(HPĐT)- Được phát động vào đúng dịp kỷ niệm 98 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, Giải Báo chí thành phố Hải Phòng năm 2023-2024 không chỉ là một sân chơi nghề nghiệp mà còn là thước đo chân thực, phản ánh hơi thở, nhịp đập và chất lượng hoạt động báo chí của Hải Phòng trong giai đoạn thành phố đang phát triển mạnh mẽ với nhiều bứt phá về kinh tế- xã hội dẫn đầu cả nước.
Dấu ấn của sự dấn thân, đề tài trọng tâm và chiều sâu chính luận
Sau hai năm phát động, Giải thu hút gần 100 tác phẩm dự thi, được các chi hội, liên chi hội nhà báo, cơ quan báo chí, tuyển chọn từ hàng trăm tác phẩm báo chí từ các đơn vị để gửi dự thi. Vào đúng dịp kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, Hội đồng Giải Báo chí thành phố hoàn tất tuyển chọn 33 tác phẩm xuất sắc, loại hình phát thanh, truyền hình, báo in và tạp chí in, báo điện tử và tạp chí điện tử để trao giải.
Những tác phẩm được giải, dù ở thể loại báo chí nào, thể hiện bằng loại hình truyền thống hay hiện đại cũng phải bám sát được yêu cầu: Đúng, Trúng, Hay và Hiệu quả của một tác phẩm báo chí. Những yêu cầu này được Hội đồng Giải Báo chí thành phố cụ thể hoá thành các tiêu chí, thang điểm cụ thể khi xét chọn từng tác phẩm: Điểm đề tài phát hiện, độc đáo; điểm chân thực, thực tế, dấn thân; điểm cách thức thể hiện sinh động, hấp dẫn; điểm định hướng, lan tỏa, tác động tích cực, sâu rộng – với tổng điểm tối đa 10. Điểm nổi bật nhất của các tác phẩm dự giải năm nay chính là sự bám sát và phản ánh kịp thời, toàn diện các chủ trương, đường lối lớn của Đảng và Nhà nước, nhất là những nhiệm vụ trọng tâm của thành phố Hải Phòng. Rất nhiều tác phẩm tập trung khai thác sâu sắc kết quả thực hiện Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, cũng như Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc khóa 13 và Nghị quyết Đại hội 16 Đảng bộ thành phố. Điều này cho thấy sự định hướng rõ ràng và tinh thần chính luận, tiên phong trên mặt trận tư tưởng của báo chí đất Cảng. Các đề tài không chỉ dừng lại ở việc phản ánh thành tựu kinh tế - xã hội mà còn đi vào những vấn đề mang tính nền tảng, vĩ mô như công tác xây dựng Đảng, kiểm soát quyền lực, cải cách hành chính, đối thoại giữa người đứng đầu với nhân dân, hay những điểm nóng về đất đai, giải phóng mặt bằng, xử lý rác thải nông thôn. Sự đa dạng này cho thấy báo chí Hải Phòng nỗ lực bao quát mọi mặt đời sống, từ kinh tế, chính trị đến văn hóa, xã hội, an ninh – quốc phòng.
Điểm nổi bật thứ hai là tính dấn thân, phát hiện và khả năng hiến kế của các tác giả. Thang điểm chấm giải dành tới 2 điểm cho "Tính dấn thân, thực tế của tác giả" và 2 điểm cho "Tính phát hiện, độc đáo của đề tài". Đây là những tiêu chí mà nhiều tác phẩm đoạt giải cao đã xuất sắc thể hiện. Chẳng hạn, loạt bài “Kiểm soát quyền lực: Nhận diện rõ, cơ chế chặt, xử lý nghiêm, góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh” của Ban Chuyên đề An ninh Hải Phòng, tác phẩm báo phát thanh: “Đất vàng và chuyện con voi chui lọt lỗ kim”, “Đêm trắng”, “Vị đắng sâm Hàn” của nhóm tác giả Trung tâm Báo chí và Truyền thông thành phố Hải Phòng… cho thấy sự đầu tư công phu, đi sâu vào thực tiễn, không ngại va chạm với những vấn đề khó, phức tạp. Nhiều tác giả thể hiện rõ sự "dấn thân" khi bám sát cơ sở, hiện trường, thậm chí là những điểm nóng, những nơi khó khăn để có được chất liệu chân thực, sống động. Quan trọng hơn, nhiều tác phẩm không chỉ dừng ở phản ánh mà còn chủ động đề xuất, hiến kế những giải pháp, mô hình hay, góp phần tháo gỡ các "điểm nghẽn", "nút thắt" trong thực tiễn phát triển. Đây là một điểm cộng lớn, nâng cao giá trị và tính ứng dụng của tác phẩm. Điểm nổi bật thứ ba là hiệu ứng xã hội và khả năng định hướng. Tiêu chí "Tính lan tỏa, tác động xã hội" chiếm tới 3 điểm, cho thấy Hội đồng giải đặc biệt coi trọng hiệu quả truyền thông. Nhiều tác phẩm đoạt giải tạo ra hiệu ứng tích cực, góp phần cổ vũ, biểu dương những điển hình tiên tiến, đồng thời phản biện xã hội, góp phần chống tiêu cực.
