Fed giữ nguyên lãi suất dù lạm phát Mỹ tăng 3,7% trong 12 tháng qua. Quyết định này giúp hạn chế rủi ro trước mắt nhưng có thể khiến cuộc chiến chống lạm phát thêm khó khăn.
Theo truyền thông Mỹ, quyết định giữ nguyên lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vẫn nằm trong dự đoán của giới quan sát, dù giá tiêu dùng tăng 3,7% trong 12 tháng qua và thước đo lạm phát vẫn cao hơn 50% so với mục tiêu.
Tại cuộc họp báo ngày 28/10, Chủ tịch Fed Kevin Warsh nhấn mạnh: “Lãi suất tác động đến mọi ngóc ngách. Lãi suất ảnh hưởng đến mọi thứ”. Theo ông, việc bảo đảm ổn định giá cả và theo dõi lạm phát không thể phụ thuộc vào một ngày cố định hay một số liệu riêng lẻ, mà cần có mục tiêu rõ ràng và chính sách tiền tệ phù hợp.
Mới tháng trước, các nhà hoạch định chính sách tiền tệ đã tăng lãi suất lần đầu tiên trong hơn 3 năm. Fed muốn có thêm thời gian đánh giá phản ứng của nền kinh tế trước khi tiếp tục điều chỉnh. Ông Warsh cho biết ông lạc quan khi kỳ vọng lạm phát giảm xuống sau đợt tăng lãi suất hồi tháng 9.
Một lý do quan trọng khiến Fed thận trọng là thị trường lao động Mỹ đang có dấu hiệu suy yếu. Nền kinh tế chỉ tạo thêm 29.000 việc làm trong tháng 9, thấp hơn nhiều so với dự báo. Báo cáo việc làm cũng cho thấy số việc làm được tạo ra trong 2 tháng trước đó thấp hơn 60.000 so với số liệu công bố ban đầu.
Thị trường lao động chưa rơi vào tình trạng xấu, nhưng nền tảng khá mong manh. Nền kinh tế Mỹ mất 10.000 việc làm trong tháng 7 và ghi nhận số việc làm giảm trong 7/16 tháng vừa qua. Dù tỷ lệ thất nghiệp vẫn tương đối thấp, ở mức 4,2%, các nhà kinh tế mô tả thị trường lao động hiện nay là trạng thái “ít tuyển dụng, ít sa thải”.
Tăng lãi suất có thể khiến chi phí vay vốn của doanh nghiệp tăng, làm giảm nguồn lực dành cho tuyển dụng. Trong bối cảnh việc làm thiếu động lực tăng trưởng, Fed có lý do để tránh tạo thêm sức ép lên thị trường lao động.
Diễn biến trên thị trường trái phiếu cũng góp phần củng cố quyết định này. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ tăng kể từ lần Fed nâng lãi suất gần nhất, có thời điểm lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ, trước khi giảm nhẹ về mức ghi nhận hồi giữa tháng 9. Dù đã hạ nhiệt, lợi suất vẫn tương đối cao, tạo ra tác động tương tự lãi suất quỹ liên bang khi làm chậm hoạt động kinh tế và kiềm chế lạm phát.
Ngoài ra, Fed không muốn gây bất ngờ cho giới đầu tư trong giai đoạn ông Warsh theo đuổi cách tiếp cận mới. Theo công cụ FedWatch, thị trường đã tính đến khả năng 91% Fed giữ nguyên lãi suất. Nếu tăng lãi suất trái với kỳ vọng, ngân hàng trung ương có thể khiến thị trường chao đảo, buộc nhà đầu tư điều chỉnh danh mục và đối mặt với những tổn thất đáng kể.
Quyết định ngày 28/10 cũng diễn ra trước cuộc bầu cử giữa kỳ. Narayana Kocherlakota, cựu Chủ tịch Fed chi nhánh Minneapolis, cho rằng Fed không tăng lãi suất vì muốn tránh trở thành mục tiêu chỉ trích của Tổng thống Donald Trump. Tuy nhiên, trong lịch sử hoạt động, Fed nhiều lần điều chỉnh lãi suất vào thời điểm cử tri chuẩn bị đi bỏ phiếu.
Dù có những lý do để chờ đợi, Fed vẫn đứng trước nguy cơ lặp lại sai lầm trong quá khứ. Năm 2021, ngân hàng trung ương này cho rằng lạm phát chủ yếu xuất phát từ những cú sốc nguồn cung tạm thời, liên quan đến xung đột Nga - Ukraine và tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng sau đại dịch COVID-19.
