Kỳ cuối:
Tết sớm ở Chúng Trải
Đoàn thiện nguyện trao quà tặng cô và trò Trường mầm non xã Tả Ván tại thôn Chúng Trải.
(HPĐT)- Quây quần bên mâm cơm ăm ắp các món ăn được chế biến từ thịt lợn, thịt gà do đoàn thiện nguyện mời, bà Triệu Thị Mái, ở thôn Chúng Trải, xã Tả Ván, huyện Quản Bạ (tỉnh Hà Giang) chia sẻ: Người H’Mông ở Chúng Trải quanh năm ăn mèn mén, cháo lảo. Mỗi năm chỉ mổ lợn, thịt gà và được ăn thịt lợn, thịt gà trong dịp Tết Nguyên đán. Năm nay, chúng tôi được đón Tết sớm…
1. Đoàn thiện nguyện của Nhóm thiện nguyện Hạnh Phúc (quận Dương Kinh) và đại diện chùa Hang (quận Đồ Sơn) đến Trường mầm non xã Tả Ván tại thôn Chúng Trải lúc quá trưa, bà con trong thôn đứng chờ chật kín sân trường. Trong bầu không khí vui tươi, rộn ràng như ngày hội, Trưởng thôn Chúng Trải Lò Xín Vừ chia sẻ: “Nhận được thông báo có đoàn thiện nguyện dưới xuôi lên thăm, tặng quà, bà con trong thôn rất háo hức. Mọi người chờ ở đây từ 7 giờ sáng. Đây mới là lần thứ 2 thôn Chúng Trải được đón đoàn thiện nguyện từ dưới xuôi lên. Lần trước cách đây hơn 2 năm”.
2. Theo Chủ tịch Hội Nông dân xã Tả Ván Vừ Mí Dia, Chúng Trải là một trong những thôn biên giới nghèo nhất của xã Tả Ván. Toàn thôn có 98 hộ với 389 nhân khẩu, 100% là người H’Mông, có tới 49 hộ nghèo, 23 hộ cận nghèo. Năm 2020 ước thu nhập trung bình đầu người của thôn chưa đến 10 triệu đồng/người/năm. Bao đời nay, cái đói, sự nghèo đeo bám người dân Chúng Trải. Hầu hết các gia đình dựa vào làm rẫy trồng ngô, khoai, sắn, thảo quả, chăn nuôi gia súc, gia cầm… Thế nhưng, do giao thông khó khăn, nông sản làm ra không tiêu thụ được. Sản xuất nông nghiệp nơi đây vẫn mang nặng tính tự cung, tự cấp. Hơn 10 năm trước, khi thảo quả lên ngôi với giá bán 400-450 nghìn đồng/kg quả sấy khô, nhiều hộ có khoản thu nhập lớn, lên tới 80-100 triệu đồng/năm. Tuy nhiên, 4 năm trước, giá thảo quả tụt dốc chỉ còn hơn 100 nghìn đồng/kg sấy khô. Ước mong “đổi đời” tan thành bong bóng. Nhiều nhà bỏ mặc vườn thảo quả. Vì thế, diện tích trồng thảo quả từ hơn 100 ha, giờ chỉ còn chưa đến 50 ha.
Không chỉ hứng chịu thiệt hại do giá thảo quả giảm, đời sống người dân thôn Chúng Trải còn bị ảnh hưởng nặng nề của dịch bệnh COVID-19. Điều tưởng chừng vô lý đối với thôn vùng núi cao tách biệt lại là hiện thực với Chúng Trải. Anh Lò Chẩn Ly cho biết: “Trước đây, anh cùng một số thanh niên trong bản qua biên giới làm thuê cho các chủ vườn trồng hoa quả ở Trung Quốc. Ăn Tết xong khăn gói lên đường. Gần Tết trở về, mỗi người cũng có được khoản tiền khoảng 50-70 triệu đồng. Từ cuối năm 2019, khi xảy ra dịch bệnh COVID-19, việc qua lại biên giới bị siết chặt, thêm các chủ vườn ở Trung Quốc ít thuê người, gần 20 nam thanh niên thôn Chúng Trải buộc phải quay lại với công việc làm nương rẫy, trồng thảo quả đem lại thu nhập chỉ bằng 1/10 so với trước.
