(HPĐT)- Dư luận quốc tế đang hoan nghênh việc Đại hội đồng Liên hợp quốc (ĐHĐ LHQ) đồng thuận thông qua Công ước LHQ về Tội phạm mạng. Theo đó, văn kiện này sẽ được mở ký tại thủ đô Hà Nội trong năm 2025 và có tên gọi là “Công ước Hà Nội”. Đây được đánh giá là khuôn khổ pháp lý đa phương toàn diện để bảo vệ con người trong thời đại số hóa hiện nay.
Kết quả của sự quyết tâm
Để có “Công ước Hà Nội”, các quốc gia thành viên của công ước, các tổ chức quốc tế, trong đó có LHQ trải qua nhiều nỗ lực trong đàm phán. Ngay từ năm 2001, các nước châu Âu đàm phán xây dựng “Công ước Budapest” về tội phạm mạng và LHQ cũng ra biên bản ủng hộ mở rộng công ước này trên phạm vi toàn cầu. Công ước này có hiệu lực từ năm 2004, là văn bản quốc tế mang tính ràng buộc đầu tiên liên quan đến các hành vi tội phạm mạng. Tuy nhiên, công ước này có phạm vi ràng buộc hẹp, chủ yếu ở các nước châu Âu và một số quốc gia khác.
Năm 2017, Nga đệ trình bản dự thảo đầu tiên của công ước chung với mục tiêu tạo ra các quy tắc toàn cầu trong quản lý tội phạm mạng, không chỉ giới hạn các tội phạm sử dụng máy vi tính mà cả các tội phạm có liên quan đến mạng. Nhưng phải đến năm 2021, Ủy ban AD HOC được LHQ thành lập để dự thảo công ước quốc tế toàn diện về đối phó với việc sử dụng thông tin và các công nghệ truyền thông nhằm mục đích tội phạm. Tại vòng đàm phán từ ngày 29-7 đến 9-8-2024, các nước mới thống nhất được văn bản cuối cùng. Tuy nhiên, vẫn có nhiều ý kiến khác nhau, nên dự thảo cuối cùng của công ước chỉ được đệ trình ngày 27-11-2024 và Nghị quyết của ĐHĐ LHQ ngày 24-12-2024 lựa chọn Hà Nội là nơi mở ký cho công ước này. Theo đó, Công ước gồm 9 chương và 71 điều, gồm các chương Quy định chung, Tội phạm, Thẩm quyền, Các biện pháp thủ tục và Luật Cưỡng chế, Hợp tác quốc tế, Các biện pháp ngăn ngừa, Hỗ trợ kỹ thuật và trao đổi thông tin, Cơ chế thực thi và Điều khoản cuối cùng.
“Công ước Hà Nội” ra đời là dấu mốc quan trọng trong nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế nhằm ứng phó với những mối đe doạ ngày càng tăng trên không gian mạng. Bên cạnh những lợi ích và tiềm năng không giới hạn đối với sự phát triển của nhân loại, công nghệ số cũng đặt ra nhiều rủi ro và nguy cơ về an ninh, đe doạ sự phát triển bền vững của hầu hết các quốc gia. Sự gia tăng đáng báo động của tội phạm mạng cả về quy mô, mức độ phức tạp và phạm vi tác động ước tính gây thiệt hại cho kinh tế thế giới khoảng 8.000 tỷ USD trong năm 2023 và dự báo lên đến 10.500 tỷ vào năm 2025, lớn hơn Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của hầu hết các nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Phản ánh ý chí chung
Ngay khi công ước được thông qua, Tổng Thư ký LHQ António Guterres hoan nghênh kết quả này, nhấn mạnh đây là văn kiện pháp lý mang tính ràng buộc đầu tiên được đàm phán trong hơn 20 năm qua. Ông António Guterres đánh giá, công ước là minh chứng cho thấy chủ nghĩa đa phương đang đi đúng hướng ở những thời điểm khó khăn và phản ánh ý chí chung của các thành viên LHQ trong thúc đẩy hợp tác quốc tế nhằm ngăn chặn và đương đầu với tội phạm mạng.
Bà Ghada Waly, Giám đốc điều hành Văn phòng LHQ về chống Ma túy và Tội phạm (UNODC) đánh giá việc thông qua “Công ước Hà Nội” là chiến thắng hết sức ý nghĩa của chủ nghĩa đa phương, đồng thời là bước tiến quan trọng trong nỗ lực của cộng đồng quốc tế hướng tới việc xử lý các hành vi phạm tội trên không gian mạng. Tổ chức Cảnh sát quốc tế (Interpol) cũng đánh giá cao việc ĐHĐ LHQ thông qua “Công ước Hà Nội”, coi đây là dấu mốc quan trọng trong cuộc chiến chống lại các mối đe dọa từ tội phạm mạng.
Việc LHQ lựa chọn thủ đô Hà Nội làm địa điểm tổ chức Lễ mở ký Công ước trong năm 2025 là dấu ấn quan trọng trong lịch sử đối ngoại đa phương của Việt Nam và 47 năm quan hệ đối tác Việt Nam - LHQ. Lựa chọn này phản ánh vị thế, uy tín quốc tế ngày càng cao của Việt Nam, cũng như sự tham gia đóng góp tích cực, trách nhiệm và thực chất của Việt Nam trong toàn bộ quá trình đàm phán Công ước.
Nhiều nhà quan sát đánh giá, đây là nỗ lực quan trọng của cộng đồng quốc tế, trong đó có vai trò quan trọng của Việt Nam nhằm ứng phó các mối đe dọa ngày càng tăng về số lượng, mức độ nguy hiểm, lẫn mức độ thiệt hại trên không gian mạng. Có thể nói, “Công ước Hà Nội” như lời giải bài toán của nhiều quốc gia, trong đó có cả Việt Nam trong việc hợp tác chống tội phạm mạng.
HIỂU MINH (tổng hợp)
