Kỳ 3: Nỗ lực thực hiện phân loại rác tại nguồn
Phân loại rác thải trước khi đưa vào lò đốt rác Model GVN10 ở xã Lập Lễ (huyện Thủy Nguyên), tháng 6-2023. Ảnh: MINH CHÂU
(HPĐT)- Trước tình trạng rác thải ô nhiễm còn gây bức xúc trong nhân dân, các địa phương ngoại thành có nhiều nỗ lực để giải bài toán xử lý rác. Trên địa bàn thành phố cũng xuất hiện một số mô hình ứng dụng công nghệ mới để tăng hiệu quả xử lý rác thải cũng như khai thác giá trị tài nguyên từ rác.
Giảm ô nhiễm, tận dụng tài nguyên
Sáng 23-9-2023, tại trụ sở UBND xã Lâm Động (huyện Thủy Nguyên) diễn ra buổi lễ khởi chạy dự án thí điểm kinh tế tuần hoàn trong quản lý rác thải trên địa bàn xã với sự tham gia của Trung tâm Hỗ trợ phát triển xanh (GreenHub), UBND xã Lâm Động và Công ty TNHH đóng tàu Damen Sông Cấm. Cùng với các hoạt động khảo sát thực tế, tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân về xử lý rác thải, dự án xây dựng mô hình chuỗi kết nối các khâu từ phân loại- thu gom- xử lý nhằm khai thác giá trị từ rác.
Theo bà Đinh Thu Hằng, Quản lý dự án của GreenHub, trước khi đến Hải Phòng, dự án được triển khai ở cồn Sơn và chợ nổi Cái Răng (thành phố Cần Thơ). Qua 16 tháng triển khai, dự án góp phần hình thành thói quen thu gom và phân loại rác thải trong cộng đồng dân cư. Thông qua phân loại, dự án xây dựng được các mô hình xử lý rác hữu cơ hiệu quả, tận dụng giá trị của rác thải như thu gom vỏ dừa từ các hộ kinh doanh giải khát cung cấp cho những gia đình hoặc cơ sở sản xuất nhỏ có nhu cầu làm chất đốt; tận dụng phụ phẩm nông sản từ các vựa kinh doanh nông sản để làm thức ăn gia súc, gia cầm hoặc ủ thành phân hữu cơ phục vụ trồng trọt; hướng dẫn người dân sản xuất, sử dụng nước tẩy rửa từ phế phẩm nông nghiệp… Tại lễ khởi chạy dự án, Phó chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường (Sở Tài nguyên và Môi trường) Đỗ Thị Hương cho biết, thông qua việc triển khai dự án hy vọng sẽ giúp giảm 60% lượng rác thải trên địa bàn xã. 40% lượng rác còn lại sẽ được tái sử dụng một cách hợp lý nhất. Đó chính là mô hình kinh tế tuần hoàn được đề cập tại Luật Bảo vệ môi trường năm 2020.
Cũng tập trung triển khai phân loại chất thải rắn từ nguồn, ngay từ năm 2021- 2022, Sở Tài nguyên và Môi trường triển khai thí điểm mô hình phân loại rác theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường trên địa bàn huyện Tiên Lãng. Phó trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Nguyễn Hoài Phương thông tin, tính đến tháng 8-2023 có 17/21 xã, thị trấn triển khai mô hình điểm về phân loại rác thải. Địa phương cũng huy động sự tham gia của doanh nghiệp vào quá trình thu gom, phân loại và xử lý rác thải. Rác thải hữu cơ sau phân loại được xử lý bằng men vi sinh ủ thành phân bón hữu cơ phục vụ cho hoạt động trồng trọt, các loại rác có thể tái chế được đem đi xử lý. Kết quả, với những địa bàn có sự tham gia của doanh nghiệp vào công tác thu gom, phân loại và xử lý, lượng rác phải đem đi chôn lấp chỉ còn 20%-25%. Ở nơi người dân tự phân loại và xử lý tại nhà, lượng rác phải đem đi chôn lấp khoảng 50%.
