Dựng 'pháo đài' không ma túy từ tình thân

Dòng họ không ma túy

Giữa lúc Hải Phòng đang quyết tâm xây dựng các xã, phường không ma túy, câu chuyện của dòng họ Nguyễn Ngọc trở thành một điểm sáng, cho thấy cuộc chiến với “cái chết trắng” không chỉ diễn ra ngoài xã hội mà có thể bắt đầu ngay từ mỗi mái nhà.

Cuối tuần, căn nhà thờ của dòng họ Nguyễn Ngọc ở thôn Nghĩa Phú lại tấp nập người ra vào. Các cụ bà ngồi dưới tấm chiếu hoa têm trầu trò chuyện xóm làng, các cụ ông ngồi trên bộ ghế dài pha trà, hỏi han tình hình các gia đình trong họ.

Con anh A. hôm trước ngồi sau xe chúng bạn, suýt thì bị công an giữ vì nghi đua xe. Con chị B. chịu khó làm ăn, vừa mua được mảnh đất ở đầu làng... Những câu chuyện chỉ có thế, song là một cách để những người lớn tuổi trong dòng họ Nguyễn Ngọc nắm bắt được tình hình của con cháu. Nếu có vấn đề gì nổi cộm liên quan đến an ninh trật tự, nhất là ma túy, họ sẽ tổ chức họp ngay để chấn chỉnh và nhắc nhở các gia đình quản lý con em.

Nhà thờ họ Nguyễn Ngọc được xây dựng trên một mảnh đất vuông vức do tổ tiên để lại. Ở chính giữa là ban thờ Tiến sĩ thời phong kiến Nguyễn Danh Nho. Ông là danh nhân khoa bảng triều hậu Lê, quê ở thôn Nghĩa Phú (nay thuộc xã Tuệ Tĩnh, Hải Phòng). Ông đỗ tiến sĩ năm 1670, từng đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng như Huấn đạo Khoái Châu, Hữu thị lang Bộ Công, Tả thị lang Bộ Binh, rồi Bộ Lại.

Sau khi Đại danh y, Thiền sư Tuệ Tĩnh (người cùng làng) qua đời tại Trung Quốc, Nguyễn Danh Nho được triều đình cử đi nhà Thanh đã tìm và sao chép văn bia mộ của Tuệ Tĩnh, rồi mang về nước khắc bia đá đặt tại đền Bia ở xã Cẩm Văn, huyện Cẩm Giàng (cũ), để tưởng nhớ ông. Ông nổi tiếng thanh liêm, khoan hòa, thương dân, được nhân dân tôn thờ là Phúc thần Thông Mẫn.

Sau hàng thế kỷ, tấm gương vượt khó thành tài của Tiến sĩ Nguyễn Danh Nho luôn được dòng họ lấy ra để khuyên nhủ con cháu trong việc học hành, làm việc.

Dòng họ Nguyễn Ngọc hiện có khoảng 200 suất đinh. Con cháu dù không có nhiều người đỗ đạt, song ở bất cứ ngành nghề nào đều chịu khó làm ăn, xây dựng cuộc sống và tuyệt đối chấp hành các quy định của pháp luật.

Theo ghi chép của dòng họ và ghi nhận của công an địa phương, từ trước đến nay, họ Nguyễn Ngọc chưa từng có một thành viên nào vướng vào tệ nạn ma túy. Vì thế, thay vì khuyên nhủ con cháu rời xa ma túy như một số dòng họ, thì họ Nguyễn Ngọc lại xây dựng và duy trì một mô hình độc đáo, đó là không để ma túy "tiếp cận" các thành viên trong họ.

Tránh xa ma túy từ thế hệ này sang thế hệ khác

Theo ông Nguyễn Ngọc Tuyên, người được giao quán xuyến mọi công việc trong dòng họ Nguyễn Ngọc, vào dịp liên hoan hằng năm, con cháu dòng họ Nguyễn Ngọc từ nhiều tỉnh, thành phố lại trở về quê hương tham dự. Đó là dịp để tưởng nhớ cội nguồn, thắt chặt tình thân và nhắc nhau gìn giữ những giá trị mà cha ông đã vun đắp.

Trong không khí trang nghiêm ấy, bên cạnh những lời căn dặn về đạo hiếu, về trách nhiệm với gia đình và quê hương, luôn có một nội dung không bao giờ thiếu, đó là nhắc nhở con cháu tuyệt đối tránh xa ma túy.

Không phải là những bài diễn thuyết dài dòng, mà là những lời nhắc mộc mạc nhưng đầy sức nặng: “Đừng bao giờ thử ma túy, dù chỉ một lần”. Lời dặn ấy được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, trở thành quy ước của cả dòng họ.

Các bậc cao niên hiểu rằng, ma túy không phân biệt giàu hay nghèo, nông thôn hay thành thị. Chỉ một phút tò mò, một lần thử nghiệm cũng có thể khiến một thanh niên đánh mất tương lai, kéo theo nỗi đau cho cả gia đình. Bởi vậy, thay vì đợi đến khi có người sa ngã mới tìm cách cứu giúp, dòng họ lựa chọn cách làm quyết liệt hơn: dựng “pháo đài” ngay từ cửa ngõ, không để ma túy có cơ hội bước vào.

Điều đáng quý là “pháo đài” ấy không được xây bằng những bức tường bê tông hay những bản cam kết hình thức. Nó được xây bằng sự quan tâm của ông bà đối với con cháu, của cha mẹ đối với con cái, của anh em đối với nhau và bằng niềm tự hào về truyền thống của dòng họ.

Đến nay, dòng họ Nguyễn Ngọc chưa từng có con em mắc tệ nạn ma túy. Đây là kết quả của nhiều năm kiên trì giáo dục, nhắc nhở và giữ gìn nền nếp gia phong. Mỗi thành viên trong dòng họ đều hiểu rằng, giữ mình trước ma túy không chỉ là bảo vệ bản thân mà còn là giữ gìn danh dự của gia đình và dòng tộc.

Trong thực tế, nhiều mô hình phòng chống ma túy tập trung vào việc quản lý người nghiện hoặc giúp người sau cai tái hòa nhập cộng đồng. Đó đều là những giải pháp cần thiết. Nhưng mô hình của dòng họ Nguyễn Ngọc lại đi trước một bước: lấy phòng ngừa làm gốc, lấy giáo dục truyền thống làm nền tảng và lấy văn hóa dòng họ làm “lá chắn” bảo vệ thế hệ trẻ.

Theo Công an xã Tuệ Tĩnh, thành phố Hải Phòng đang triển khai quyết liệt phong trào xây dựng các xã, phường không ma túy. Muốn mục tiêu ấy trở thành hiện thực, bên cạnh sự vào cuộc của lực lượng công an, chính quyền và các tổ chức đoàn thể, rất cần thêm nhiều “pháo đài” như dòng họ Nguyễn Ngọc.

Một dòng họ không có ma túy sẽ góp phần tạo nên một thôn xóm bình yên. Nhiều thôn xóm bình yên sẽ tạo nên những xã, phường bình yên. Và từ những “pháo đài” được dựng lên bằng tình thân, trách nhiệm và truyền thống, Hải Phòng sẽ có thêm nền tảng vững chắc để xây dựng một thành phố an toàn, văn minh và phát triển bền vững.

Giữ bình yên cho mỗi gia đình chính là giữ bình yên cho xã hội. Dòng họ Nguyễn Ngọc đã chọn cách bắt đầu từ điều giản dị ấy và đang viết nên một câu chuyện đẹp, rất đáng được lan tỏa trong hành trình xây dựng Hải Phòng không ma túy.