Trong quá trình lưu thông trên sông đào Hạ Lý sáng 24-10, do không lường được tĩnh không bị thu hẹp lại trong thời gian có triều cường, cabin của chiếc tàu HD-3599 (đăng ký tại tỉnh Hải Dương) đã va vào thân cầu đường sắt Tam Bạc, khiến 2 dàn nhịp chủ đường sắt trên cầu (tại Km99+250 tuyến đường sắt Hà Nội- Hải Phòng) bị dịch chuyển, tàu hỏa không thể đi qua. Toàn bộ việc vận chuyển bằng đường sắt từ ga Hải Phòng đi và từ Hà Nội về bị dừng lại khiến hàng nghìn người phải thay đổi lộ trình; hàng nghìn tấn hàng hóa bị đọng lại, hàng trăm toa xe hàng ùn tại ga Hải Phòng và ga Yên Viên (Hà Nội).
Công nhân khắc phục sự cố cầu Tam Bạc trong đêm 24-10. (Ảnh: VNR)
Điều đáng nói đây không phải là lần đầu ở Hải Phòng xảy ra tình trạng tàu đâm vào cầu, mà từng xảy ra nhiều lần. Dù nguyên nhân khác nhau, nhưng đều có điểm chung: đó là sự chủ quan, sơ xuất của người điều khiển, người quản lý tàu, gây thiệt hại nặng nề. Cách đây 10 năm, sự cố đứt neo, 3 chiếc tàu đâm vào cầu Bính khiến cây cầu bị đình trệ suốt 2 năm. Không tính 157 tỷ đồng để sửa cầu, người dân và doanh nghiệp còn thiệt hại nhiều hơn thế, khi phải di chuyển qua cầu Kiền xa hơn 10 km ròng rã suốt 2 năm. Trên sông Tam Bạc, cầu vượt sông do Công ty Sơn Trường xây dựng cũng phải hứng chịu đến 3 lần tàu đâm vào trụ, ảnh hưởng đến cầu. Ngoài ra, cầu Rào, cầu Khuể, cầu Tiên Cựu… cũng từng bị tàu đâm vào trụ, ảnh hưởng đến lưu thông của các phương tiện trên đường bộ. Không chỉ cầu, phương tiện thủy cũng bị hư hỏng nặng khi xảy ra va chạm. Đồng thời, mức bồi thường thiệt hại chủ tàu phải gánh chịu do phương tiện gây ra không hề nhỏ.
Hải Phòng có nhiều sông và kênh đào, là đầu mối về đường thủy nội địa phía Bắc, hình thành nên những hành lang vận tải đường sông phía Bắc và phía Nam. Hải Phòng chịu ảnh hưởng của chế độ nhật triều (ngày nên xuống 1 lần), nên mực nước thủy triều lên xuống trong ngày rất cao, có thời điểm mực nước chênh trong ngày lên đến 3,8 m, khi kết hợp nước từ thượng nguồn đổ về còn cao hơn. Vì điều này, nhiều con tàu thường đi qua Hải Phòng đều phải hạ cabin để phù hợp với tĩnh không của một số cây cầu. Nhiều thuyền trưởng sau khi tính toán mực nước đã quyết định neo lại chờ nước xuống để đi qua, nhưng cũng có thuyền trưởng do tự tin vào khả năng luồng lạch và thiết kế của tàu vẫn cho tàu lưu thông qua, dẫn đến những va chạm như vụ tàu HD-3599 gây ra đối với cầu đường sắt Tam Bạc hay như vụ va chạm tại cầu Rào năm 2016. Nguy hiểm là vậy, nhưng trên các tuyến sông đều không có cảnh báo khi nước dâng, tất cả đều phó mặc cho thuyền trưởng tự quyết định. Nếu hỏng thì… đền!
Với hàng trăm chiếc tàu sông qua lại trên các tuyến đường thủy nội địa, việc bảo vệ các công trình cầu vượt sông ở Hải Phòng chính là bảo vệ sự phát triển của thành phố. Tuy nhiên, ở Hải Phòng việc quản lý đường sông lại đang thực hiện theo cấp trung ương và địa phương, phân chia từng tuyến luồng phụ trách, dẫn đến mỗi nơi tuyên truyền, hướng dẫn một cách, chưa tạo sự gắn kết trong quản lý chung. Để bảo đảm an toàn cho tàu lưu thông và bảo đảm an toàn cho các công trình cầu, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các đơn vị để tuyên truyền, hướng dẫn cho tàu ra vào, nhất là ở những khu vực ngã ba sông, vũng xoáy trong mùa mưa bão, để tránh va chạm giữa các phương tiện và tránh va chạm giữa phương tiện với cầu. Đồng thời, có thông báo kịp thời về sự cố luồng, các yếu tố bất ngờ bị thu hẹp tĩnh không của các cây cầu để các phương tiện thủy chú ý trong lưu thông. Nếu phát hiện tĩnh không cầu không bảo đảm, phải tổ chức lực lượng chặn phương tiện đi qua, không thể phó mặc cho thuyền trưởng như hiện nay.
Song hành với quản lý, hướng dẫn trên luồng, các lực lượng chức năng trên địa bàn thành phố cần tăng cường công tác tuần tra, kiểm soát, xử lý nghiêm các phương tiện thủy không bảo đảm kỹ thuật và người điều khiển phương tiện không có bằng cấp chuyên môn (hoặc có nhưng không phù hợp với phương tiện đang điều khiển). Đề xuất với các chủ tàu, chủ doanh nghiệp sử dụng người lái tàu có kinh nghiệm, thông thạo về luồng mỗi khi điều khiển phương tiện qua các tuyến sông ở Hải Phòng. Đó là cách xử lý từ gốc để bảo đảm an toàn trên đường thủy nội địa, bớt đi nỗi lo lắng của người dân và doanh nghiệp trên địa bàn thành phố.
Mai Lâm
