Kỳ cuối: Đẩy nhanh thực hiện giải pháp căn cơ, bền vững
(HPĐT)- Đến ngày 23-5, trên địa bàn Hải Phòng còn hơn 6 nghìn hộ dân khu vực nông thôn chưa sử dụng nước sạch. Trong đó, huyện Vĩnh Bảo có 55 hộ dân (43 hộ tại xã Trấn Dương, 12 hộ tại xã Vinh Quang); huyện Thủy Nguyên có 142 hộ sinh sống ở vùng sâu, vùng xa, ven đồi, ngoài đê nên việc đấu nối đường ống của các nhà máy nước gặp nhiều khó khăn. Huyện Tiên Lãng có số lượng nhiều nhất, 5.846 hộ. Số liệu trên cho thấy sự cần thiết phải đẩy nhanh thực hiện các giải pháp căn cơ, lâu dài để 100% số người dân nông thôn được dùng nước sạch đạt chuẩn như mục tiêu đề ra trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ 16, nhiệm kỳ 2020-2025.
Sớm thay thế nhà máy nước mini không đáp ứng yêu cầu
Trước thực tế nhiều nhà máy cấp nước mini không đáp ứng yêu cầu cung cấp nước sạch, thời gian qua, Thành ủy, UBND thành phố quyết liệt chỉ đạo tháo gỡ, giải quyết. Trên cơ sở rà soát, đánh giá rõ thực trạng hệ thống cấp nước sạch nông thôn, thành phố định hướng chủ trương chấm dứt hoạt động đối với nhóm nhà máy cấp nước nông thôn không bảo đảm hoạt động bền vững, không phù hợp quy hoạch với lộ trình cụ thể theo 3 giai đoạn. Giai đoạn 1 thực hiện trong năm 2024, vận động chấm dứt hoạt động đối với 42 nhà máy gồm 28 nhà máy nước hoạt động kém bền vững, 14 nhà máy thuộc nhóm hoạt động tương đối bền vững nhưng có tài sản khi xác định giá trị còn lại đạt mức phân bổ bình quân dưới 1 triệu đồng/hộ dân và giá trị hết khấu hao. Giai đoạn 2 cho phép hoạt động đến hết năm 2025 đối với 4 nhà máy nước thuộc nhóm hoạt động tương đối bền vững và giá trị còn lại tính bình quân cho các hộ được xác định ở mức hơn 1 triệu đồng tới 3 triệu đồng/hộ và thời gian đầu tư tài sản có giá trị lớn trong giai đoạn từ năm 2017 trở về trước. Giai đoạn 3 cho phép hoạt động đến năm 2027 đối với 7 nhà máy nước thuộc nhóm hoạt động tương đối bền vững, giá trị bình quân phân bổ cho các hộ ở mức hơn 3 triệu đồng/hộ, thời gian đầu tư tài sản lớn từ năm 2018 đến nay và các nhà máy nước không đủ điều kiện để được bổ sung vào quy hoạch cho phép nâng cấp.
Theo đại diện lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, triển khai nhiệm vụ này, ngành phối hợp các cấp chính quyền địa phương tuyên truyền vận động đơn vị quản lý các nhà máy nước không bảo đảm hoạt động bền vững hoặc trong diện phải dừng hoạt động, chuyển giao vùng phục vụ cấp nước để thay thế nguồn cấp nước bảo đảm chất lượng. Quá trình vận động này kết hợp việc xã hội hóa nguồn kinh phí trên cơ sở vận động nhân dân đóng góp để hoàn trả phần giá trị tài sản còn lại cho tổ chức, cá nhân là chủ sở hữu phần tài sản của các nhà máy nước phải dừng hoạt động. Trong đó, việc định giá phần tài sản còn lại cần được thực hiện một cách cẩn trọng và bảo đảm hài hòa lợi ích các bên.
Hỗ trợ nâng cấp cơ sở đủ điều kiện hoạt động
Trên thực tế, trong các nhà máy nước mini đã xây dựng và đưa vào hoạt động, một số được thực hiện nâng công suất và cải thiện cơ sở vật chất đáp ứng yêu cầu cấp nước sinh hoạt nông thôn. Tuy nhiên, do số lượng khách hàng không lớn, các chi phí bỏ ra không nhỏ nên doanh nghiệp, nhà máy nước gặp nhiều khó khăn trong vận hành hoạt động do eo hẹp về mặt tài chính. Ông Lương Văn Sáng, Giám đốc Nhà máy nước Dũng Tiến, xã Dũng Tiến (huyện Vĩnh Bảo) cho biết: Để bảo đảm cấp nước cho hơn 6 nghìn hộ dân tại xã Giang Biên và một số thôn thuộc các xã lân cận là Việt Tiến và Trung Lập, doanh nghiệp đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, nâng công suất lên 4 nghìn m3 nước/ngày, tăng 2 nghìn m3 nước/ngày so với thời điểm mới đi vào hoạt động. Tuy nhiên, việc đầu tư này khiến doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn về tài chính dẫn tới khó duy trì hoạt động ổn định nếu cứ liên tiếp phải đầu tư nâng cấp mà không được hỗ trợ.
