Du học Nhật Bản: Tỉnh táo trước "bánh vẽ"

Ứng viên phỏng vấn tại Công ty PITSCO Hải Phòng trước khi sang Nhật học tập và làm việc.

Không phủ nhận, Nhật Bản là cường quốc về giáo dục có nhiều trường trong top 100 trường đại học hàng đầu thế giới theo bảng xếp hạng QS World University Ranking 2015/2016. Nhật Bản cũng công bố kế hoạch “300 nghìn sinh viên quốc tế”, với kỳ vọng đến năm 2020 đón 300 nghìn sinh viên nước ngoài đến học tập và làm việc. Theo đó, các doanh nghiệp Nhật Bản tạo điều kiện tiếp nhận sinh viên sau tốt nghiệp. Lĩnh vực tuyển dụng tập trung vào ngành công nghệ thông tin, kỹ thuật, giáo dục, đầu tư ngân hàng. Chính phủ Nhật quan tâm hỗ trợ tối đa học sinh có nhu cầu du học tại đây bằng cách cung cấp chương trình hỗ trợ tài chính thông qua học bổng và trợ cấp.

Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi, bạn trẻ đối mặt với nhiều khó khăn khi đi du học tại Nhật Bản. Chị Bùi Thanh Giang, phố Phương Lưu 2, phường Đông Hải 1 (quận Hải An), cựu học sinh từng học ở Nhật Bản cách đây 4 năm cho biết: “Nếu trình độ tiếng Nhật của bạn không tốt, khó tìm được việc làm thêm ở đây, bởi ngay cả người dân bản xứ cũng khó tìm việc làm. Vì vậy, du học sinh cần tỉnh táo, không nên đổ xô đi du học trong khi năng lực tiếng Nhật chưa đáp ứng yêu cầu”. Chị Giang cho biết thêm, có những du học sinh Việt Nam kiếm được 100 triệu đồng/năm, nhưng đấy là tổng thu, chưa tính chi phí khi sinh sống tại Nhật. Nếu sống tùng tiệm tại Nhật, trung bình cũng phải mất 12-13 triệu đồng/tháng cho khoản phí ăn, ở, chưa tính tiền học. Nếu “cày” 12 giờ, du học sinh kiếm khoảng 170 nghìn yên/tháng (khoảng 30 triệu đồng), trừ các khoản chi phí sinh hoạt và tiền học là vừa hết, không có tiền để gửi về nhà. Vì vậy, nếu du học sinh kỳ vọng vay tiền đi du học rồi sang đó “cày” để trả nợ thì phải tính toán lại…!

Tỉnh táo trước “bánh vẽ” của công ty tư vấn

Phó tổng giám đốc Công ty TNHH đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Hải Phòng Phạm Duy Bình cho biết, Chính phủ Nhật quy định: du học sinh không được làm thêm quá 28 giờ/tuần. Thực tế, du học sinh chỉ học tiếng Nhật 3 giờ/ngày, sau giờ học, phần lớn học sinh tìm việc làm thêm, để trang trải tiền phí sinh hoạt, tiền học, tiền gửi về nhà. Nhiều du học sinh tranh thủ làm thêm 3, 4 ca/ngày nên ảnh hưởng rất lớn đến thời gian rèn luyện tiếng Nhật, trong khi đó, nếu không đạt tiêu chuẩn quy định về tiếng Nhật thì sau 2 năm du học sinh phải trở về nước. Vì vậy, những người có nguyện vọng du học ở Nhật cần tỉnh táo trước những thông tin sai lệch các công ty tư vấn du học đưa ra. Người có nhu cầu du học cần căn cứ hợp đồng công ty ký kết với học viên để xem xét, cân nhắc. Tuy nhiên, theo tìm hiểu của phóng viên, phần lớn người đi du học thường không có hợp đồng với công ty đưa đi, mà phó thác công ty môi giới.

Theo ông Phạm Duy Bình, kẽ hở mà công ty tư vấn dễ lách luật đó là du học sinh chỉ có hồ sơ du học mà không có hợp đồng tư vấn với công ty. Do không có điều khoản nào quy định chi tiết việc quảng bá thông tin đào tạo, dễ có tình trạng “đầu voi đuôi chuột”, quảng bá một đằng nhưng khi du học sinh sang đến Nhật Bản lại “vỡ mộng” bởi những thông tin không như quảng cáo.

Để không “phải ăn bánh vẽ”, ông Phạm Duy Bình khuyến cáo, muốn đi du học Nhật, quan trọng nhất du học sinh cần thạo tiếng Nhật. Để thạo tiếng Nhật, người có nhu cầu du học cần tìm đến các trung tâm đào tạo cho người đi lao động tại Nhật, không nên học ở các trung tâm ngoại ngữ thông thường bởi theo học ở các trung tâm đào tạo, ngoài việc học tiếng, người học còn được rèn kỹ năng nền nếp, tác phong, văn hóa của Nhật. Theo đó, người học phải chấp nhận học tập trung 6 tháng.

Thời gian học ở Nhật phụ thuộc vào việc du học sinh có học tiếp lên các trình độ cao hơn nữa hay không. Trước tiên khi đăng ký du học, du học sinh phải trải qua khóa học tại trường dạy tiếng du học Nhật Bản. Khóa học là tiền đề giúp du học sinh nâng cao khả năng ngoại ngữ, có thể giao tiếp, nghe giảng khi học ở các trường có trình độ cao hơn. Khi đăng ký vào trường tiếng, du học sinh xin được được visa 2 năm. Sau khi kết thúc trường tiếng, du học sinh học lên đại học sẽ được cấp visa 4 năm. Tương tự như vậy, nếu học tiếp lên cao học hoặc ngành học khác thì du học sinh lại được cấp visa tương ứng với khóa học đó. Sau khi tốt nghiệp, du học sinh có thể xin đi làm, lúc đó sẽ xin được visa đi làm, thời gian dài hay ngắn là do công ty nhận du học sinh vào làm đứng ra bảo lãnh. Nếu du học sinh sống và làm việc ở Nhật Bản quá 10 năm, không phạm pháp gì thì có thể xin visa vĩnh trú tại Nhật Bản- loại visa cho phép du học sinh định cư vô thời hạn ở Nhật Bản.

Bài và ảnh: Thanh Giang