Nghệ thuật truyền thống đang trở thành một kênh giáo dục giàu cảm xúc, đưa những câu chuyện về bảo vệ môi trường đến gần hơn với công chúng, nhất là thiếu nhi.
Tiếng cười trong trẻo của các em nhỏ Trường Mầm non Quốc tế Singapore (phường An Biên) vang lên không ngớt trong khán phòng Nhà hát Sông Cấm ngày đầu tháng 6/2026, khi những chú ếch, cá, cua trong vở múa rối “Giấc mơ ếch xanh” xuất hiện trên sân khấu. Không chỉ mang đến những phút giây giải trí, vở diễn còn gieo vào tâm hồn các em nhỏ một thông điệp giản dị nhưng sâu sắc: bảo vệ môi trường chính là bảo vệ cuộc sống của chính mình.
Đây là một trong những tác phẩm được đầu tư công phu của Nhà hát Sân khấu Truyền thống Hải Phòng dành cho thiếu nhi. Ra mắt tại Liên hoan Quốc tế Sân khấu thử nghiệm lần thứ VI năm 2025, đến nay “Giấc mơ ếch xanh” vẫn tiếp tục được lựa chọn biểu diễn trong các chương trình phục vụ học sinh bởi tính thời sự của chủ đề và hiệu quả giáo dục mà tác phẩm mang lại.
Vở diễn tái hiện một ao làng yên bình, nơi các loài vật chung sống vui vẻ, đoàn kết. Thế nhưng, sự xuất hiện của những tác động tiêu cực từ môi trường khiến cuộc sống nơi đây bị đảo lộn. Hành trình tìm lại màu xanh cho ao làng cũng là hành trình giúp khán giả nhận ra rằng ô nhiễm môi trường không phải câu chuyện xa xôi mà có thể bắt nguồn từ những hành động nhỏ trong cuộc sống hằng ngày.
Tác giả kịch bản Phạm Xuân Hiếu chia sẻ: “Ê-kíp sáng tạo mong muốn gửi gắm thông điệp bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm của một địa phương hay một quốc gia mà là nhiệm vụ chung của toàn nhân loại. Mỗi người cần chung tay gìn giữ môi trường sống trong lành cho hôm nay và mai sau”.
Điểm đặc sắc của “Giấc mơ ếch xanh” là sự kết hợp giữa nghệ thuật rối nước và rối cạn. Hai loại hình sân khấu truyền thống cùng xuất hiện trong một tác phẩm đã tạo nên những lớp diễn sinh động, hấp dẫn, giúp câu chuyện về bảo vệ môi trường trở nên gần gũi hơn với trẻ em.
Nghệ sĩ Nhân dân Nguyễn Tiến Dũng, đạo diễn vở diễn cho biết: “Môi trường là vấn đề mà cả xã hội quan tâm. Với sân khấu thiếu nhi, bên cạnh giá trị nghệ thuật, vở diễn còn mang trách nhiệm giáo dục, góp phần hình thành nhận thức về bảo vệ thiên nhiên cho thế hệ trẻ”.
Trước đó, từ năm 2023, múa rối Hải Phòng cũng ghi dấu ấn với vở rối cạn “Hãy giữ lấy màu xanh”. Tác phẩm từng được biểu diễn nhiều lần tại các không gian văn hóa cộng đồng, tuyến phố đi bộ và các chương trình phục vụ thiếu nhi. Vở diễn kể câu chuyện về cây xanh, nguồn nước và môi trường sống bằng ngôn ngữ múa rối hóm hỉnh, giàu tính tương tác. Những con rối gỗ qua bàn tay khéo léo của nghệ sĩ trở nên sống động, dẫn dắt các em nhỏ đi từ tiếng cười đến những suy ngẫm về trách nhiệm gìn giữ thiên nhiên.
Hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới và Tháng hành động vì môi trường năm 2026, trên địa bàn thành phố Hải Phòng, nhiều hoạt động thiết thực được triển khai như: trồng cây xanh, làm sạch bãi biển, thu gom rác thải nhựa, tuyên truyền phân loại rác tại nguồn và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong cộng đồng.
Cùng với các hoạt động trực tiếp, công tác truyền thông được đẩy mạnh bằng nhiều hình thức mới, trong đó có nghệ thuật biểu diễn. Thay vì những khẩu hiệu khô cứng, các chương trình sân khấu, nghệ thuật dành cho thiếu nhi mang đến cách tiếp cận mềm mại hơn, giúp thông điệp về môi trường được tiếp nhận tự nhiên và bền vững.
Trẻ em là nhóm công chúng dễ tiếp nhận những giá trị nhân văn thông qua nghệ thuật. Khi được chứng kiến những nhân vật đáng yêu gặp khó khăn vì môi trường ô nhiễm hay cùng nhau tìm cách bảo vệ thiên nhiên, các em không chỉ ghi nhớ câu chuyện mà còn hình thành cách ứng xử tích cực với môi trường sống. Đây cũng là hướng đi mà Nhà hát Sân khấu Truyền thống Hải Phòng chú trọng trong những năm gần đây. Bên cạnh việc bảo tồn, phát huy các giá trị nghệ thuật truyền thống, đơn vị tích cực tìm kiếm những đề tài mới, phản ánh các vấn đề của xã hội hiện đại để tiếp cận công chúng trẻ.
Bà Nguyễn Thị Thu Thủy, Giám đốc Nhà hát Sân khấu Truyền thống Hải Phòng cho biết, nhà hát luôn quan tâm đa dạng hóa đề tài dành cho thiếu nhi, từ giáo dục kỹ năng sống, tình yêu quê hương, đất nước đến ý thức bảo vệ môi trường. Việc đưa những vấn đề thời sự của đời sống vào sân khấu không chỉ làm phong phú nội dung tác phẩm mà còn góp phần giúp nghệ thuật truyền thống gần gũi hơn với công chúng hôm nay.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và suy giảm tài nguyên thiên nhiên đang trở thành thách thức toàn cầu, việc nâng cao nhận thức cộng đồng cần được thực hiện bằng nhiều con đường khác nhau. Nghệ thuật có thể không thay thế những giải pháp kỹ thuật hay chính sách quản lý, nhưng lại có khả năng chạm tới cảm xúc, khơi dậy trách nhiệm và thay đổi hành vi của con người.
Từ những chú ếch xanh trong giấc mơ đến những con rối kể chuyện về cây cối, nguồn nước, nghệ thuật truyền thống Hải Phòng đang chứng minh rằng sân khấu không chỉ là nơi gìn giữ di sản mà còn là không gian đối thoại những vấn đề của cuộc sống đương đại. Khi những câu chuyện môi trường được kể bằng ngôn ngữ nghệ thuật giàu cảm xúc, thông điệp sống xanh sẽ có cơ hội lan tỏa sâu rộng hơn trong cộng đồng.
HẢI HẬU - ĐỖ HIỀN
.jpg "Lễ phát động quốc gia Phong trào toàn dân chung tay bảo vệ môi trường")
