Eo biển Hormuz chuẩn bị mở cửa hoàn toàn sau thỏa thuận giữa Mỹ và Iran

Ngày 15/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết các tàu thuyền, bao gồm nhiều tàu chở dầu, đang bắt đầu di chuyển trở lại qua eo biển Hormuz. Tổng thống Donald Trump nhận định Mỹ sẽ không cần nhiều sự trợ giúp từ bên ngoài để duy trì hoạt động tại đây nhờ thỏa thuận bảo đảm mở lại tuyến đường biển chiến lược này, dù ông vẫn bày tỏ hoan nghênh một số nước cử lực lượng đến hỗ trợ.

Phát biểu được đưa ra trong cuộc hội đàm với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron bên lề Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nước công nghiệp phát triển tại thành phố Évian-les-Bains. Truyền thông Iran tối cùng ngày cũng xác nhận ít nhất 3 tàu chở dầu và 2 tàu chở hàng đã đi qua khu vực từng bị lực lượng hải quân Mỹ phong tỏa trước đó.

Trước đó, một số nước châu Âu đã đề xuất thực hiện sứ mệnh hải quân chung tại eo biển Hormuz. Sau khi Mỹ và Iran ký Bản ghi nhớ hòa bình, Chính phủ Italy tuyên bố sẵn sàng triển khai khoảng 400 binh sĩ cùng một biên đội tàu chiến đến eo biển Hormuz để thực hiện sứ mệnh rà phá thủy lôi quốc tế. Thủ tướng Italy Giorgia Meloni bày tỏ ủng hộ tiến trình hòa bình, đồng thời cam kết bảo đảm an toàn hàng hải tại Trung Đông. Nhà lãnh đạo Italy khẳng định Rome sẵn sàng tham gia sứ mệnh này nếu được Quốc hội Italy thông qua và các hành động thù địch tại Liban cần phải được chấm dứt.

Hiện Bộ Quốc phòng Italy đã hoàn tất kế hoạch tác chiến, dự kiến huy động căn cứ “Amedeo Guillet” tại Djibouti để hỗ trợ hậu cần. Lực lượng tham gia bao gồm 2 tàu săn mìn Crotone và Rimini đang ứng trực gần khu vực, cùng tàu tuần tra viễn dương Raimondo Montecuccoli trang bị hệ thống tên lửa phòng không Aster hiện đại, một tàu hộ tống chống ngầm và một tàu hậu cần khổng lồ đóng vai trò như căn cứ di động trên biển nhằm thiết lập "vòm phòng thủ chung" theo chuẩn Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương.

Sứ mệnh này sẽ đối mặt với thách thức lớn tại khu vực eo biển nhỏ hẹp dài 60 km và rộng 30 km do kho vũ khí hơn 6.000 thủy lôi thông minh của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran và sự hiện diện của lực lượng Houthi tại Yemen.

Về thỏa thuận cốt lõi, trước đó Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif thông báo Mỹ và Iran đã đạt được một thỏa thuận hòa bình sơ bộ nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài hơn 3 tháng qua. Thỏa thuận này sẽ gia hạn lệnh ngừng bắn giữa hai nước thêm 60 ngày, đồng thời tạo khuôn khổ cho các cuộc đàm phán tiếp theo về chương trình hạt nhân của Tehran và các vấn đề quan trọng khác, dù nội dung văn bản cụ thể vẫn chưa được công bố.

Cộng đồng quốc tế đồng loạt hoan nghênh bước tiến tích cực này. Tổng thống Liban Joseph Aou đánh giá cao thỏa thuận trong cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, hy vọng đây là tiền đề giảm căng thẳng và mở ra cánh cửa cho các giải pháp ngoại giao, đồng thời tôn trọng chủ quyền của Liban. Phong trào Hồi giáo Hamas cũng lên tiếng hoan nghênh, bày tỏ kỳ vọng sự kiện này sẽ tăng cường ổn định khu vực và tác động tích cực đến các cuộc xung đột tại Gaza và Liban.

Tại châu Á, truyền thông Hàn Quốc đồng loạt đưa tin và nhận định thỏa thuận có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với ổn định kinh tế và an ninh năng lượng toàn cầu. Seoul đặc biệt quan tâm đến tình hình Trung Đông do nước này phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng nhập khẩu. Eo biển Hormuz, nơi trung chuyển tới hơn 70% lượng dầu thô nhập khẩu của Hàn Quốc, được coi là tuyến hàng hải huyết mạch đối với nền kinh tế lớn thứ tư châu Á.

Giới chuyên gia Seoul cho rằng việc dừng xung đột sẽ ổn định thị trường năng lượng và bảo đảm lưu thông hàng hải, nhưng khuyến cáo chính phủ cần tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến khu vực nhằm chủ động ứng phó với các rủi ro có thể phát sinh.

Tương tự, Chính phủ Indonesia hoan nghênh thông tin trên, coi đây là bước tiến tích cực hướng tới giải quyết các bất đồng bằng biện pháp hòa bình. Bộ Ngoại giao Indonesia đánh giá cao nỗ lực đối thoại của các bên và vai trò của các bên trung gian, đồng thời kêu gọi tất cả các bên tiếp tục kiềm chế, thực hiện đầy đủ các cam kết đã đạt được để giữ vững động lực giảm căng thẳng hiện nay.