Khoảng lặng về tính đột phá, đa dạng thể loại và kỹ năng thể hiện
Tuy nhiên, bên cạnh những thành công, Giải Báo chí thành phố Hải Phòng 2023-2024 cũng bộc lộ những khoảng lặng và thách thức, mà một số trong đó được cảnh báo từ những kỳ giải trước. Đó là, chất lượng chưa thực sự bứt phá và sự không đồng đều. Tổng thể, Giải Báo chí năm nay vẫn chưa có sự "bứt phá" mạnh mẽ về chất lượng ở mọi loại hình và mọi đơn vị. Số lượng tác phẩm vào vòng chung khảo, dù được chọn lọc kỹ lưỡng, vẫn chưa thực sự dồi dào và sự tham gia của các phóng viên từ cơ quan báo chí trung ương chưa như kỳ vọng. Điều này dẫn đến sự không đồng đều về chất lượng giữa các cơ quan báo chí trên địa bàn. Cùng với đó, giải năm nay thiếu vắng Ảnh báo chí và sự đa dạng thể loại: Một điểm đáng tiếc lớn của giải năm nay là không có đủ số lượng tác phẩm xuất sắc để trao giải phát thanh, truyền hình, nhất là không nhận được bất kỳ tác phẩm dự thi nào ở hạng mục Ảnh báo chí. Đây là một thiếu sót đáng kể, bỏ lỡ cơ hội vinh danh những khoảnh khắc quý giá, những câu chuyện được kể bằng hình ảnh về sự đổi thay của Hải Phòng. Trong khi đó, trên thực tế, không ít các phóng viên ảnh Hải Phòng có những tác phẩm chất lượng cao, gây ấn tượng mạnh. Điều này gợi lên câu hỏi về cơ chế khuyến khích và truyền thông cho hạng mục này.
Giải Báo chí thành phố Hải Phòng 2023-2024 cung cấp những bài học sâu sắc và gợi mở hướng đi cho sự phát triển của báo chí đất Cảng trong tương lai, đặc biệt hướng tới Giải Báo chí năm 2025-2026 và các sự kiện lớn của thành phố. Do đó, cần tiếp tục khuyến khích nhà báo dấn thân vào những vấn đề gai góc, mới mẻ, mang tính phát hiện và đề xuất những giải pháp thiết thực. Tác phẩm báo chí cần không ngừng tìm kiếm những câu chuyện cá nhân đặc biệt, sáng kiến giáo dục mới, hay góc nhìn đa chiều từ các chuyên gia để tăng chiều sâu và tính tham khảo, thay vì chỉ dừng lại ở phản ánh hiện tượng cách khai thác này giúp tác phẩm không chỉ "đúng", "trúng" mà còn có thể thực sự "hay" và "hiệu quả". Phát huy tính "Đúng, Trúng, Hay, Hiệu quả" không chỉ là tiêu chí chấm giải mà còn là kim chỉ nam cho người làm báo. Mỗi tác phẩm cần bảo đảm tính chính xác, kịp thời, phù hợp với định hướng chính trị, nhưng đồng thời phải hấp dẫn, dễ hiểu và có tác động tích cực đến xã hội. Với tinh thần đổi mới, sự cầu thị và quyết tâm nâng cao chất lượng, những người làm báo Hải Phòng sẽ gặt hái được nhiều thành công hơn nữa trong các kỳ giải tiếp theo, nhất là khi chúng ta tiến gần hơn đến các dấu mốc lịch sử và sự kiện trọng đại của thành phố. Báo chí Hải Phòng hoàn toàn có tiềm năng để tạo ra những tác phẩm không chỉ "Đúng, Trúng, Hay, Hiệu quả" ở cấp địa phương mà còn thực sự vươn tầm, khẳng định vị thế trên bản đồ báo chí cả nước.
