý đất đai và cơ sở dữ liệu đất đai” do Bộ Tài nguyên-Môi trường đầu tư. Dự án này cung cấp nhiều thông tin, cơ sở dữ liệu phục vụ việc xây dựng hệ thống hồ sơ địa chính, cơ sở dữ liệu đất chung của cả thành phố.

Đồng thời, để bảo đảm tiến độ triển khai dự án đúng kế hoạch, đơn vị thực hiện mong thành phố quan tâm, phân bổ nguồn kinh phí đầu tư kịp thời, tránh tình trạng đầu tư nhỏ giọt, kéo dài như thời gian qua./.