"Ngày hội" ở Chúng Trải.
3. Theo cô giáo Vàng Thị Mơ, giáo viên Trường mầm non xã Tả Ván bám trụ tại điểm trường Chúng Trải, dù nghèo đói đến mấy, người H’Mông nói chung, người H’Mông ở Chúng Trải nói riêng, đều cố gắng lo cho gia đình một cái Tết ấm áp với tiêu chí: có thịt gà, thịt lợn trong mâm cơm ngày Tết. Vì thế, từ giữa năm, nhà nào cũng cố gắng mua một vài con lợn, vài chục con gà giống để dành ăn Tết. Các gia đình ăn Tết bắt đầu từ 21 tháng Chạp, kéo dài đến mồng 5 Tết theo kiểu “quay vòng”. Có nghĩa, một nhóm các gia đình sinh sống gần nhau bàn bạc, thống nhất việc giết gà, mổ lợn xem nhà nào trước, nhà nào sau. Sau đó, các gia đình lần lượt quây quần ăn Tết trong gần nửa tháng.
4. Trong bữa cơm tối ấm áp dưới ánh lửa trại bập bùng, anh Phạm Thành Trung, Trưởng Nhóm thiện nguyện Hạnh Phúc cho biết, nhóm thiện nguyện được thành lập giữa năm 2019. Đến nay, nhóm có hơn 30 thành viên bao gồm đại diện các doanh nghiệp, nhà hảo tâm trong và ngoài quận Dương Kinh. Cuối năm 2019, nhóm tổ chức chương trình “Tình nguyện mùa đông năm 2019” với chủ đề “Đưa hơi ấm lên vùng cao” tại xã Tả Ván. Toàn bộ số tiền, quà trao tặng bà con do các thành viên trong nhóm đóng góp. Thấy đời sống người dân nhiều nơi ở Tả Ván còn nhiều khó khăn, mùa đông năm nay, các thành viên trong nhóm quyết định trở lại Tả Ván và chọn thôn Chúng Trải là điểm đến. Lần này, đoàn thăm, trao 98 suất quà, mỗi suất gồm tiền mặt, chăn ấm, gối, áo ấm, ủng, 30 kg gạo, thực phẩm… với tổng trị giá gần 120 triệu đồng tặng toàn bộ 98 hộ dân thôn Chúng Trải. Đồng thời, trao hàng chục bộ bàn ghế, đệm, chăn ấm, téc chứa nước, lương thực, thực phẩm… tặng các cô và trò điểm Trường mầm non xã Tả Ván tại thôn Chúng Trải. Đoàn cũng tổ chức giao lưu ẩm thực, văn nghệ, đốt lửa trại vui cùng người dân thôn Chúng Trải.
Dù anh Trung không nói ra, nhưng tôi biết, trong chuyến đi tiền trạm cách đây hơn 1 tháng, nghe câu chuyện phần người H’Mông thôn Chúng Trải chỉ được ăn thịt lợn, thịt gà vào dịp Tết, anh bàn với các thành viên trong nhóm đóng góp thêm để mua 40 con gà, 1 con lợn tạ mổ làm cỗ mời cả thôn giao lưu ẩm thực.
5. Ngủ lại một đêm ở Trường mầm non xã Tả Ván tại thôn Chúng Trải, sáng hôm sau, đoàn thiện nguyện chia tay mọi người trở về Hải Phòng. Nắm chặt tay Trưởng thôn Chúng Trải Lò Xín Vừ, Trưởng nhóm thiện nguyện Hạnh Phúc Phạm Thành Trung xúc động: “Cảm ơn tình cảm mọi người dành cho đoàn chúng tôi. Tôi hứa, năm sau và những năm tiếp theo, sẽ vận động nhiều hơn nữa các nhà hảo tâm tiếp tục đem hơi ấm đất Cảng lên với bà con vùng cao”.
Đi bộ một đoạn dài đến điểm có thể “tăng bo” bằng xe máy về trung tâm xã Tả Ván, trong lớp sương mù mỏng manh, nhìn lại vẫn thấy bà con thôn Chúng Trải vẫy tay chào. Mấy chị phụ nữ trong đoàn quay đi lén lau nước mắt. Thương lắm Chúng Trải ơi!.
Kim Bôi
