Đưa nghệ thuật múa rối đến gần công chúng

Nghệ thuật dân gian "bước ra" phố lớn

Diễn ra từ ngày 8 đến 12/5, Liên hoan Múa rối Hải Phòng mở rộng lần thứ IV quy tụ hơn 3.000 nghệ sĩ, diễn viên, nghệ nhân cùng 10 nhà hát, đơn vị nghệ thuật và các phường rối nước tiêu biểu trên cả nước.

Ngay từ chiều 9/5, khu vực quảng trường Nhà hát thành phố và dải vườn hoa trung tâm Hải Phòng đã rực rỡ sắc màu nghệ thuật. Những đoàn diễu hành trong trang phục truyền thống, các mô hình rối khổng lồ, âm thanh trống hội và các tích trò dân gian khiến không gian lễ hội trở nên sống động, thu hút đông đảo người dân dừng chân thưởng thức.

Điểm đặc biệt của liên hoan năm nay là nghệ thuật múa rối không chỉ xuất hiện trên sân khấu mà còn “xuống phố”, hòa mình vào nhịp sống đô thị. Các đoàn nghệ thuật vừa di chuyển vừa biểu diễn, tái hiện các trò diễn dân gian, tạo nên một “bảo tàng nghệ thuật sống” giữa lòng thành phố Cảng.

Theo ông Đặng Tiến Thuận, đại diện Nhà hát Sân khấu truyền thống Hải Phòng, liên hoan không chỉ là hoạt động biểu diễn đơn thuần mà còn tạo nên sự kết nối giữa nghệ thuật truyền thống với giới trẻ. Khi các em nhỏ, các bạn trẻ được trực tiếp hòa vào không khí diễu hành, được chạm tay vào con rối, nghe tiếng trống, tiếng nhạc dân gian, nghệ thuật sẽ tự nhiên đi vào cảm xúc.

Không gian sân khấu Thủy đình ngoài trời phía sau tượng đài Nữ tướng Lê Chân cũng trở thành điểm hẹn đông đúc trong những ngày diễn ra liên hoan. Những tiết mục của phường rối nước Nhân Hòa - Vĩnh Bảo, phường rối nước Hồng Phong hay Nhà hát Sân khấu truyền thống Hải Phòng mang đến cho người xem trải nghiệm đậm bản sắc văn hóa Việt.

Ông Vũ Đình Tiến, Phó Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch thành phố cho biết, liên hoan múa rối là sân chơi nghệ thuật để các nghệ sĩ, diễn viên được giao lưu học hỏi, đồng thời khẳng định giá trị văn hoá dân gian độc đáo của nghệ thuật múa rối, sự chung tay gìn giữ văn hoá truyền thống của cộng đồng.

Liên hoan cũng là nhịp cầu kết nối văn hoá truyền thống trong dòng chảy lịch sử và hội nhập. Đây cũng là dịp để người dân, các nghệ sĩ và du khách được trải nghiệm và đắm mình trong không gian nghệ thuật đầy màu sắc của loại hình nghệ thuật múa rối truyền thống và đương đại.

Không chỉ dừng lại ở biểu diễn, liên hoan năm nay còn mang ý nghĩa quan trọng trong hành trình bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật múa rối nước Việt Nam, hướng tới xây dựng hồ sơ trình UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Lan tỏa giá trị nghệ thuật truyền thống

Tối cuối tuần tại khu vực quảng trường Nhà hát thành phố, nhiều gia đình đưa con nhỏ đến xem biểu diễn múa rối nước. Tiếng cười trẻ thơ vang lên mỗi khi chú Tễu xuất hiện hay các con rối điều khiển linh hoạt trên mặt nước khiến không khí lễ hội thêm rộn ràng.

Chị Hoàng Thị Thúy, người dân phường Gia Viên cho biết, đây là lần đầu chị được xem một liên hoan múa rối quy mô lớn ngoài trời như vậy. Thông thường chị Thúy thường cho cùng các con xem múa rối trong nhà hát, nhưng hôm nay được trải nghiệm giữa không gian lễ hội nên cảm thấy múa rối thật gần gũi. “Con tôi đặc biệt thích các tiết mục múa rối nước và liên tục hỏi về nhân vật chú Tễu. Tôi nghĩ đây là cách rất hay để trẻ em hiểu hơn về văn hóa dân gian”, chị Thúy nói.

Không ít bạn trẻ cũng dành thời gian check-in, quay video và chia sẻ hình ảnh các màn diễu hành nghệ thuật trên mạng xã hội. Những mô hình rối khổng lồ, trang phục cổ truyền, tiết mục xẩm, ca trù hay múa bồng trở thành background độc đáo thu hút giới trẻ.

Bạn Trần Đức Anh, sinh viên Trường Đại học Hàng hải Việt Nam chia sẻ: “Trước đây em nghĩ múa rối là nghệ thuật dành cho trẻ con hoặc người lớn tuổi. Nhưng khi xem diễu hành và các tiết mục biểu diễn trực tiếp, em thấy rất thú vị. Có nhiều phần dàn dựng hiện đại, âm nhạc sôi động nhưng vẫn giữ được nét truyền thống”.

Đáng ghi nhận là liên hoan năm nay không tạo cảm giác “xa cách” như nhiều chương trình nghệ thuật truyền thống trước đây. Việc tổ chức biểu diễn ngoài trời, tăng cường tương tác với khán giả, kết hợp diễu hành nghệ thuật khiến không gian văn hóa trở nên gần gũi và dễ tiếp cận hơn.

Ông Nguyễn Ngọc Tư, du khách đến từ thành phố Hồ Chí Minh rất vui vì chuyến du lịch Hải Phòng dịp này của mình trùng với Lễ hội Hoa Phượng Đỏ - Hải Phòng 2026 và được thưởng thức nghệ thuật múa rối. “Tôi cảm nhận được sự tự hào của người dân Hải Phòng dành cho nghệ thuật truyền thống. Đây không chỉ là chương trình biểu diễn mà còn là cách các bạn kể câu chuyện văn hóa một cách nhẹ nhàng, hấp dẫn”.

Liên hoan Múa rối Hải Phòng mở rộng lần thứ IV không chỉ mang đến những ngày hội nghệ thuật sôi động mà còn cho thấy nỗ lực của thành phố trong việc làm mới cách tiếp cận di sản.

Khi nghệ thuật dân gian được đặt trong không gian mở, gần gũi với đời sống và công chúng trẻ, giá trị truyền thống không còn nằm yên trong ký ức mà tiếp tục được nuôi dưỡng, lan tỏa bằng chính hơi thở của thời đại hôm nay.