(HPĐT)- Năm 2024 là năm thứ hai liên tiếp, Hải Phòng giữ vững vị trí thứ 3 cả nước về Chỉ số Đổi mới sáng tạo (ĐMST) cấp địa phương (PII). Kết quả này không chỉ là minh chứng cho những nỗ lực không ngừng của thành phố trong việc phát huy thế mạnh về khoa học công nghệ (KHCN) và ĐMST mà còn khẳng định quyết tâm duy trì và cải thiện vị trí này trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng quyết liệt. Tuy nhiên, để tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong năm 2025 và những năm tiếp theo, thành phố cần có các giải pháp đột phá và toàn diện hơn nhằm cải thiện các điểm yếu.
Giữ vững vị trí tốp 3 cả nước
Theo kết quả chấm điểm chỉ số PII của Bộ Khoa học và Công nghệ năm 2024: Hải Phòng đạt 52,39 điểm, tăng 0,07 điểm so với năm 2023. Phần lớn các trụ cột ĐMST đều tăng điểm. Cụ thể, các trụ cột: Vốn con người và nghiên cứu vươn lên vị trí thứ 3/63 tỉnh, thành phố; trình độ phát triển của thị trường xếp thứ 4/63, cùng tăng 1 bậc so với năm 2023. Các trụ cột cùng tăng 3 bậc gồm: sản phẩm tri thức, sáng tạo và công nghệ xếp thứ 9/63; cơ sở hạ tầng xếp thứ 18/63. Ngoài ra, trụ cột trình độ phát triển của doanh nghiệp xếp thứ 5/63, tăng 2 bậc; trụ cột tác động xếp thứ 9/63, tăng 4 bậc. Trong 52 chỉ số thành phần, thành phố tiếp tục giữ vững ưu thế về: tỷ lệ học sinh trung học tham gia các cuộc thi nghiên cứu khoa học và kỹ thuật; tài chính vi mô/GRDP, cùng đứng đầu cả nước. Bên cạnh đó, các chỉ số về: cải cách hành chính; số doanh nghiệp ngành dịch vụ và chuyên môn KHCN cả nước cùng xếp thứ 2/63 tỉnh, thành phố; chỉ số đầu tư trực tiếp nước ngoài/GRDP xếp thứ 4/63.
Tuy đứng thứ 3 cả nước, thứ 2 vùng Đồng bằng sông Hồng, song, trụ cột thể chế của Hải Phòng giảm 1 bậc, từ 76,19 điểm (năm 2023) xuống còn 73,55 điểm (năm 2024). Ở trụ cột vốn con người và nghiên cứu, tuy Hải Phòng đạt điểm số cao ở nhóm chỉ số giáo dục, nhưng nhóm chỉ số nghiên cứu và phát triển ở mức trung bình. Đáng chú ý, một số chỉ số thành phần thuộc nhóm thấp nhất cả nước như: chi ngân sách địa phương cho KHCN/GRDP (xếp thứ 57); tốc độ giảm nghèo (xếp thứ 51). Ngoài ra, các chỉ số về quản trị môi trường; tỷ lệ chi đào tạo lao động trong tổng chi của doanh nghiệp; thiết chế pháp lý và an ninh trật tự còn ở mức khiêm tốn.
Như vậy, tuy thành phố có nguồn lực đầu vào của ĐMST tương đối tốt, nhưng khả năng biến nguồn lực đầu vào thành đầu ra ĐMST còn hạn chế. Một số nguồn lực đầu vào quan trọng có khả năng tác động mạnh mẽ để thúc đẩy phát triển đầu ra của ĐMST như: chi ngân sách địa phương cho KHCN; quản trị môi trường; thiết chế pháp lý và an ninh trật tự… ở mức rất thấp, ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả đầu ra ĐMST thành phố.
Tăng cường sự phối hợp đồng bộ, chặt chẽ
Để duy trì và nâng cao Chỉ số ĐMST cấp địa phương (PII) tại Hải Phòng năm 2024 và những năm tiếp theo, UBND thành phố ban hành Kế hoạch 177, với mục tiêu giữ vững vị trí tốp 3 cả nước. Thực hiện kế hoạch này, các sở, ngành, địa phương, đơn vị trên địa bàn thành phố tích cực vào cuộc, xây dựng kế hoạch riêng cải thiện các chỉ số thành phần thuộc phạm vi quản lý của ngành, địa phương, đơn vị mình, đóng góp vào việc nâng cao, cải thiện chỉ số PII của thành phố. Theo đó, Sở Tài chính ưu tiên tập trung các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp thông qua các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thực hiện chuyển đổi số, đào tạo hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực nhằm cải thiện chỉ số tỷ lệ chi đào tạo lao động trong tổng chi của doanh nghiệp. Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng nghiên cứu, đề xuất và triển khai giải pháp nhằm gia tăng tỷ lệ đất công nghiệp đã được xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật để các nhà đầu tư thuê đất, thuê lại đất xây dựng nhà xưởng, văn phòng, kho bãi thực hiện dự án đầu tư, tổ chức sản xuất, kinh doanh nhằm nâng cao chỉ số cơ sở hạ tầng chung và môi trường sinh thái. Sở Ngoại vụ tập trung giải pháp thúc đẩy hoạt động ngoại giao khoa học, mở rộng hợp tác quốc tế về phát triển nền kinh tế xanh sử dụng nguồn năng lượng tái tạo, năng lượng mới, chất thải tái chế nhằm nâng điểm trụ cột sản phẩm tri thức, sáng tạo và công nghệ…
Thực hiện vai trò đầu mối tham mưu UBND thành phố thực hiện việc duy trì và nâng cao chỉ số PII tại Hải Phòng, Sở KHCN xác định rõ việc cải thiện và nâng cao chỉ số PII là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, lâu dài, kiên trì; chỉ đạo, giao nhiệm vụ cụ thể đến từng phòng, đơn vị trực thuộc. Theo Phó giám đốc Sở KHCN Nguyễn Đình Vinh, Sở KHCN dự kiến mời đơn vị tư vấn trên cơ sở phân tích thực trạng, tham mưu với UBND thành phố có cơ chế, chính sách thúc đẩy hoạt động đổi mới sáng tạo trên địa bàn thành phố, bảo đảm phát huy lợi thế, cải thiện điểm yếu mà chỉ số PII đã chỉ ra phù hợp với định hướng phát triển của thành phố.
Thời gian tới, thành phố cần có các giải pháp phát huy thế mạnh vốn có, tích cực cải thiện các điểm yếu cũng như tạo sự quan tâm, hưởng ứng từ phía người dân và doanh nghiệp, thiết lập mối quan hệ gắn bó chặt chẽ giữa chính quyền và người dân; biến nỗ lực thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội từ KHCN và ĐMST thành nhu cầu tự thân; tạo dựng tính chủ động không chỉ từ phía chính quyền mà còn từ phía doanh nghiệp, tổ chức trên địa bàn thành phố. Thành ủy vừa ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển KHCN, ĐMST và chuyển đổi số quốc gia, đề ra chỉ tiêu kinh phí chi cho nghiên cứu phát triển (R&D) đạt 2% GRDP; phấn đấu bố trí ít nhất 3% tổng chi ngân sách thành phố hằng năm cho phát triển KHCN, ĐMST, chuyển đổi số. Đây là tiền đề quan trọng để thành phố cải thiện chỉ số, giúp thành phố không chỉ duy trì thứ hạng mà còn tiến gần hơn đến mục tiêu trở thành trung tâm ĐMST của cả nước.
