(HPĐT)- Cố nhà văn Võ Huy Tâm (1926-1996) là nhà văn nổi tiếng của Việt Nam. Các tác phẩm của nhà văn Võ Huy Tâm chủ yếu viết về vùng mỏ, trong đó nổi tiếng nhất là tác phẩm Vùng Mỏ (tiểu thuyết 1951).
Nhà văn Võ Huy Tâm (bên phải) cùng họa sĩ Trần Văn Cẩn và họa sĩ Huỳnh Văn Thuận (Ảnh của NSNA Đoàn Đạt).
Vào thời điểm đầu những năm 70 của thế kỷ trước, ông cùng Đoàn Văn nghệ sĩ Quảng Ninh đi sáng tác, sưu tầm những câu ca dao cổ tại xã đảo Ngọc Vừng, huyện Vân Đồn. Thời đó, từ đất liền ra được đảo không dễ, vì không có tàu cao tốc như bây giờ, phải đi bằng thuyền buồm, nếu không gặp gió xuôi lái thì phải chèo bằng tay, đi từ tờ mờ sáng đến tối đêm chưa chắc đến nơi. Chuyện ra đảo rất hiếm, chỉ khi có người nhà ngoài đó hoặc theo đoàn công tác, nhưng cũng rất ít khi có dịp.
Trong chuyến đi hôm đó, người chủ thuyền là một thanh niên còn trẻ, sau khi biết mình chở đoàn có các văn nghệ sĩ, anh thanh niên kia buông một câu: “Không biết các bác có biết lão nhà văn Võ Huy Tâm không, tôi thì tôi rất ghét lão”. Nhà văn Võ Huy Tâm khi đó giật bắn người vì thấy đúng là anh ta nói mình, mà anh chàng này ông chưa gặp bao giờ, đâu có thù oán gì nhau. Thế nhưng ông vẫn giữ bình tĩnh để hỏi anh chàng kia sự việc thế nào, thì được bảo rằng: “Ngày xưa, ông Võ Huy Tâm đến nhà tôi ở, bố tôi nuôi khi hoạt động bí mật. Vậy mà ông ấy lại khai báo với địch để bắt bố tôi”.
Nhà văn Võ Huy Tâm hỏi thăm và tìm đến nhà anh chủ thuyền kia thì đúng là gặp được người bạn trước đây từng nuôi mình khi hoạt động cách mạng. Khi đó họ còn thanh niên và anh chàng chủ thuyền kia chưa ra đời. Khi nhà văn Võ Huy Tâm bị địch bắt cũng bặt luôn tin tức người bạn. Người bạn này trước đó ở đảo lớn huyện Vân Đồn sau lại chuyển ra đảo Ngọc Vừng sinh sống. Khi ấy giao thông giữa đảo và đất liền rất kém, điện thoại chỉ có điện thoại bàn nhưng cũng rất hiếm. Do thời điểm hoạt động cách mạng, 2 ông bị địch theo dõi từ trước, nhà văn Võ Huy Tâm bị địch bắt và sau đó bố của anh chủ thuyền cũng bị bắt luôn.
Vậy là 2 người bạn cũ cùng ôm nhau khóc, kể về những ngày gian khó, rồi mất thông tin về nhau. Chuyến đi công tác của nhà văn Võ Huy Tâm cùng Đoàn Văn nghệ Quảng Ninh đi sáng tác và sưu tầm những câu ca dao cổ tại xã đảo Ngọc Vừng khi đó, thành công lớn nhất của ông là tìm được người bạn tri ân cũ để minh oan rằng, ông không phản bội người bạn, người đồng chí cách mạng của mình. Điều đó giúp ông thanh thản suốt nhiều năm sau này.
Đức Minh (sưu tầm)