Thực tế, lạm phát nhanh chóng trở thành vấn đề nghiêm trọng nhất trong một thế hệ. Khi nhận ra mức độ dai dẳng của áp lực giá cả, Fed buộc phải tăng lãi suất với tốc độ chưa từng có tiền lệ, thực hiện 3 lần tăng liên tiếp, mỗi lần 0,75 điểm phần trăm.
Fed cuối cùng đã đưa lạm phát từ mức mất kiểm soát xuống ngưỡng dễ kiểm soát hơn, nhưng giá tiêu dùng trước đó đã tăng tới 9,1% trong vòng một năm, mức cao nhất trong 4 thập kỷ.
Lần này, nguy cơ lạm phát lan rộng cũng đang hiện hữu. Báo cáo lạm phát tiêu dùng tháng 9 cho thấy chi phí nhà ở và tiền thuê nhà bất ngờ tăng trở lại, sau khi hạ nhiệt trong mùa xuân và mùa hè. Giá các dịch vụ khác cũng tăng cao hơn dự kiến. Những dịch vụ như phòng tập yoga hay chăm sóc sân vườn có thể tiếp tục tăng giá khi các cơ sở kinh doanh phải bù đắp chi phí ngày càng lớn.
Làn sóng đầu tư vào các trung tâm dữ liệu và công nghệ phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) cũng là yếu tố gây sức ép lên giá cả. Nhu cầu tăng có thể đẩy giá điện, vật liệu xây dựng, nhân công và các thiết bị công nghệ cá nhân như điện thoại thông minh, máy tính xách tay lên cao, đồng thời khiến nền kinh tế tăng tốc quá mức.
Một rủi ro khác đến từ khả năng chiến tranh với Iran leo thang. Tổng thống Donald Trump nhiều lần phát đi tín hiệu mạnh mẽ rằng Mỹ và Israel có thể mở rộng xung đột sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Nếu kịch bản này xảy ra, giá dầu có thể tăng thêm, làm gia tăng chi phí trên toàn nền kinh tế.
Tuy nhiên, Fed cũng không thể chỉ dựa vào những dự báo về xung đột để quyết định chính sách. Giá năng lượng có thể nhanh chóng giảm xuống nếu tình hình địa chính trị thay đổi. Thỏa thuận ngừng bắn trong lĩnh vực năng lượng với Nga do chính quyền Tổng thống Trump thông báo đến nay vẫn được duy trì tốt hơn dự kiến, giúp sản lượng dầu diesel của Nga tăng mạnh trong vài tuần qua. Nếu Ukraine tiếp tục ngừng các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Nga, nguồn cung tăng có thể kéo giá dầu diesel toàn cầu xuống đáng kể.
Dù vậy, nếu giá năng lượng duy trì ở mức cao trong thời gian dài, áp lực tăng giá có thể lan sang nhiều lĩnh vực khác. Chờ đợi quá lâu mới nâng lãi suất có nguy cơ khiến Fed chậm chân trong cuộc chiến chống lạm phát.
Một vấn đề khiến Fed phải cân nhắc là chính sách tiền tệ thường cần thời gian mới phát huy tác dụng. Nếu lạm phát tiếp tục tăng trong lúc ngân hàng trung ương chờ đợi, Fed có thể buộc phải điều chỉnh mạnh hơn trong những tháng tiếp theo.
Trong kịch bản chiến tranh Iran và xung đột Nga - Ukraine tiếp tục leo thang, Fed có thể phải tăng lãi suất ngay tại cuộc họp tiếp theo vào tháng 12, với mức cao hơn dự kiến, có thể lên tới 0,5 điểm phần trăm, nhằm bù đắp cho việc chậm hành động trước đó.
Những đợt tăng lãi suất mạnh tay cũng tiềm ẩn nguy cơ gây tổn hại cho hệ thống tài chính, thị trường và nền kinh tế. Năm 2022, các đợt tăng lãi suất liên tiếp với quy mô lớn khiến thị trường chứng khoán sụt giảm mạnh nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính, đồng thời đẩy thị trường nhà ở vào tình trạng gần như đóng băng.
Dù vậy, kinh tế Mỹ vẫn tránh được suy thoái, một kết quả mà Fed hiếm khi đạt được trong các chu kỳ tăng lãi suất.
Vì thế, quyết định giữ nguyên lãi suất lần này có thể là lựa chọn thận trọng nếu áp lực lạm phát chỉ mang tính tạm thời và thị trường lao động cần thêm thời gian phục hồi. Nhưng nếu giá cả tiếp tục tăng trên diện rộng, sự chờ đợi có thể khiến Fed phải sử dụng những biện pháp mạnh hơn, gây ra tác động lớn hơn đối với nền kinh tế.
H.A (theo TTXVN)
