Ghi công những đội tàu vận tải "có số"

Phân đội phá thủy lôi Lê Mã Lương của Cục Vận tải đường biển ngày đầu thành lập.

Ông Nguyễn Đình Tâm, nguyên giảng viên Trường đại học Hàng Hải Việt Nam, từng là sĩ quan Đội tàu Giải Phóng, Cục Vận tải Đường biển Việt Nam (Bộ Giao thông-Vận tải) những năm tháng kháng chiến chống Mỹ. Trong căn phòng ấm cúng, hồi ức của người sĩ quan tàu vận tải năm xưa nay đã ngoài 70 tuổi làm sống dậy những ngày cả dân tộc hừng hực khí thế chiến đấu. Ông Tâm cho biết: “Lực lượng tàu vận tải của Cục Vận tải Đường biển Việt Nam thành lập từ cuối năm 1966 gồm 3 đội: Giải Phóng (GP); Tự lực (TL) và Quyết Thắng (VS). Số lượng tàu của 3 đội lên tới hàng trăm chiếc. Ngoài ra còn có các tàu chở xe tăng Tankit (TK).

Cuối năm 1968, theo chủ trương của Bộ Chính trị, dưới sự chỉ đạo của Bộ Giao thông-Vận tải, Bộ Quốc phòng, Cục Vận tải đường biển chuẩn bị lực lượng sẵn sàng chớp thời cơ thực hiện chiến dịch vận tải lớn nhất lúc bấy giờ, chuyển hàng hóa phục vụ chiến trường vào Khu 4 với mật danh VT5. Ngày 1-11-1968 chiến dịch bắt đầu. Với nhiệm vụ vận chuyển vũ khí, lương thực, nhu yếu phẩm chi viện miền Nam, các đội tàu liên tục vượt sóng gió, bão tố, thủy lôi đi, đến các cảng biển, cảng sông của Khu 4. Đội tàu Giải Phóng lúc bấy giờ có 37 tàu, là đội tàu chủ lực với lực lượng tham gia hầu hết là cán bộ, sinh viên trường Hàng hải. Tổng số thuyền viên các đội tàu tới hơn 1800 người. So với hoạt động của đoàn tàu không số thuộc Quân chủng Hải quân (Bộ Quốc phòng) thời điểm đó, lực lượng tàu vận tải có số cũng phải đương đầu với nhiều gian nan, nguy hiểm, khi hành trình chở hàng bị bom, đạn của kẻ thù từ trên trời dội xuống, pháo từ tàu chiến trên biển hay từ bờ bắn ra.

Còn một mối nguy hiểm khác nữa khi trong thời kỳ đế quốc Mỹ tiến hành chiến tranh phá hoại miền Bắc, các cảng biển, cửa sông miền Bắc 2 lần bị chúng phong tỏa bằng thủy lôi. Không rà phá được thủy lôi, sẽ không bảo đảm an toàn cho các tàu của ta hoạt động, không thể khơi thông luồng để tàu các nước bạn chở hàng hóa giúp đỡ cuộc kháng chiến của nhân dân ta cập bến. Bởi vậy, Cục Vận tải đường biển thành lập phân đội rà phá lôi Lê Mã Lương tham gia cùng các lực lượng khác thực hiện nhiệm vụ đặc biệt này.

“Thời kỳ chiến tranh, mỗi người đều hừng hực khí thế cống hiến sức trẻ vì Tổ quốc”, ông Nguyễn Đình Tâm tâm sự. Cán bộ thủy thủ các đội tàu có số khi đó luôn nêu cao ý chí, quyết tâm chiến đấu, không ngại khó, ngại khổ, không sợ hy sinh. Việc vận tải chi viện cho chiến trường miền Nam không tránh khỏi những mất mát khi nhiều cán bộ, thuyền viên anh dũng hy sinh trong các trận đánh quyết liệt trước quân thù chiếm ưu thế về lực lượng, vũ khí. “Có trận, anh em trên tàu bị trúng bom và rocket từ máy bay Mỹ, không còn nguyên hình hài”. Ánh mắt người sĩ quan tàu Giải Phóng năm xưa nhòa đi trước ký ức nửa thế kỷ qua rồi mà ngỡ mới như hôm qua.

Mong mỏi những tập thể, cá nhân tiêu biểu được tôn vinh

“Khi nói đến lực lượng tàu vận tải hàng hóa chi viện chiến trường từ Bắc vào Nam trong chiến tranh, ngày nay mọi người đều biết đến về những con tàu không số hoạt động dọc “Đường Hồ Chí Minh trên biển”qua phim ảnh, báo chí, tiểu thuyết… Nhưng còn ít người biết đến những chiến công của lực lượng tàu có số như các đội tàu Giải phóng, Tự lực, Quyết thắng Tankit và hoạt động cảm tử để rà phá thủy lôi, đã vào sinh ra tử dưới làn bom đạn của máy bay, tàu chiến địch để vận chuyển lương thực, vũ khí, đạn dược, thuốc men, xăng dầu, xe tăng… chi viện chiến trường”, ông Nguyễn Đình Tâm băn khoăn. Sau hơn 40 năm thống nhất đất nước, hơn 50 năm từ khi thành lập các đội tàu, có những điều khiến ông và nhiều đồng đội vẫn day dứt.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, các đội tàu thuộc Cục Vận tải đường biển tích cực tham gia vào nhiều giai đoạn chiến đấu trên biển theo yêu cầu của chiến trường, nhiệm vụ cách mạng từng thời kỳ: giai đoạn chống chiến tranh phá hoại và phong tỏa đường biển lần thứ nhất (1965-1968); chiến dịch Đông Xuân 1965-1966; chiến dịch 37 ngày đêm Đông Xuân 1966-1967; Chiến dịch VT5; chiến dịch vận chuyển phục vụ mặt trận Đường 9-Nam Lào (1969-1971); giai đoạn chống chiến tranh phá hoại và phong tỏa đường biển lần thứ 2, phục vụ cuộc tổng tấn công và nổi dậy mùa xuân năm 1975, góp phần giải phóng miền Nam thống nhất đất nước (1972-1975). Đã có hơn 40 phương tiện tàu bị địch đánh đắm, bắn chìm, hư hỏng, nhiều cán bộ, chiến sĩ thuyền viên hy sinh, bị thương trong chiến đấu. Đảng, Nhà nước đã tặng thưởng nhiều huân, huy chương cho các tập thể, cá nhân, nhưng danh hiệu cao quý “Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân” thì chưa đội tàu nào được tôn vinh, ghi nhận. Đó còn là sự hy sinh của một số sĩ quan, thủy thủ nhưng vẫn chưa được công nhận là liệt sĩ để lại nỗi niềm riêng cho thân nhân và gia đình có người hy sinh.

Mong mỏi của những thuyền viên các đội tàu có số năm xưa là các tập thể, cá nhân xứng đáng tiêu biểu sớm được tôn vinh, ghi nhận, những đóng góp, công sức, xương máu vào cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc, để trang sử vàng về cuộc chiến đấu oai hùng của họ sáng mãi

Phương Nam