Gặp những nghệ sĩ

Nguyễn Long Khánh (phải) và nhà biên kịch Tô Hoàng Vũ, một trong những bạn bè văn nghệ được nhắc đến trong tập sách “Sống giữa đời thường”.

Ai biết nhà văn, nhà biên kịch Nguyễn Long Khánh của Hải Phòng đều thừa nhận, ông viết khỏe. Ngoài lĩnh vực chính là sáng tác kịch bản với 16 kịch bản được dựng thành phim, Nguyễn Long Khánh có 5 đầu sách đã xuất bản. Chưa hết, bài viết của ông xuất hiện đều trên các tạp chí, tờ báo trong và ngoài thành phố. Hầu hết đều là bài phê bình văn học nghệ thuật hoặc chân dung văn nghệ sĩ. Tập sách “Sống giữa đời thường” là tập phê bình và chân dung văn học thứ hai nhà văn, nhà biên kịch Nguyễn Long Khánh viết về những bạn bè văn nghệ sĩ của mình. Như lời tự bạch của ông với bạn bè ở đầu tập sách mới này, “Đây là tập phê bình và chân dung văn học thứ hai tôi viết về bè bạn – những văn nghệ sĩ sống giữa đời thường bình dị. Họ lặng lẽ làm việc tặng cho đời tác phẩm gửi gắm những suy nghĩ, tâm tư, hoài vọng mong cuộc sống nhân văn, tốt đẹp, con người yêu mến nhau hơn…”.

Tập sách nhỏ mà Nguyễn Long Khánh khiêm tốn nói ấy dày 356 trang với 31 bài viết của ông về bè bạn. Chỉ có duy nhất bài phỏng vấn của nhà báo Trần Phương thực hiện với ông đề cập tới đề tài chống tham nhũng được khai thác nhiều trong những kịch bản phim của Nguyễn Long Khánh. 31 bài viết là những chân dung văn nghệ sĩ và những chuyến thực tế sáng tác của ông. Bạn bè ông có người sinh sống, sáng tác tại Hải Phòng. Có người ở địa phương khác. Cũng có người ông cảm kích từ sáng tác của họ mà viết lên những dòng suy ngẫm, đồng cảm, sẻ chia.

Bên tách trà chiều thu man mác hương gió mùa nhè nhẹ, người đọc được nhập cuộc buổi hội tụ những gương mặt văn nghệ sĩ trong tập sách này. Ở đó, sẽ gặp nhà thơ Nguyễn Thanh Toàn “Lặng lẽ giản dị”, ấn tượng với những nét cá tính của đạo diễn Hải Ninh, bồi hồi với những ký ức về nhà thơ Đồng Đức Bốn, hay đối diện với “Người nhập hồn vào vai diễn” – diễn viên Hồng Sơn… Mỗi chân dung văn nghệ sĩ, Nguyễn Long Khánh lại đặt tên riêng trong bài viết của mình. Đó cũng là cách gọi gần gũi, thân thương của ông với những người bạn nghề, bạn nghiệp, bạn nghệ sĩ.

Trong số những người bạn Nguyễn Long Khánh viết, có những người chỉ còn sáng tác để lại với đời. Có những người vượt lên hoàn cảnh đặc biệt của mình để sáng tác và cống hiến như nhà thơ Đỗ Trọng Khơi, nhà thơ Nguyễn Thanh Tuyên… Và cũng có những người ồn ào nhưng không kém phần sâu lắng như nhà văn phó mộc Lương Văn Chi.

Cách mà Nguyễn Long Khánh kể chuyện, ghi lại trong những bài viết của mình thật gần gũi và mộc mạc. Đọc lên thấy như đang cùng trò chuyện với những bạn bè của ông. Hoặc như nghe ông kể lại những cuộc gặp, cuộc đi ấy. Như bài viết về Lương Văn Chi chẳng hạn. Ông bắt đầu bằng câu dẫn, “Tôi biết Thiện, con trai Lương Văn Chi: chàng trai khôi ngô, cao lớn, 33 tuổi làm đại lý hãng sơn, chỉ huy mấy tay thợ trẻ chuyên sơn các công trình, xí nghiệp, nhà ở…”. Đấy, cái cách dẫn truyện ấy hệt như một phần của truyện ngắn về nhà văn phó mộc chứ không còn đơn thuần là bài viết chân dung văn nghệ. Bài viết có thoại, có kết cấu hệt như cách giao tiếp trong những kịch bản mà Nguyễn Long Khánh “có nghề”.

Hay trong “Chuyện tản mạn 10 năm làm Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hải Phòng của nhà biên kịch Tô Hoàng Vũ”. Nguyễn Long Khánh kể lại câu chuyện vào ngày cụ thể, buổi sáng cụ thể. Ấy là “Sáng 8-12-2015, mình lên văn phòng Hội LHVHNT Hải Phòng gặp nhà văn Dương Thị Nhụn ở phòng khách. Hai anh em đang ngồi nói chuyện thì Tô Hoàng Vũ từ phòng làm việc mang chai rượu vang, gói bánh quy đặt lên bàn, rồi anh thủng thẳng nói từng câu: - Nhanh thật, hôm nay là ngày kỷ niệm 10 năm mình về làm Chủ tịch Hội, cứ nghĩ mới 6-7 năm thôi, tình cờ xem lại quyết định bổ nhiệm thì đã 10 năm…”

Đấy, cái cớ viết về bạn bè của Nguyễn Long Khánh cứ tự nhiên như thế. Không “đao to búa lớn”, không cầu kỳ sắp đặt. Mà cứ để sự việc vào mạch tuôn chảy ra với lời kể giản đơn, bình dị mà cuốn hút người đọc vào cuộc gặp các nghệ sĩ “Sống giữa đời thường” lúc nào không hay.

Gặp Nguyễn Long Khánh bên ngoài, giữa đời thường, cũng mộc mạc, hiền lành và gần gũi như cách ông tạo nên cuộc gặp với bạn bè văn nghệ sĩ trong tập sách của ông vậy. Nên ít ai nhận ra, tác giả 16 kịch bản phim truyện được dựng thành phim công chiếu trên màn ảnh truyền hình trong và ngoài nước khiêm nhường và tình cảm với bạn bè đến thế. Cách mà ông viết về bạn mình trong tập sách này cũng chính là cách ông đối xử với họ. Như lời bộc bạch chân thành từ trang đầu cuốn sách của ông, “Qua những bài viết, tôi muốn được đồng cảm, chia sẻ những điều họ viết cùng bạn đọc, hy vọng chúng ta sẽ hiểu và trân trọng những văn nghệ sĩ tôi viết trong tập sách nhỏ này”.

Thùy Linh