Dự thảo Luật Nhà giáo: Rõ cơ chế đãi ngộ để phát triển nhân lực giáo viên

Giáo viên Trường tiểu học Đinh Tiên Hoàng (quận Hồng Bàng) trong giờ lên lớp.

Thống nhất trong quy định

Theo thống kê của Sở Giáo dục- Đào tạo (GD-ĐT), bước vào năm học 2023- 2024, toàn thành phố có gần 500 nghìn học sinh mầm non và tiểu học, THCS, THPT. So với chỉ tiêu được giao là gần 23,5 nghìn giáo viên, ngành còn thiếu gần 1,5 nghìn giáo viên, chủ yếu ở các bộ môn như lịch sử, địa lý, tin học, âm nhạc. Các cấp học mầm non, tiểu học thậm chí còn thiếu định biên giáo viên các môn tin học, ngoại ngữ.... Không chỉ thiếu giáo viên, tình trạng giáo viên nghỉ việc do các nguyên nhân về thu nhập thấp, áp lực công việc lớn cũng diễn ra. Thực trạng này không chỉ xảy ra tại Hải Phòng, mà chung trên cả nước, ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc đổi mới giáo dục, nâng cao chất lượng dạy và học.

Bởi vậy, trong tờ trình đề xuất Chính phủ xây dựng Luật Nhà giáo, Bộ GDĐT nêu, Luật Nhà giáo sẽ là cơ sở pháp lý để thu hút, phát triển đội ngũ, chăm lo chế độ, chính sách đãi ngộ, đào tạo, bồi dưỡng giáo viên theo hướng hệ thống, bài bản, bền vững. Dự thảo Luật được thiết kế với 8 chương, 54 điều, tập trung đưa ra 5 nhóm chính sách gồm: Định danh, tiêu chuẩn, quy chuẩn, quyền và nghĩa vụ nhà giáo; Tuyển dụng, sử dụng, quản lý nhà giáo; Quy hoạch, đào tạo, phát triển nghề nghiệp nhà giáo; Đãi ngộ, tôn vinh nhà giáo; Quản lý nhà nước về nhà giáo.

Theo Chủ tịch Hội Luật gia thành phố Trần Ngọc Vinh, trong giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2021, các cơ quan có thẩm quyền các cấp ban hành hơn 200 văn bản luật, dưới luật trực tiếp hoặc liên quan đến đội ngũ nhà giáo, như Luật Giáo dục, Luật Giáo dục đại học, Luật Giáo dục nghề nghiệp…. Tuy nhiên quy định về nhà giáo chủ yếu ở các văn bản dưới luật, chưa có một định nghĩa đầy đủ về nhà giáo. Bên cạnh đó một số các quy định còn chồng chéo như Bộ GD-ĐT có Thông tư số 16/2017/TTBGDĐT về hướng dẫn danh mục khung vị trí việc làm và định mức số lượng người làm việc trong các cơ sở giáo dục phổ thông công lập, nhưng hiện các cơ sở giáo dục vẫn phải tinh giản biên chế theo quy định… Hiện giáo viên cũng chịu sự điều chỉnh của Luật Cán bộ, công chức, Luật Viên chức, Luật Tổ chức chính quyền địa phương… Bởi vậy, việc xây dựng Luật Nhà giáo là rất cần thiết để thống nhất trong quy định với nghề giáo, rõ vai trò, vị trí việc làm, chính sách phát triển nhà giáo trong thời kỳ chuyển đổi số, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế.

Thu hút, giữ chân nhà giáo

Tại dự thảo Luật Nhà giáo, điều nhiều nhà giáo quan tâm nhất lànhóm chính sách thứ 4 về đãi ngộ và tôn vinh nhà giáo. Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Ngô Quyền Trần Thị Hồng Hiệp bày tỏ: Hiện nay, một số giáo viên làm việc rất trách nhiệm, cùng một lúc đảm nhận nhiều công việc khó, nhưng lại hưởng mức thu nhập thấp, do phụ cấp, tiền lương tính theo bậc, năm công tác. Bên cạnh đó, trong cùng đơn vị, nhiều giáo viên , dạy giỏi các cấp, đào tạo được nhiều học sinh xuất sắc... nhưng lại không được khen thưởng do chỉ tiêu có hạn. “Do đó, chúng tôi kỳ vọng chính sách thứ 4 góp phần cải thiện tiền lương, khen thưởng, tạo động lực để giáo viên cống hiến với nghề”.

Đồng tình với quan điểm này, thầy Phạm Văn Loong, Hiệu trưởng Trường tiểu học Mỹ Đức (huyện An Lão) cho rằng: Lương của nhà giáo nên được quy định theo bằng cấp, không phân biệt mầm non, tiểu học, THCS hay THPT như hiện nay. Mỗi cấp học có một khó khăn vất vả riêng. Hiện giáo viên mầm non, tiểu học được hưởng hệ số thấp nhất nên nhiều thời điểm không “giữ chân” được các thầy, cô nhất là vùng ngoại thành. Với những giáo viên khi có bằng thạc sĩ trở lên (trình độ trên chuẩn), chế độ tiền lương cần phải được nâng lên so với trước đây để tránh thiệt thòi. Từ chính sách tốt mới thúc đẩy nhà giáo học tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, cống hiến cho ngành.

Một thực tế khác là có những nhà giáo đang chịu áp lực từ hành vi chưa chuẩn mực của một bộ phận học trò, cha mẹ học sinh, mạng xã hội. Bởi vậy, cô giáo Đỗ Mai Hương, Hiệu trưởng Trường THCS Lạc Viên (quận Ngô Quyền) đề xuất: Luật Nhà giáo cần ban hành những điều luật rõ ràng để bảo vệ tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm của giáo viên khi có những hành vi, thái độ bôi nhọ, xúc phạm họ. Cùng với đó, đối với những thầy, cô giáo vi phạm đạo đức nhà giáo, cần có cơ sở quy định rõ ràng để nhà trường xử lý nghiêm.

Hiện dự thảo Luật đang được Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai lấy ý kiến xây dựng của các đơn vị, ngành, dự kiến trình Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ 8, khóa 15 (tháng 10-2024), thời gian có hiệu lực có thể là từ ngày 1-7-2025. Tại phiên họp chuyên đề pháp luật tháng 6-2023, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh: Luật Nhà giáo là luật khó, có tác động rộng lớn trong xã hội. Ngành Giáo dục cần tập trung nguồn lực, bảo đảm việc xây dựng và trình dự án Luật đúng tiến độ, có chất lượng; chú ý lấy ý kiến rộng rãi các tầng lớp nhân dân; khắc phục được sự tản mạn, chồng chéo trong các văn bản quy phạm pháp luật về nhà giáo…/.