Việc thực hiện cũng được tiến hành ở các địa phương khác, nhưng kết quả không đồng đều. Theo báo cáo mới nhất của Sở Tài nguyên và Môi trường, tính đến 15-9- 2023, trong 8 huyện ngoại thành, duy nhất huyện Vĩnh Bảo triển khai phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn và xử lý rác thải hữu cơ thành phân vi sinh tại 100% số xã, thị trấn. Lượng rác được phân loại tại địa phương này là 25 tấn trên tổng số 150 tấn rác phát sinh/ngày, đạt tỷ lệ 16,7%. Các huyện khác đang tuyên truyền, triển khai nhưng kết quả còn hạn chế, chủ yếu dừng ở thí điểm, cần sự chỉ đạo quyết liệt để nhân rộng.
Ứng dụng công nghệ mới trong xử lý
Ngoài 5 lò đốt rác BDAlpha, trên địa bàn thành phố còn có 4 lò đốt cỡ nhỏ do doanh nghiệp tự đầu tư, gồm lò đốt tự chế tại xã Phục Lễ (huyện Thủy Nguyên); 3 lò đốt tại các xã Đông Sơn, Lập Lễ (huyện Thủy Nguyên) và Quang Trung (huyện An Lão) sử dụng công nghệ đốt rác sinh hoạt bằng không khí đối lưu tự nhiên, không dùng nhiên liệu nên có ưu điểm hơn so với kiểu lò BD-Alpha.
Theo ông Nguyễn Đức Tưởng, Giám đốc Hợp tác xã sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Lập Lễ- đơn vị quản lý, vận hành 2 lò đốt rác GVN10 ở xã Đông Sơn và Lập Lễ (do Công ty CP Công nghệ môi trường Green Việt Nam đầu tư xây dựng, lắp đặt) thông tin: Lò hoạt động ở nhiệt độ cao từ 1.200-1.700 độ C, có thể đốt rác có độ ẩm hơn 80% (không phải phơi, sấy) trong mọi điều kiện thời tiết; đốt triệt tới 90% khối lượng, đáp ứng được nhu cầu xử lý rác thải sinh hoạt hỗn tạp. Với lượng rác xử lý 8 tấn/ngày, lò tạo ra 20 kg mùn tro rác, được công ty tận dụng để trồng cây lâu năm. Theo đánh giá của Sở Tài nguyên và Môi trường sau các cuộc khảo sát trong tháng 8 và tháng 9-2023, 3 lò đốt tại các xã Đông Sơn, Lập Lễ và Quang Trung có hệ thống xử lý khí thải, đốt rác kiệt, tro xỉ phát sinh được đem đi chôn lấp tại khu đất trống gần lò đốt. Riêng lò đốt tự chế tại xã Phục Lễ, doanh nghiệp quản lý vận hành đề nghị dừng hoạt động do không hiệu quả.
Cũng ứng dụng công nghệ mới để khai thác giá trị từ rác thải, năm 2019, Tổ hợp Khu công nghiệp Deep C Hải Phòng “bắt tay” Công ty TNHH Dow Chemical Việt Nam thi công 200 m đường từ nhựa tái chế. Hơn 249 nghìn túi nhựa (tương đương 954 kg nhựa) sau khi được vệ sinh, sấy khô và nghiền nhỏ, trộn với nhựa đường ở nhiệt độ khoảng 150 đến 180 độ C, từ đó tạo nên đoạn đường bền bỉ, vững chắc. Việc sử dụng nhựa tái chế để làm đường góp phần giảm phát thải khí nhà kính nhờ thay thế một phần bitumen cần có trong nhựa đường. Theo Tổng Giám đốc Tổ hợp Khu công nghiệp Deep C Bruno Jaspaert, theo kết quả giám sát giai đoạn 2019-2022, các thông số kỹ thuật của tuyến đường đều vượt các yêu cầu theo tiêu chuẩn Việt Nam. Hiện, Deep C tiếp tục hợp tác với các bên liên quan để triển khai tiếp những con đường sử dụng thành phần nhựa tái chế trong các khu công nghiệp của doanh nghiệp.
Nghị quyết Đại hội 16 Đảng bộ thành phố (nhiệm kỳ 2020-2025) đề ra chỉ tiêu: Tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt được thu gom, xử lý ở khu vực đô thị đạt 100%, khu vực nông thôn đạt 95%; trong đó trên 50% được xử lý bằng các công nghệ hiện đại, không chôn lấp vào năm 2025./.
------------------
Kỳ cuối: Đa dạng hóa công nghệ, nguồn lực thực hiện
HỒNG MINH
