Dự án tăng cường quản lý đất đai và cơ sở dữ liệu (giai đoạn 1): Triển khai chậm do nhiều vướng mắc

Quận Dương Kinh có nhiều trường hợp giao đất trái thẩm quyền, sử dụng đất sai mục đích, đất khai hoang… nên việc xét đăng ký đất đai, lập cơ sở dữ liệu bị chậm.

Theo lãnh đạo Sở Tài Nguyên – Môi trường, dự án này có mục tiêu, nhiệm vụ chính là hoàn thiện công tác đo vẽ bản đồ địa chính với tỷ lệ phù hợp với công tác quản lý đất đai của 4 quận, huyện là Đồ Sơn, Dương Kinh, Cát Hải và Bạch Long Vĩ; hoàn thiện hồ sơ địa chính, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các đối tượng sử dụng đất; xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu địa chính và đầu tư hạ tầng công nghệ phục vụ việc khai thác, vận hành cơ sở dữ liệu đất đai. Dự án do Sở Tài nguyên- Môi trường làm chủ đầu tư, có tổng mức đầu tư hơn 79 tỷ đồng và được chia thành 16 gói thầu. Đến thời điểm này, dự án nghiệm thu, bàn giao xong sản phẩm của 8 gói thầu. Đó là bản đồ địa chính dạng số 4 quận, huyện. Và sản phẩm này được bàn giao 4 quận, huyện, Văn phòng  Đăng ký đất đai, UBND các xã, phường, thị trấn quản lý, khai thác và sử dụng theo quy định. Hiện có 4 gói thầu đang thực hiện và 2 gói thầu chưa tổ chức đấu thầu. Tuy nhiên, 4 gói thầu đang thực hiện có nhiều vướng mắc.

Trưởng Phòng Đo đạc, bản đồ và viễn thám (Sở Tài nguyên- Môi trường) Phạm Thanh Hải cho biết: Để được xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, 100% số thửa đất của 4 quận, huyện Đồ Sơn, Dương Kinh, Cát Hải và Bạch Long Vĩ phải được đăng ký quyền sử dụng, được cập nhật đầy đủ, chính xác hiện trạng sử dụng, thông tin về thửa đất, như: chủ sử dụng, vị trí, quy hoạch, giá đất…Mặc dù, gần 90% số thửa đất của các quận, huyện này được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu. Tại các quận, huyện Đồ Sơn, Dương Kinh, Cát Hải, việc sử dụng đất có nhiều biến động, từ chủ sử dụng, quy hoạch sử dụng, công trình xây dựng trên đất, diện tích sử dụng. Phần lớn những biến động không được cập nhật hồ sơ địa chính, nên khi thực hiện dự án này, Sở Tài nguyên-Môi trường phải đo đạc, xác định lại mốc giới; đồng thời kiểm tra, đối chiếu lại thông tin trong hồ sơ địa chính hiện có để xác định biến động. Thời gian vừa qua, việc tổ chức các hội nghị, cuộc họp với các tổ chức, hộ gia đình để tuyên truyền thực hiện việc kê khai đăng ký đất đai, lập hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tạm dừng, do ảnh hưởng dịch bệnh COVID-19.

Đặc biệt là còn nhiều vướng mắc về quản lý đất chưa được tháo gỡ, như: phần lớn đất nông nghiệp sau dồn điền đổi thửa đất nông nghiệp chưa được lập hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; những thửa đất giao trái thẩm quyền trước đây chưa được giải quyết dứt điểm, nên chưa thể xem xét việc lập hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Bên cạnh đó, những trường hợp lấn chiếm đất đai chưa được xử lý, việc mua bán chuyển nhượng không hợp pháp… chưa có phương án kê khai sử dụng đất. Trong khi đó, nhân lực thực hiện dự án thiếu. Trên địa bàn 3 quận, huyện thực hiện dự án là Đồ Sơn, Dương Kinh, Cát Hải đang thực hiện nhiều dự án lớn. Do đó các phòng, ban chuyên môn, UBND các xã, phường, thị trấn của những địa phương này phải tập trung cao cho công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng. Đội ngũ cán bộ chuyên môn và cán bộ địa chính quá tải công việc. Theo yêu cầu, một cán bộ địa chính của xã, phường của những địa phương này phải rà soát lại hàng chục nghìn thửa đất.

Khối lượng công việc của dự án lớn, nhân lực ít, kiêm nhiệm, nên chậm thực hiện các nhiệm vụ của dự án là tất yếu. Khối lượng công việc vừa nhiều vừa khó, nhưng kinh phí cấp cho dự án rất nhỏ giọt. Từ năm 2010 đến nay, dự án mới được cấp 5,5 tỷ đồng, khoảng 14% so với tổng số kinh phí mà những nhà thầu bỏ ra để thực hiện nhiệm vụ. Hiện còn hơn 37,6 tỷ đồng các nhà thầu đã ứng kinh phí thực hiện, nhưng chưa được tính toán, chi trả. Hiện nay, nhiệm vụ đo đạc, lập bản đồ địa chính của 4 địa phương hoàn thành. Nhưng nhà thầu vẫn chưa nhận đủ số kinh phí thực hiện. Trong khi đó, nhiệm vụ xây dựng, cập nhật cơ sở dữ liệu đất đai đăng ký quyền sử dụng đất cho 100% số thửa đất có tổng kinh phí thực hiện là 40 tỷ đồng. Nhưng đến nay, Sở Tài nguyên-Môi trường mới được cấp 2 tỷ đồng. Hai gói thầu đang thực hiện thủ tục đấu thầu, sản phẩm nghiệm thu là trang thiết bị văn phòng, chuyển giao phần mềm quản lý, khai thác và sử dụng cơ sở dữ liệu đất đai. Sự chậm trễ còn có nguyên nhân chủ quan, nhà đầu tư chưa lường hết những vướng mắc khó khăn trong thực hiện, xác định rõ các giải pháp để khắc phục. Do đó, từ năm 2010 đến nay, dự án này có tới 5 lần điều chỉnh về nhiệm vụ, số vốn, thời gian thực hiện. Gồm các lần điều chỉnh năm 2011, 2014, 2015, 2018, 2021.

Tại cuộc làm việc với Sở Tài nguyên-Môi trường mớiđây, đồng chí Hoàng Minh Cường, Phó chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh, dữ liệu số phải là dữ liệu “mở” phục vụ người dân, doanh nghiệp, phục vụ dịch vụ công trực tuyến. Với những vấn đề tồn tại trong quản lý, sử dụng đất càng cần đẩy nhanh số hóa dữ liệu đất; đây là cơ sở kiểm soát, quản lý đất đai hiệu quả cao. Sở Tài nguyên -Môi trường cần có giải pháp đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án. Đồng thời, sở cần đánh giá những lợi ích, những kết quả thu được từ từ giai đoạn 1, trên cơ sở đó xem xét có nên tiếp tục thực hiện giai đoạn tiếp của dự án./.