Giải 'bài toán' an sinh khi về già cho người lao động tự do

“Điểm tựa” khi hết tuổi lao động

Ông Phạm Phương Ngà (phường Nguyễn Trãi) từng có một thời gian tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Sau khi nghỉ việc, ông quyết định tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện. Theo ông Ngà, khi đó sức khỏe còn tốt nên ông tiếp tục lao động, vừa có thu nhập trang trải cuộc sống, vừa có điều kiện duy trì việc đóng bảo hiểm.

Năm 2025, tổng thời gian đóng bảo hiểm xã hội của ông Ngà đủ 25 năm và được nhận lương hưu hằng tháng. Ngoài lương hưu, ông còn được hưởng các quyền lợi khác theo chính sách bảo hiểm xã hội, qua đó giúp cuộc sống tuổi già ổn định hơn.

“Có khoản thu nhập ổn định này, tôi cảm thấy rất yên tâm vì về già có thể chủ động lo cho cuộc sống, không phải phụ thuộc vào con cái, gia đình”, ông Ngà nói.

Câu chuyện của ông Ngà cho thấy giá trị của bảo hiểm xã hội tự nguyện chính là ở nguồn thu nhập vững chắc được chuẩn bị cho tương lai. Với những người làm việc tự do, không thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, việc duy trì đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện là một lựa chọn để từng bước tích lũy cho thời điểm hết tuổi lao động.

Tại nhiều địa phương, cán bộ làm công tác tuyên truyền cũng đang thay đổi cách tiếp cận, tập trung phân tích quyền lợi lâu dài thay vì chỉ giới thiệu chính sách. Bà Nguyễn Thị Ánh, người thu bảo hiểm xã hội ở Hà Tây cho biết, khi vận động người dân, bà thường giải thích rằng có lương hưu thì tuổi già sẽ thêm ổn định, bản thân có thể tự lo cho cuộc sống, giảm gánh nặng cho gia đình và xã hội.

Tham gia bảo hiểm xã hội có thể hiểu là dành dụm khi còn trẻ, còn sức khỏe để khi tuổi cao có nguồn thu nhập ổn định. Bà Ánh chủ động tìm hiểu, nắm danh sách những người vừa nghỉ việc tại doanh nghiệp để tiếp cận, tư vấn, vận động tiếp tục tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện thay vì nhận bảo hiểm xã hội một lần.

Nhờ được tuyên truyền và hiểu sâu kỹ về ý nghĩa của bảo hiểm xã hội tự nguyện, nhiều người đang ở độ tuổi lao động cũng bắt đầu nhìn bảo hiểm xã hội tự nguyện như một khoản tích lũy dài hạn. Điển hình như chị Đồng Thị Nhung (phường Phù Liễn). Gia đình chị làm xưởng mộc. Công việc vất vả nên chị Nhung luôn mong muốn khi về già có cuộc sống ổn định, chủ động về tài chính và không phải phụ thuộc vào con cái.

Sau khi được tư vấn cụ thể về chính sách, quyền lợi, chị quyết định tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện với mức đóng 5 triệu đồng/tháng, phương thức đóng 3 tháng/lần. Nụ cười rạng rỡ của chị khi đặt bút ký hợp đồng cũng thể hiện sự yên tâm khi chủ động chuẩn bị cho cuộc sống tuổi già.

Để chính sách lan tỏa

Để chính sách đến gần hơn với người dân, Bảo hiểm xã hội thành phố Hải Phòng đang đẩy mạnh các hình thức truyền thông trực tiếp, đối thoại và tư vấn tại cơ sở. Theo Phòng Tuyên truyền và hỗ trợ người tham gia, riêng tháng 8/2026, ngành bảo hiểm xã hội phối hợp UBND các xã, phường tổ chức 11 hội nghị tuyên truyền bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm y tế hộ gia đình cho tổ trưởng tổ dân phố; tổ chức 4 hội nghị tập huấn, cấp thẻ cho 450 nhân viên thu.

Trong tháng, toàn thành phố tổ chức 50 hội nghị truyền thông với 5.370 người tham dự. Hình thức tuyên truyền nhóm nhỏ cũng được tăng cường, với 245 cuộc trong tháng, tiếp cận 1.879 người. Qua đó, đã thu hút được 1.761 người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện và 2.610 người tham gia bảo hiểm y tế hộ gia đình.

Tại cơ sở, hiệu quả tuyên truyền còn thể hiện ở việc cán bộ gặp gỡ từng nhóm đối tượng, giải thích theo hoàn cảnh và khả năng đóng của mỗi người. Đây là cách đưa chính sách từ những quy định chung thành lựa chọn phù hợp với điều kiện kinh tế của từng hộ gia đình, từng lao động.

Đến hết tháng 8, toàn thành phố có hơn 1,176 triệu người tham gia bảo hiểm xã hội. Trong đó, có 124.678 người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, tăng hơn 4.840 người so với năm trước.

Tại hội nghị tháo gỡ vướng mắc, nâng cao hiệu quả công tác thu và phát triển người tham gia do Bảo hiểm xã hội thành phố tổ chức vào cuối tháng 8 vừa qua, bà Đinh Thị Lan Hương, Phó Giám đốc Bảo xã hội thành phố đã yêu cầu các đơn vị làm rõ khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện; chủ động rà soát, khắc phục tồn tại trong công tác thu, quản lý đối tượng và phát triển người tham gia. Cán bộ làm công tác thu, sổ - thẻ cần nâng cao tinh thần trách nhiệm, bám sát địa bàn, đơn vị, doanh nghiệp được phân công, thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp để hoàn thành chỉ tiêu năm 2026, đặc biệt là phát triển mạnh người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện.

Giải bài toán an sinh khi về già, không chỉ bắt đầu từ thời điểm người lao động nghỉ việc hay đủ tuổi nhận lương hưu. Đó là quá trình được chuẩn bị từ khi còn khả năng lao động, bằng việc tham gia và duy trì bảo hiểm xã hội. Khi ngày càng nhiều người chủ động tích lũy cho tuổi già, chính sách an sinh sẽ có thêm nền tảng để bảo đảm cuộc sống ổn định hơn cho người dân khi hết tuổi lao động.