Cảnh trong phim “Cha cõng con”
Những dịch chuyển đáng ghi nhận
Một trong những bộ phim đạt được những thành công đáng ghi nhận tại các Liên hoan phim (LHP) quốc tế gần đây có thể kể đến bộ phim “Đảo của dân ngụ cư” (đạo diễn Hồng Ánh) với Giải Best Film based on a book) - Giải thưởng điện ảnh quốc tế Efebo DOro (Italia). Efebo DOro được lập cách đây 40 năm nhằm trao giải cho bộ phim hay nhất được sản xuất dựa trên tác phẩm văn học. Trước giải thưởng này, “Đảo của dân ngụ cư” nhận giải Phim xuất sắc nhất, Đạo diễn hình ảnh xuất sắc nhất, Nam diễn viên chính xuất sắc nhất tại LHP quốc tế ASEAN. Một phim khác râm ran trên mặt báo 3 năm qua là “Cha cõng con” của đạo diễn Lương Đình Dũng. Theo đạo diễn này, “Cha cõng con” giành được 20 giải thưởng quốc tế lớn, nhỏ, trong đó có giải thưởng phim châu Á xuất sắc nhất tại LHP quốc tế Iran lần thứ 36; Phim hay nhất trong hạng mục NEPAC LHP Quốc tế Barcelona Tây Ban Nha 2019; được chiếu giới thiệu tại 7 bang của Mỹ và 9 quốc gia khác. Nếu nhìn vào số lượng phim đoạt giải thưởng tại các LHP có tính chất quốc tế và số lượng giải thưởng “gặt” được, phải mừng vì phim Việt Nam đã bước ra khỏi biên giới quốc gia và xác lập được chỗ đứng tại các LHP quốc tế. Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng, phần lớn các LHP mà phim Việt dự thi và giành giải thực chất chỉ là những LHP do một số nhóm lập nên hoặc những dự án có tính chất “khởi nghiệp”. Đơn cử như hai giải thưởng quốc tế Worldfest Houston International Film & Video Festival và Canadian Diversity Film Festival cho phim “Cha cõng con” bị tố là hai LHP không có giá trị chuyên môn mà chỉ do một nhóm người lập ra với mục đích chính là “làm tiền” các đạo diễn, nhà sản xuất háo danh. Trong nhiều quyền lợi ảo mà những LHP loại này tung ra mời gọi đóng tiền là: chỉ cần 35 euro sẽ có 14 trang quảng cáo trên báo nước ngoài... Trao đổi điều này với đạo diễn Lương Đình Dũng, anh khẳng định: “Nói là LHP rởm thì hơi quá, họ tổ chức cũng bài bản lắm. Tôi có thể bỡ ngỡ khi đem dự án đầu tay của mình dự thi các LHP ấy, nhưng ngay cả Lý An và một số đạo diễn tên tuổi khác cũng dự thi... Chẳng lẽ họ cũng lơ ngơ như tôi?”.
Cần chiến lược làm phim đúng đắn
Điện ảnh là môn nghệ thuật “xài tiền”, nói cách khác là “cuộc chơi tốn tiền”. Trong giai đoạn chuyển mình, Điện ảnh Việt Nam khó tránh khỏi việc phải đối mặt với sự phân mảnh về thị hiếu, thiếu ổn định về chất lượng và hơn hết là vẫn còn loay hoay trong định hướng. Vì thế điều cơ bản nhất các nhà sản xuất phim Việt cần trang bị là sự nhạy bén với xu hướng, chiến lược định hướng sản phẩm rõ ràng và sự uyển chuyển trong sáng tạo. Cần học cách dung hoà giữa cái tôi sáng tạo của bản thân và thị hiếu của công chúng. Song song đó, những yếu tố văn hoá cần được lồng ghép một cách khéo léo thông qua ngôn ngữ điện ảnh thay vì chỉ ngôn ngữ nói. Nói cách khác, muốn có phim hay phải hội được nhiều yếu tố, ngoài tài năng, tiền bạc, cần thiết có chiến lược đúng đắn. Chiến lược đúng sẽ sắp đặt đúng các tài năng ở vị trí “chốt hiểm” trong quy trình sản xuất phim; chiến lược đúng cũng sẽ biết điều tiết “rót tiền” vào những khâu nào và bao nhiêu thì đủ... Khi có phim chất lượng tốt, thay vì e dè, các nhà sản xuất nên chủ động tìm kiếm cơ hội phát triển thông qua việc nhiệt tình tham gia các hội chợ phim, tiếp xúc với các nhà làm phim nước ngoài, gặp gỡ các đối tác, và các đơn vị phát hành quốc tế; chủ động kết nối, giới thiệu quảng bá phim bằng tiếng Anh thông qua báo chí ngôn ngữ Anh; mạng xã hội; tạo các diễn đàn giới thiệu phim và tương tác với công chúng (cả tiếng Việt và tiếng Anh). Một nền điện ảnh chuyên nghiệp cần có sự đồng hành của các nhà lý luận phê bình điện ảnh chuyên nghiệp. Tại các LHP quốc tế, vai trò của các cây bút phê bình điện ảnh có ảnh hưởng không nhỏ đối với sự thành, bại của một bộ phim. Sẽ là vô lý, nếu bộ phim nào đó được giới phê bình đánh giá cao mà lại bị trượt khỏi các giải thưởng uy tín. Tất nhiên, cũng có nhiều trường hợp phim được giới phê bình khen đứt lưỡi, nhưng lại bị người xem quay lưng vì “khó xem”, không hợp thị hiếu bán vé chiếu rạp. Trong trường hợp đó, đây vẫn là dự án phim chất lượng nghệ thuật cao..., đưa hình ảnh của điện ảnh Việt tiếp tục bước xa hơn ra khỏi biên giới quốc gia, đến với thế giới thông qua “cửa sổ của điện ảnh”.
Chu Thu Hằng
