(HPĐT)- Được xây dựng cách đây 123 năm, ga Hải Phòng (số 75 phố Lương Khánh Thiện, quận Ngô Quyền) mang nét đẹp cổ kính của kiến trúc Pháp. Năm 2025 là năm đánh dấu bước ngoặt với hoạt động đường sắt thành phố khi tuyến đường sắt khổ “tiêu chuẩn” Lào Cai- Hà Nội- Hải Phòng được khởi công; tới đây, các tuyến đường sắt đô thị được hình thành. Dù có đổi thay, nhưng ga Hải Phòng mãi là một phần ký ức của nhiều người dân thành phố, khách du lịch, như nhân chứng chứng kiến cuộc hội ngộ, chia xa và là di sản kiến trúc độc đáo giữa lòng đô thị.
Nơi đón Bác Hồ từ Pháp trở về Tổ quốc
Cuốn Lịch sử Hải Phòng tập 3, do Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật xuất bản có đoạn viết:… ngoài phương tiện giao thông đường thủy, Hải Phòng còn là điểm cuối cùng trên tuyến đường sắt Việt- Điền (Việt Nam- Vân Nam, Trung Quốc). Theo đó, Ga Hải Phòng được người Pháp xây dựng năm 1901 và đưa vào sử dụng năm 1902. Đây là 1 trong 4 ga chính của tuyến đường sắt dài 99 km nối Hải Phòng với Hà Nội. Năm 1903, hành khách có thể đi tàu hỏa từ Hải Phòng đến Việt Trì. Đến năm 1906, tuyến đường sắt được kéo dài tới Lào Cai.
Đến với ga Hải Phòng hôm nay, nhiều người dân, du khách không chỉ ấn tượng bởi công trình kiến trúc xưa mà nơi đây còn lưu giữ nhiều giá trị lịch sử. Trong đó, đáng nhớ và trân trọng nhất là sự kiện ga Hải Phòng được đón và đưa Chủ tịch Hồ Chí Minh đi xe lửa về thủ đô Hà Nội sau khi Người thăm nước Pháp trở về Tổ quốc ngày 21-10- 1946. “…Từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh lên đường, quân, dân Hải Phòng cùng với đồng bào cả nước nóng lòng mong tin Người. Nay Người an toàn trở về, cả nước vui mừng, xúc động. Đặc biệt phấn khởi là nhân dân Hải Phòng, mảnh đất đầu tiên của Tổ quốc được đón Người sau chuyến đi lịch sử này. Đúng 16 giờ 47 phút, ngày 20-10-1946, chiếm hạm Dumont d' Urville tiến vào bến Ngự. Tiếng đại bác chào mừng Chủ tịch Hồ Chí Minh nổ vang trời với tiếng hoan hô kéo dài khi Chủ tịch Hồ Chí Minh xuất hiện trên cầu tầu… Sáng hôm sau, Chủ tịch Hồ Chí Minh đi một vòng thành phố. 8 giờ sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp đại biểu nhân dân Hải Phòng - Kiến An, các tỉnh miền duyên hải, đại biểu các chính đảng, đoàn thể và các nhà báo… Đúng 11 giờ Người lên tàu. Sau ít phút chuẩn bị, tàu kéo một hồi dài và bắt đầu chuyển bánh. Đồng bào Hải Phòng lưu luyến vẫy tay tạm biệt. Bác ra tận cửa đứng vẫy tay chào đáp lại tấm lòng của bà con đất Cảng thân yêu. Tàu chạy đến đâu, Nhân dân tập trung vẫy tay hoan hô ở đấy” (Trích Lịch sử Đảng bộ Hải Phòng, tập 3, do Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật xuất bản). Từ đó, ngày 21-10 trở thành Ngày truyền thống của ngành đường sắt Việt Nam và luôn là niềm tự hào của cán bộ công nhân viên ngành đường sắt.
Chờ đợi những đổi thay
Trải qua biết bao thăng trầm, nhà ga giờ đây tiếp tục chứng kiến sự phát triển của thành phố. Đại diện lãnh đạo ga Hải Phòng thông tin: Hướng đến kỷ niệm 70 năm Ngày giải phóng Hải Phòng (13-5- 1955 - 13-5-2025), đơn vị tiến hành chỉnh trang, sơn sửa mặt ngoài nhà ga đẹp hơn về mỹ thuật theo đúng kiến trúc Pháp; chỉnh trang bố trí sắp xếp lại cây xanh mặt trước ga…
Để triển khai giải pháp phát triển du lịch đường sắt và xây dựng Ga Hải Phòng trở thành điểm đến du lịch, tháng 3 vừa qua, lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch làm việc với Tổng công ty Đường sắt Việt Nam và các đơn vị liên quan trao đổi, thống nhất việc hỗ trợ, phát triển sản phẩm đoàn tàu “Hoa Phượng đỏ” và tổ chức ”Liên hoan ẩm thực món ngon” tại Ga Hải Phòng.
Năm 2025 là năm đánh dấu bước ngoặt với hoạt động đường sắt thành phố khi tuyến đường sắt khổ “tiêu chuẩn” Lào Cai- Hà Nội- Hải Phòng được khởi công. Tuyến có chiều dài khoảng 390,9 km và 3 tuyến nhánh khoảng 27,9 km. Điểm đầu tại vị trí kết nối ray qua biên giới giữa ga Lào Cai mới và ga Hà Khẩu Bắc (Trung Quốc); điểm cuối tại khu bến Lạch Huyện, thành phố Hải Phòng. Khi tuyến đường sắt Lào Cai- Hà Nội- Hải Phòng hoàn thành, cùng với tuyến đường sắt đô thị được triển khai hoạt động vận tải hàng hóa, sứ mệnh lịch sử của ga Hải Phòng hôm nay chắc chắn có sự thay đổi. Tuy nhiên, với một công trình mang nhiều dấu ấn lịch sử như ga Hải Phòng, các hạng mục liên quan sẽ được nghiên cứu, bảo đảm chức năng sử dụng phù hợp, hài hòa trong không gian kiến trúc đặc sắc giữa lòng đô thị.
