Vũ Dũng
 |
| Nghệ sĩ nhiếp ảnh Vũ Huyến và cuốn sách ảnh đầu tiên của mình. |
1. Vũ Huyến được giới nhiếp ảnh cả nước biết đến với vai trò nhà nghiên cứu lý luận phê bình và giảng dạy nhiều hơn là cầm máy chụp ảnh. Ông lúc nào cũng tràn đầy năng lượng. Đi nhiều, viết nhiều, giảng dạy về nhiếp ảnh và chụp ảnh cũng nhiều… Gần như cả cuộc đời Vũ Huyến lao động nghệ thuật với bộ môn “thị giác” này. Và phải đến thời điểm này, sau gần nửa thế kỷ, ông mới có thể cho ra mắt đứa con tinh thần của riêng mình. Đó là tập sách ảnh “NHŨNG NGƯỜI SỐNG BÊN TÔI”. Đây là cuốn sách ảnh với hơn 100 tác phẩm được chụp ở nhiều thời gian và không gian khác nhau cả trongvà ngoài nước.
Đến với cuốn sách ảnh này, cảm nhận chung của bạn đọc là cuộc sống đời thường đẹp, chân chất, giản dị. Mỗi bức hình đều thật, được chụp hoàn toàn tự nhiên. Điều đáng chú ý là, ảnh của Vũ Huyến không nặng về ánh sáng bố cục hay dàn dựng và sử dụng kỹ thuật chỉnh sửa ảnh photoshop. Nhưng mỗi bức ảnh chứa một câu chuyện. Vì thế, xem ảnh của Vũ Huyến, có thể cảm nhận tình yêu của ông với những người hiện hữu trước ống kính. Điều này không phải nhà nhiếp ảnh nào cũng có được. Mỗi một bức ảnh của ông đều đề cập tới một vấn đề lớn, nhỏ của cuộc sống.
2. “Bữa cơm chiều trên sông” là tình cảm của tác giả với những người dân chài lam lũ trên những con sông thuộc các tỉnh đồng bằng sông Hồng, thật thà, luôn tự tin vào cuộc sống. Như khoảnh khắc về cô gái lái đò trên sông có khuôn mặt và nụ cười xinh tươi cuốn hút lòng người. Hay bức ảnh “Tin mới, tin mới “ là khoảnh khắc hiếm của cú bấm máy người bán điếu cày trên phố rất đời thường đang quan tâm tới các vấn đề về xã hội…
Là nhà nghiên cứu lý luận phê bình, có nhiều năm giảng dạy viết sách và thẩm định về nhiếp ảnh, chính sự trải nghiệm giúp Vũ Huyến phát hiện nhanh những hiện tượng phản ánh đời sống qua hình ảnh. Một hình ảnh cụ thể hiện lên trước mắt, cùng với đó là câu chuyện mà Vũ Huyến “nhìn” thấy. Và ông nhanh tay bấm máy. Bức ảnh “Câu chuyện của hai người” là ví dụ. Người xem ảnh không nhìn thấy mặt của hai người trong ảnh, nhưng sẽ nhận ra vấn đề của cuộc sống… Xa hơn là chiến tranh, sự chia ly, xa cách…
3. Điều đặc biệt trong “Những người sống bên tôi” của Vũ Huyến là luôn thường trực tinh thần lạc quan và pha chất hài ước trong từng bức ảnh. Bức ảnh: “Nghệ thuật không dành cho tất cả” chụp cô gái bán rau xem triển lãm chẳng hạn. Hoặc bức ảnh “Đón tết Nguyên đán” ghi lại hình ảnh anh bạn ngồi trên xích lô tay đỡ cây quất nở nụ cười thật thà. Hiện lên từ nụ cười đó là hạnh phúc giản đơn ấm áp và thanh bình. Hay bức ảnh “Hộ chiếu đi tây” là khoảnh khắc thú vị chụp ảnh và làm ảnh chân dung ở Việt Nam trong những năm 60-70 của thế kỷ 20. Rồi “Ký túc xá sinh viên” là sự phát hiện về đời sống sinh viên ở Trường đại học Sư phạm Hà Nội qua những quần áo giăng như mắc cửi. Tấm ảnh phản ánh đời sống thực khó khăn, thiếu thốn của sinh viên Việt Nam trong thập niên 80-90 của thế kỷ trước.
Gặp “Những người sống bên tôi” của Vũ Huyến trong tập sách ảnh này, nhận ra sau những khoảnh khắc bấm máy chính là những kỷ niệm khó quên trong cuộc đời của chính nghệ sĩ có hơn nửa thế kỷ lao động nghệ thuật nhiếp ảnh. Còn với người xem, bản thân mỗi bức ảnh cũng chính là câu chuyện cuộc sống với nhiều cung bậc đa dạng, phong phú và đầy cảm xúc.
