Dung hòa quyền lợi, phòng ngừa tranh chấp

Công nhân Công ty LGE trên dây chuyền lắp ráp ti vi xuất khẩu. Ảnh: Duy Thính

- Hải Phòng là thành phố công nghiệp với số doanh nghiệp ngoài nhà nước chiếm tỷ lệ tới 95,4% sử dụng gần 60% số lao động. Đây cũng là khối thường xuyên xảy ra tranh chấp lao động và mối quan hệ rất “nhạy cảm” giữa người sử dụng lao động và người lao động. Đồng chí cho biết rõ hơn về thực tế này?

- Ở Hải Phòng, khối doanh nghiệp FDI tập trung chủ yếu tại 5 khu công nghiệp lớn là Nomura, VSIP, Đình Vũ, Đồ Sơn và Tràng Duệ. Hoạt động sản xuất-kinh doanh của các doanh nghiệp này tương đối ổn định và thuận lợi, không xảy ra thiếu, nhỡ việc làm. Một số doanh nghiệp không ngừng mở rộng quy mô sản xuất, góp phần giải quyết tốt vấn đề lao động, việc làm không chỉ trên địa bàn thành phố, mà còn với các địa phương lân cận. Tuy nhiên, còn thực tế khác liên quan tới quan hệ lao động giữa chủ doanh nghiệp và người lao động. Đó là hiện trạng khó dung hòa quyền lợi giữa người sử dụng lao động và người lao động trong nhiều doanh nghiệp. Thông thường, người lao động thường có nhu cầu tăng lương, giảm giờ làm và được làm việc trong môi trường lao động ngày càng tốt hơn. Ngược lại, người sử dụng lao động lại có xu hướng tăng cường độ, thời gian làm việc, giảm chi phí sản xuất… nhằm đạt lợi nhuận cao hơn. Những đòi hỏi ngược chiều này trở nên bất đồng, mâu thuẫn nếu hai bên không biết dung hòa quyền lợi để đạt được mục đích chung. Do đó, sự phát sinh tranh chấp lao động giữa hai bên là điều dễ xảy ra.

- Đó cũng là lý do hệ thống công đoàn vào cuộc tham gia xây dựng quan hệ lao động hài hòa trong doanh nghiệp nhằm bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích chính đáng của người lao động?

- Công đoàn là tổ chức đại diện bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp chính đáng của người lao động. Xây dựng quan hệ lao động hài hoà, ổn định, tiến bộ tại doanh nghiệp là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của hệ thống công đoàn thực hiện Nghị quyết số 20-NQ/TƯ về “Tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” và Chỉ thị 22-CT/TƯ về “Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ trong doanh nghiệp.

Để góp phần xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ trong doanh nghiệp, từ đầu năm đến nay, LĐLĐ thành phố chỉ đạo các cấp công đoàn tăng cường tuyên truyền, tập huấn các quy định mới của pháp luật lao động tới công nhân viên chức lao động. Tổ chức 61 lớp tuyên truyền, thu hút 4.213 người tham dự. Cùng với đó, LĐLĐ thành phố hướng dẫn, chỉ đạo 697 công đoàn cơ sở phối hợp lãnh đạo doanh nghiệp tổ chức hội nghị người lao động (đạt 69%). Tới thời điểm hiện nay, có 750 doanh nghiệp thương lượng, thoả thuận ký được thỏa ước lao động tập thể theo quy định của pháp luật lao động (đạt 65%). Tuy chất lượng các bản thỏa ước còn hạn chế, song là cơ sở giải quyết tiền lương, thưởng, thời giờ làm việc, nghỉ ngơi cao hơn so với quy định của pháp luật, được người lao động đồng tình, giúp gắn bó chặt chẽ hơn quan hệ lao động giữa người lao động và người sử dụng lao động trong doanh nghiệp.

- Việc xây dựng quan hệ lao động hài hòa trong doanh nghiệp có phải là một trong những giải pháp góp phần hạn chế tranh chấp lao động?

- Việc xây dựng quan hệ lao động hài hòa trong doanh nghiệp không chỉ góp phần hạn chế xảy ra tranh chấp lao động cá nhân, mà giúp giảm nguy cơ xảy ra các vụ ngừng việc tập thể tại các doanh nghiệp. Thông tin thêm tới bạn đọc Hải Phòng cuối tuần, năm 2016 vừa qua, Ban Chính sách pháp luật và Trung tâm Tư vấn pháp luật LĐLĐ thành phố tư vấn, hướng dẫn, giải quyết và tham gia giải quyết hơn 100 vụ việc tranh chấp lao động thuộc các lĩnh vực như ký hết hợp đồng lao động không đúng theo quy định của pháp luật; nợ đọng, trốn đóng bảo hiểm xã hội của người lao động; đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái luật hoặc giải quyết chế độ chính sách cho người lao động chưa thỏa đáng… Chỉ tính riêng 6 tháng đầu năm 2017, trên địa bàn thành phố xảy ra 4 cuộc ngừng việc tập thể với tổng số người lao động tham gia ngừng việc là 1800 người (không tính 1 cuộc do thời gian ngừng việc chỉ diễn ra trong 2 giờ làm việc). Số ngày ngừng việc trung bình tại mỗi cuộc ngừng việc là 3 ngày. Để xảy ra tranh chấp lao động và ngừng việc tập thể ảnh hưởng trực tiếp tới hiệu quả sản xuất và đời sống của mỗi lao động và gia đình của họ, ảnh hưởng tới trật tự công cộng, đời sống kinh tế chính trị của xã hội và uy tín của doanh nghiệp.

- Vì thế, việc phát huy vai trò của tổ chức công đoàn tham gia giải quyết tranh chấp lao động nhằm bảo vệ quyền và lợi ích đoàn viên và người lao động càng trở nên cấp thiết. Hệ thống công đoàn Hải Phòng thực hiện vai trò này như thế nào, thưa đồng chí?

- Tùy từng loại hình tranh chấp lao động mà thẩm quyền giải quyết của các cơ quan chức năng được pháp luật quy định cụ thể. Song, việc giải quyết của bất cứ cơ quan nào cũng nhằm mục đích khôi phục quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, tạo điều kiện để các bên tiếp tục cộng tác với nhau và phòng ngừa, ngăn chặn các xung đột tiếp theo. Công đoàn đang tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật lao động tới người lao động và chủ doanh nghiệp. Qua đó, giúp người lao động hiểu các quy định của pháp luật, biết tự bảo vệ mình hoặc đề nghị tổ chức công đoàn bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của bản thân khi bị vi phạm. Bên cạnh đó, hệ thống công đoàn thường xuyên nắm tình hình về việc làm, tiền lương, tiền công và điều kiện ăn ở, làm việc của công nhân, tập hợp các kiến nghị, đề xuất của người lao động, đại diện người lao động đưa ra trong các cuộc đối thoại định kỳ tại doanh nghiệp, yêu cầu người sử dụng lao động giải quyết, đồng thời cùng chủ doanh nghiệp tìm cách bảo đảm điều kiện cần thiết nhất đối với người lao động. Qua đó, điều kiện làm việc của công nhân, lao động trong doanh nghiệp được cải thiện đáng kể. Những nỗ lực của tổ chức công đoàn trong thời gian qua góp phần tích cực xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ tại các doanh nghiệp.

- Trân trọng cảm ơn đồng chí!

Thùy Linh thực hiện