Còn theo ông Trần Văn Đọc, Giám đốc Công ty TNHH 2 thành viên đầu tư và thương mại Trần Duy (cấp nước sạch phục vụ người dân một số thôn thuộc xã Tân Dân, huyện An Lão), doanh nghiệp vận hành nhà máy nước mini đều là đơn vị nhỏ lẻ, khả năng tài chính hạn hẹp. Trong khi đó, mặt hàng nước sạch có đặc thù yêu cầu duy trì cung cấp thường xuyên phục vụ nhu cầu thiết yếu của người dân. Tuy nhiên, đến nay các đơn vị chưa nhận được sự hỗ trợ hoặc cơ chế, chính sách đặc thù nào. Doanh nghiệp rất mong mỏi thành phố sớm quan tâm, ban hành các cơ chế hỗ trợ (vay vốn với lãi suất ưu đãi, hỗ trợ một phần kinh phí đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất cũng như hỗ trợ kỹ thuật, cung cấp trang thiết bị phục vụ việc duy tu, bảo dưỡng đường ống cấp nước…) để tích cực tham gia vào hoạt động sản xuất, phân phối nước sạch tới người dân nông thôn.
Trong phát biểu kết luận Hội nghị Thành ủy lần thứ 16 diễn ra chiều 8-7-2024, đồng chí Lê Tiến Châu, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội Hải Phòng đề nghị các cấp, ngành và cả hệ thống chính trị cần quyết tâm vào cuộc, tích cực chỉ đạo rốt ráo để giải quyết những vấn đề liên quan trực tiếp tới đời sống nhân dân, trong đó có việc cấp nước sạch cho người dân khu vực nông thôn.
Bảo vệ chất lượng nguồn nước thô “đầu vào”
Theo báo cáo từ Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, nguồn nước thô cung cấp cho các nhà máy sản xuất nước sạch lấy từ các tuyến sông, kênh chính gồm: Sông Giá và kênh Hòn Ngọc thuộc hệ thống thuỷ lợi Thủy Nguyên; sông Rế thuộc hệ thống thủy lợi An Hải; sông Đa Độ thuộc hệ thống thủy lợi Đa Độ; kênh trục 1 thuộc hệ thống thủy lợi Tiên Lãng và kênh Chanh Dương thuộc hệ thống thủy lợi Vĩnh Bảo. Tuy nhiên, do hoạt động sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, tình trạng ô nhiễm nguồn nước thô diễn ra phức tạp, ảnh hưởng tới chất lượng nước sau xử lý để phục vụ sinh hoạt.
Trước thực tế này, UBND thành phố chỉ đạo các ngành chức năng và chính quyền các địa phương phát huy tối đa khả năng xử lý các nguồn nước thải để giảm thiểu ô nhiễm; xây dựng các công trình bảo vệ lòng dẫn, bờ các sông chính, sử dụng hệ thống đập điều tiết ở các đầu kênh nhánh, bảo đảm cấp nước ngọt; xây dựng danh mục nguồn nước phải lập hành lang bảo vệ cũng như phê duyệt vùng bảo hộ vệ sinh khu vực lấy nước sinh hoạt của các nhà máy nước, đơn vị cung cấp nước… Ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tham mưu với UBND thành phố chỉ đạo các ngành, địa phương tăng cường kiểm tra, phát hiện và xử lý nghiêm các vi phạm pháp luật về thủy lợi, hoạt động xả thải, hoạt động gây ô nhiễm nguồn nước, vi phạm về khai thác sử dụng nguồn nước. Bên cạnh đó, các cấp chính quyền, ngành chức năng cần tăng cường tuyên truyền, vận động, nâng cao ý thức bảo vệ nguồn nước thô phục vụ sản xuất nước sinh hoạt trong mỗi người dân.
Mong rằng, với sự chỉ đạo quyết liệt của thành phố, sự vào cuộc tích cực, chủ động của các ngành, địa phương, đơn vị liên quan, người dân đồng thuận ủng hộ, phối hợp, “bài toán” nước sạch ở khu vực nông thôn Hải Phòng sẽ sớm được giải quyết trọn vẹn vì mục tiêu nâng cao sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người dân. Từ đó, 100% số người dân nông thôn được sử dụng nước sạch đạt tiêu chuẩn, góp phần hoàn thành chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ 16, nhiệm kỳ 2020- 2025 đề ra.
HỒNG THU
