Phục hồi chức năng giúp người bệnh lấy lại vận động, giảm di chứng, nâng cao chất lượng sống.
Trong hành trình điều trị bệnh, nhiều người thường tập trung vào giai đoạn cấp cứu, phẫu thuật hay dùng thuốc mà ít chú ý đến một bước quan trọng không kém, đó là phục hồi chức năng. Thực tế cho thấy sau khi tổn thương được xử lý, đây mới là thời điểm cơ thể cần được hỗ trợ để phục hồi vận động, tái thích nghi và trở lại cuộc sống thường ngày.
Ông Phạm Song Hiển (84 tuổi, phường Tân Hưng) sau cơn đột quỵ bất ngờ bị liệt nhẹ nửa người bên trái, mọi sinh hoạt thường ngày trở nên khó khăn. Những ngày đầu điều trị, việc cử động tay chân của ông rất hạn chế, tâm lý lo lắng, phụ thuộc nhiều vào người thân và nhân viên y tế.
Khi tình trạng ổn định, ông được chuyển sang giai đoạn phục hồi chức năng - bước được xem là quyết định khả năng phục hồi vận động về sau. Ông được hướng dẫn từng bài tập phù hợp với thể trạng, từ vận động thụ động, tập ngồi dậy, giữ thăng bằng đến các bài tập tăng sức mạnh cơ và phối hợp động tác. Không chỉ được hỗ trợ trực tiếp, ông còn được tư vấn để có thể tự tập luyện tại nhà một cách an toàn, khoa học.
Nhờ sự kiên trì và tinh thần quyết tâm, sau 2 tháng, ông Hiển đã có những cải thiện rõ rệt như tay chân bên trái cử động linh hoạt hơn, có thể tự đi lại quãng ngắn, tự chăm sóc bản thân trong sinh hoạt cơ bản. Sức khỏe dần ổn định, tinh thần ông cũng trở nên lạc quan hơn.
Sau tai nạn giao thông, chị Nguyễn Thị Dinh (44 tuổi ở xã An Khánh) bị rạn xương sườn và gãy đốt sống cổ, liệt tứ chi. Những ngày đầu nhập viện, chị nằm liệt giường, chân không thể cử động.
Tuy nhiên, sau 3 lần điều trị tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Hải Phòng, tình trạng của chị Dinh được cải thiện đáng kể. Trong quá trình phục hồi, bệnh nhân được áp dụng nhiều phương pháp như điện xung, điện trị liệu, nhiệt trị liệu; tập vận động, tập đứng, ngồi, vận động tứ chi, kết hợp điều trị chức năng tiết niệu, chăm sóc thông tiểu và các phương pháp y học cổ truyền như điện châm, thủy châm, cùng với thuốc tây y nhằm cải thiện triệu chứng đau.
Đến nay, chị Dinh có thể cử động, đi lại nhẹ nhàng trong một đoạn ngắn, dần phục hồi cảm giác và tự chủ được việc sinh hoạt cá nhân. Từ tâm lý bi quan ban đầu, chị đã lấy lại niềm tin nhờ quá trình điều trị kết hợp giữa vật lý trị liệu, y học cổ truyền và sự động viên từ đội ngũ y tế.
Chị Phạm Thị Thuy, Điều dưỡng trưởng Khoa Phẫu thuật chỉnh hình, Bệnh viện Phục hồi chức năng Hải Phòng cho biết phục hồi chức năng không còn là bước đi sau cùng mà là một mắt xích quan trọng trong toàn bộ quá trình điều trị.
Theo chị Thuy, mục tiêu của y học hiện nay không chỉ dừng lại ở việc điều trị khỏi bệnh mà còn giúp người bệnh sớm phục hồi khả năng vận động, sinh hoạt và quay trở lại cuộc sống bình thường.
Đối với các nhóm bệnh nhân sau phẫu thuật, chấn thương, đột quỵ hay các bệnh lý mạn tính, nếu không được phục hồi chức năng kịp thời sẽ rất dễ gặp các biến chứng như cứng khớp, teo cơ, suy giảm vận động, kéo dài thời gian nằm viện và ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống.
“Phục hồi chức năng thực hiện càng sớm càng tốt, song song với quá trình điều trị. Đây là sự phối hợp của cả ê kíp, trong đó điều dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc theo dõi, hướng dẫn và hỗ trợ người bệnh trong từng bài tập, từng hoạt động sinh hoạt hằng ngày”, chị Thuy nói.
Mặc dù đóng vai trò quan trọng, nhưng trên thực tế, phục hồi chức năng vẫn chưa được nhiều người bệnh quan tâm đúng mức. Nhiều trường hợp sau khi qua giai đoạn cấp tính đã chủ quan, không tiếp tục điều trị hoặc đến muộn, bỏ lỡ “thời gian vàng” trong phục hồi.
Theo ông Phạm Văn Hải, Giám đốc Bệnh viện Phục hồi chức năng Hải Phòng, nhận thức chưa đầy đủ là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này. Người bệnh thường cho rằng điều trị kết thúc khi các triệu chứng cấp tính đã được kiểm soát, trong khi phục hồi chức năng mới là giai đoạn quyết định khả năng trở lại cuộc sống bình thường.
Ông Hải cho biết sau tai nạn, tai biến hoặc phẫu thuật, các di chứng để lại thường rất nặng nề, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận động, giao tiếp và sinh hoạt của người bệnh. Nếu không được can thiệp kịp thời, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ teo cơ, cứng khớp, suy giảm chức năng, thậm chí mất khả năng tự chăm sóc bản thân.
“Phục hồi chức năng giúp người bệnh lấy lại khả năng vận động, giảm phụ thuộc vào gia đình và xã hội, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống. Đây là một phần không thể thiếu trong quá trình điều trị toàn diện”, ông Hải nhấn mạnh.
Để đạt hiệu quả cao, người bệnh cần chủ động tham gia phục hồi chức năng ngay từ sớm, tuân thủ chỉ định của bác sĩ và hướng dẫn của kỹ thuật viên. Đồng thời, cần duy trì sự kiên trì trong suốt quá trình điều trị, bởi đặc thù của phục hồi chức năng là kéo dài và đòi hỏi sự bền bỉ.
Việc kết hợp tập luyện tại nhà dưới sự hướng dẫn của nhân viên y tế cũng đóng vai trò quan trọng, giúp duy trì và nâng cao hiệu quả điều trị. Sự đồng hành của gia đình cũng là yếu tố cần thiết, góp phần tạo động lực tinh thần cho người bệnh.
NGỌC HÂN
