Xuất khẩu tiếp tục giữ đà tăng trưởng, song dư địa những tháng cuối năm chỉ thực sự được mở rộng khi doanh nghiệp nâng chất lượng thay vì chỉ tăng sản lượng.
Để duy trì đà tăng trưởng và mở rộng dư địa xuất khẩu, điều cần thay đổi trước hết là góc nhìn về xuất nhập khẩu. Nhấn mạnh tại cuộc họp về Dự thảo Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho rằng xuất nhập khẩu cần được nhìn nhận theo hướng cân bằng động. Việc đặt xuất khẩu, nhập khẩu, sản xuất trong nước và chuỗi cung ứng trong một chỉnh thể thống nhất là chìa khóa đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Theo Phó Giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Thường Lạng, chuyên gia kinh tế và thương mại quốc tế, xuất khẩu tăng không chỉ mở rộng thị trường mà còn đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng GDP. Duy trì đà tăng xuất khẩu những tháng cuối năm 2026 có ý nghĩa quyết định tới mục tiêu chung. Việc này giúp chuyển hóa nguồn lực trong nước thành hàng hóa có năng lực cạnh tranh quốc tế, đồng thời gia tăng sức hút đối với dòng vốn FDI - khu vực vốn giúp bổ sung công nghệ, phương thức quản trị và thị trường cho nền kinh tế.
Dù vậy, lợi thế cạnh tranh truyền thống đang dần thay đổi. Các chuyên gia khuyến nghị Việt Nam cần tiếp tục thu hút FDI gắn với chuyển giao công nghệ và tạo giá trị gia tăng cao hơn. Doanh nghiệp trong nước phải chủ động nâng cấp sản phẩm, đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, hữu cơ và minh bạch chuỗi cung ứng. Cùng với đó, hoạt động xúc tiến thương mại cần được đẩy mạnh tại các thị trường tiềm năng như châu Âu, ASEAN, Trung Đông và châu Phi.
Câu chuyện C.P. Việt Nam xuất khẩu thành công lô thịt gà chế biến sang Hàn Quốc là bài học điển hình. Để vượt qua tiêu chuẩn khắt khe, doanh nghiệp đã mất nhiều năm xây dựng chuỗi sản xuất khép kín. Dư địa xuất khẩu còn rất lớn nếu các đơn vị chuyển từ xuất khẩu sản phẩm sơ chế sang làm chủ công nghệ chế biến, quản trị tiêu chuẩn và xây dựng thương hiệu.
Bên cạnh nỗ lực tự thân của doanh nghiệp, việc tổ chức lại các nguồn lực đang trở nên cấp thiết. Ngành công thương cần quản trị thống nhất không gian sản xuất - logistics - thị trường. Việc kết nối chặt chẽ giữa vùng nguyên liệu, công nghiệp hỗ trợ và hạ tầng vận tải sẽ giúp tối ưu hóa chi phí, biến lợi thế từng địa phương thành sức mạnh chung của chuỗi giá trị xuất khẩu.
Về phía chính quyền, Chính phủ xác định nhiệm vụ trọng tâm những tháng cuối năm 2026 là giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và triển khai các giải pháp hoàn thành mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Xuất khẩu tiếp tục đóng vai trò động lực chủ lực.
Từ thực tiễn hoạt động của các ngành hàng xuất khẩu chủ lực có thể thấy, để tận dụng được cơ hội từ quá trình hội nhập, doanh nghiệp không chỉ cần mở rộng thị trường mà còn phải nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, đầu tư đổi mới công nghệ và đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn của thị trường quốc tế.
Đại diện Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) nhấn mạnh, kết quả đạt được đến thời điểm này đã tạo nền tảng tích cực để hoạt động xuất khẩu tiếp tục tăng trưởng trong thời gian tới. Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, doanh nghiệp cần tiếp tục chủ động thích ứng, tận dụng hiệu quả các FTA với nhiều phương thức khác nhau.
Trong đó, một trong những yếu tố quan trọng là doanh nghiệp phải đáp ứng được các quy tắc xuất xứ hàng hóa. Bởi chỉ khi đáp ứng được các quy tắc này, doanh nghiệp mới có điều kiện được hưởng mức thuế nhập khẩu ưu đãi thấp hơn so với mức thuế thông thường.
Cùng đó, các chương trình xúc tiến thương mại do Bộ Công Thương triển khai thời gian qua tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm đối tác, mở rộng thị trường và duy trì đơn hàng giúp dòng chảy thương mại toàn cầu ổn định hơn; chi phí logistics, vận tải, bảo hiểm và tài chính quốc tế giảm bớt; qua đó tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.
