Gặp bà trong sự kiện riêng của gia đình, không thể không thốt lên: Bà đẹp quá! Khuôn mặt phúc hậu, dáng vẻ ôn hòa…, bà vẫn mang tinh thần của cô bé xinh đẹp thuở nào, vẫn vẻ bình thản như trong bức tranh “Em Thúy” quá quen thuộc, tác phẩm mà người bác ruột - họa sĩ Trần Văn Cẩn vẽ từ năm 1943…
“Em Thúy” - Tranh của Trần Văn Cẩn (Bảo vật quốc gia).
60 năm sau ngày ra đời, năm 2003 “Em Thúy” xuống cấp trầm trọng. Nỗi lo lắng về “sức khỏe” của bức tranh thường thực trên nhiều phương tiện truyền thông lúc bấy giờ. Hàng loạt phương án phục chế được đưa ra, sau những cân nhắc tính toán ở cấp quốc gia, “Em Thúy” được giao cho chuyên gia phục chế Caroline Fry đến từ Australia. Nhiều tháng làm việc miệt mài, với kinh nghiệm quốc tế và đặc biệt với một tình yêu lớn lao dành cho “Em Thúy”, tỉ mẩn li ti từng chút một, Caroline Fry giúp tác phẩm nổi tiếng vượt qua sự khắc nghiệt của thời gian, tiếp tục được trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật quốc gia chờ đón người xem.
Nguyên mẫu của “Em Thúy”, bà Nguyễn Minh Thúy gọi họa sĩ Trần Văn Cẩn bằng bác. Năm 1943, họa sĩ Trần Văn Cẩn “mượn” cô cháu xinh xẻo làm mẫu để hoàn thành bức vẽ, sau này trở thành một trong 7 bức tranh được Nhà nước xếp hạng “Bảo vật quốc gia”. Trong căn phòng nhỏ ở phố Hàng Cót (Hà Nội), em Thúy 8 tuổi không thể hình dung ra mình sẽ được nhắc đến nhiều, rất nhiều, được yêu mến ngưỡng mộ. Bức sơn dầu khổ 60x45cm toát lên hình tượng một bé gái trong trẻo, đôi mắt mở to thánh thiện. Nhà phê bình mỹ thuật Thái Bá Vân từng đánh giá rằng: “Em Thúy” là hiện thân thế giới nội tâm của họa sĩ Trần Văn Cẩn những năm 1940 với nhiều nỗi niềm trước công cuộc Âu hóa ở Việt Nam… Trải bao thăng trầm ngược xuôi dâu bể, cuối cùng Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam cũng sở hữu “Em Thúy” vào thập 60 thế kỷ 20 và bức tranh là một trong những tác phẩm hội họa được công chúng biết đến nhiều hơn cả, yêu mến hơn cả suốt bao năm tháng qua…
Hơn 80 tuổi, hiện nay bà Thúy sức khỏe đã yếu đi phần nào. Là giai nhân phố cổ Hà Nội được rèn cặp kỹ lưỡng, rồi đi học làm cô giáo, bà sống cuộc đời ấm êm, bình dị bên chồng, một chuyên gia của ngành Giáo dục và những người con, cháu đẹp đẽ, hiếu thảo. Năm 1959, khi Thúy 24 tuổi, họa sĩ Trần Văn Cẩn còn vẽ thêm một chân dung thiếu nữ nữa. “Em Thúy” dù không là tài sản cá nhân của bà, nhưng luôn được bà trân trọng trong tâm tưởng như một “bảo vật” vô giá mà người bác của mình - danh họa Trần Văn Cẩn và số phận ban tặng.
Ngô Hương Sen
