Đừng để người dân, doanh nghiệp phải nộp lại dữ liệu đã có trên hệ thống

Sáng 13/8, đại biểu Nguyễn Thành Trung, Uỷ viên Thành uỷ, Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch thành phố Hải Phòng phát biểu ở hội trường Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khoá XVII về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ.

Đại biểu Nguyễn Thành Trung đã chỉ ra 4 nội dung bất cập ở dự thảo sửa đổi 4 luật liên quan trực tiếp đến hạ tầng số, giao dịch điện tử, viễn thông, công nghệ và dữ liệu để cơ quan soạn thảo xem xét sửa đổi.

Đại biểu đề nghị rà soát lại toàn bộ điều kiện, giấy phép và thủ tục theo nguyên tắc cái gì không cần thiết thì phải bỏ, cái gì giữ lại phải chứng minh được lý do.

Tinh thần tại kết luận của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đã nêu rất rõ là kiên quyết xóa bỏ tư duy “không quản được thì cấm” và các thủ tục “biến tướng”. Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo không chỉ liệt kê các thủ tục được cắt giảm, mà cần đánh giá từng điều kiện theo 3 câu hỏi: Mục tiêu quản lý là gì, rủi ro nào cần kiểm soát, nếu bỏ thủ tục thì công cụ nào sẽ thay thế.

Vấn đề thứ hai được đại biểu Nguyễn Thành Trung chỉ ra là việc quy định rõ khi chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm rằng hậu kiểm thế nào và ai chịu trách nhiệm?

Đại biểu đồng tình rất cao với định hướng chuyển từ “cấp phép” sang quản lý bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn và giám sát thực thi. Tuy nhiên, nếu luật chỉ bỏ giấy phép mà không thiết kế công cụ quản lý thay thế thì rất dễ rơi vào trạng thái quản lý lỏng lẻo hoặc cơ quan thực thi lại phát sinh một thủ tục mới.

Do đó, đại biểu đề nghị dự thảo quy định rõ hơn cơ sở dữ liệu chuyên ngành, chế độ báo cáo điện tử, cơ chế thanh tra theo mức độ rủi ro và chế tài xử lý vi phạm, trong đó ưu tiên dữ liệu dùng chung thay cho yêu cầu doanh nghiệp cung cấp đi cung cấp lại cùng một thông tin.

Đại biểu Nguyễn Thành Trung đề nghị xác định một nguyên tắc rất rõ là: Nhà nước cần thông tin để quản lý nhưng doanh nghiệp không có nghĩa vụ cung cấp cùng một thông tin nhiều lần cho nhiều cơ quan.

Khi sử dụng dữ liệu số và kết nối, chia sẻ dữ liệu, đại biểu Nguyễn Thành Trung đề nghị làm rõ 3 vấn đề: dữ liệu nào phải chia sẻ; cơ quan nào được khai thác; trách nhiệm thuộc về ai nếu dữ liệu sai, chậm cập nhật hoặc bị sử dụng không đúng mục đích. Đặc biệt, không nên để tình trạng dữ liệu đã có trong hệ thống của Nhà nước nhưng người dân, doanh nghiệp vẫn phải nộp bản giấy hoặc kê khai lại.

Theo đại biểu, nếu đã xác định chuyển đổi số là phương thức quản trị mới thì dữ liệu phải trở thành đầu vào của quản lý chứ không phải thêm một lớp giấy tờ điện tử cho thủ tục cũ.

Vấn đề thứ tư được đại biểu Nguyễn Thành Trung chỉ ra ở hội trường là đề nghị quan tâm quy định chuyển tiếp để không tạo khoảng trống pháp lý sau ngày 1/3/2027.

Đối với giấy phép, chứng chỉ, hồ sơ đang giải quyết, các dự án, thỏa thuận và nghĩa vụ đang thực hiện, nếu luật thay đổi nhưng quy định chuyển tiếp không đủ rõ thì chính doanh nghiệp và người dân sẽ là đối tượng chịu rủi ro.

Đại biểu đề nghị dự thảo phải quy định theo từng nhóm tình huống, tránh một điều khoản chuyển tiếp chung chung. Hồ sơ đã tiếp nhận thì giải quyết theo quy định nào; giấy phép đã cấp có tiếp tục giá trị không; trường hợp đang đầu tư, đang cung cấp dịch vụ thì quyền và nghĩa vụ được xác định ra sao?

Nhấn mạnh chất lượng của sửa đổi luật không nên đo bằng số lượng điều khoản được sửa, đại biểu Nguyễn Thành Trung cho rằng cần quan tâm số thủ tục được loại bỏ, số lần doanh nghiệp phải kê khai được giảm xuống và mức độ minh bạch, trách nhiệm của cơ quan quản lý được nâng lên.

Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện dự thảo theo tinh thần xuyên suốt: Quản lý phải chặt nhưng không làm khó; cải cách phải thực chất chứ không chuyển thủ tục từ hình thức này sang hình thức khác; chuyển đổi số phải giảm chi phí tuân thủ chứ không số hóa thủ tục cũ.

Nếu làm được như vậy, luật sau khi sửa đổi sẽ không chỉ tháo gỡ vướng mắc trước mắt mà còn tạo một khung pháp lý thông thoáng, minh bạch và có khả năng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển doanh nghiệp trong giai đoạn mới.