"Đừng để mất bò mới lo làm chuồng"

Học sinh Trường THCS Đằng Hải tham gia chuyên đề “Hãy lên tiếng để bảo vệ trẻ em khỏi xâm hại”.

Chiều 14-4 vừa qua, tại Trường THCS Đằng Hải, Hội đồng Đội quận Hải An tổ chức chuyên đề “Hãy lên tiếng để bảo vệ trẻ em khỏi xâm hại”, thu hút hơn 900 học sinh trong độ tuổi từ 11 đến 15. Nhiều phụ huynh đến từ rất sớm cho thấy mức độ quan tâm trước vấn đề nhức nhối hiện nay. Tại chương trình, Ths. Phạm Đạt, Chuyên gia về phòng, chống tai nạn thương tích trẻ em thông tin, từ năm 2011-2015, cả nước có trên 52.000 trẻ em bị xâm hại tình dục. Cứ trung bình 8 tiếng, có 1 trẻ bị xâm hại tình dục. Không riêng trẻ em gái, mà trẻ em trai cũng có thể bị xâm hại tình dục.

Nhiều bậc phụ huynh, thầy, cô giáo và học sinh nhà trường “giật mình” trước những con số đáng báo động. Chị Đoàn Thị Giang (ở phố Phạm Hồng Nhật, quận Hải An) lo lắng, trước đây, tôi cứ nghĩ xâm hại trẻ em ít khi xảy ra. Giờ mới thấy xâm hại có thể xảy ra ở bất cứ đâu, với bất kỳ trẻ em nào, ngay cả với chính con em mình.

Không riêng chị Giang, nhiều ông bố bà mẹ quan niệm “chỉ cần nuôi con khỏe, dạy con ngoan là tròn bổn phận”. Không ít người lại quên hoặc coi nhẹ việc giáo dục con em kỹ năng xử lý tình huống thực tế, trong đó có kỹ năng phòng, chống xâm hại. Cô Bùi Thị Mười, Hiệu trưởng Trường THCS Đằng Hải cho biết, trước tình trạng xâm hại trẻ em đáng báo động như hiện nay, nhà trường hoan nghênh sáng kiến của Hội đồng Đội quận Hải An tổ chức chương trình nhằm cung cấp kiến thức, kỹ năng phòng chống xâm hại trẻ em. Chương trình không chỉ nhắc nhở, mà còn cảnh báo phụ huynh và học sinh “đừng để mất bò mới lo làm chuồng”, hãy chủ động phòng tránh trước khi xảy ra sự việc đáng tiếc.

Trước đó, vào cuối tháng 3, Trường mầm non Sakura (tại lô 26BC, đường Lê Hồng Phong) là trường mầm non đầu tiên ở thành phố tổ chức ngày hội “Bé tự lập - Bảo vệ bé không bị xâm hại thân thể”. Các bé tham gia tình huống giả định: làm người đưa thư mang thư từ vị trí cách 500m đến lớp học. Trên đường đi, các bé gặp người lạ dụ đến nơi vắng vẻ và sẽ phải tìm cách thoát thân, không để bị kẻ lạ dụ dỗ, như lời thầy, cô giáo và bố mẹ dặn. Tuy nhiên, một số bé vẫn bị “dính bẫy”. Theo dõi hành trình làm nhiệm vụ của con, nhiều cha mẹ té ngửa khi con mình dễ dàng bị kẻ xấu lợi dụng dù đã dặn dò kỹ càng trước đó.

Anh Nguyễn Đình Huệ (ở phố Hai Bà Trưng, quận Lê Chân), người khởi xướng chuỗi chương trình cho biết: “Trẻ ở độ tuổi 3-5 chưa thể phân biệt tốt-xấu, đúng-sai và dễ bị kẻ xấu lợi dụng, lôi kéo nếu không có sự giám sát, kèm cặp của cha mẹ. Từ tình huống giả định cho thấy, nhiều lỗ hổng trong việc giáo dục trẻ nhận biết và cách xử lý tình huống trong cuộc sống. Do đó, chúng tôi khởi xướng chương trình tại một số trường mầm non, tiểu học ở Hải Phòng để tạo động lực tích cực thúc đẩy các bậc cha mẹ cùng chung tay hành động vì con em mình”.

Muộn còn hơn không

BS. Trịnh Thị Thanh Viễn, Trưởng Khoa Vị thành niên, Trung tâm Chăm sóc sức khỏe sinh sản Hải Phòng đánh giá, giáo dục kỹ năng sống giúp trẻ em khỏi bị xâm hại tại Việt Nam chưa được quan tâm đúng mức, dẫn đến thiếu, yếu và chưa đồng đều. “Nhiều quốc gia đưa kỹ năng sống trở thành môn học bắt buộc từ bậc mầm non. Song ở nước ta, mới dừng lại ở tiết học hoặc sinh hoạt ngoại khóa. Việc trang bị kỹ năng sống theo kiểu “cưỡi ngựa xem hoa”, mang nặng hình thức như hiện nay hầu như không đem lại hiệu quả cao vì chưa thể hình thành thói quen tự bảo vệ cho trẻ”, BS. Viễn nhấn mạnh.

Trong khi nhiều trường khá chú trọng công tác truyền thông chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên, trong đó có nội dung phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em, không ít trường lại không mấy mặn mà. Dù các buổi truyền thông tổ chức miễn phí, nhưng một số trường không muốn tổ chức vì… ngại tốn thời gian học tập của học sinh. Trong năm 2016, trung tâm phối hợp các đơn vị tổ chức 26 buổi truyền thông về chăm sóc sức khỏe sinh sản tới hơn 14.000 lượt người, trong đó số buổi truyền thông cho lứa tuổi học sinh rất “khiêm tốn”, chưa đến 30%. Trung tâm nỗ lực tổ chức truyền thông tại khu dân cư, phát tài liệu, tờ rơi đến phụ nữ và trẻ em gái. Tuy nhiên, do kinh phí eo hẹp nên số lượng chưa nhiều, hiệu quả chưa cao.

Trước những khó khăn trong công tác giáo dục kỹ năng sống bảo vệ trẻ em khỏi bị xâm hại, nhiều chuyên gia nhấn mạnh đến vai trò của gia đình. Ths. Phạm Đạt cho rằng, các gia đình, nhất là người mẹ, cần là chỗ dựa tinh thần vững chắc nhất cho trẻ, để các em tâm sự, chia sẻ, gửi gắm những điều thầm kín nhất mà không ai có thể thay thế. Do đó, dù muộn còn hơn không, các bậc phụ huynh cần thường xuyên cập nhật, trang bị kiến thức để truyền đạt đến con em kỹ năng bảo vệ bản thân khỏi nguy cơ xấu. Việc giáo dục không thể một sớm một chiều, mà cần xuất phát từ tình yêu thương và sự kiên nhẫn, giúp trẻ dần hình thành thói quen tự bảo vệ trong cuộc sống.

Nguyên Nguyên