Giải pháp mới để quản lý, sử dụng hiệu quả đất xen kẹt

Lấn chiếm, chuyển đổi trái phép đất nông nghiệp xen kẹt

Trung tuần tháng 2/2026, phường Hồng Bàng hoàn thành tháo dỡ 3 công trình xây dựng trái phép trên đất công, đất nông nghiệp; trong đó có 1 thửa đất ở địa chỉ số 46B, đường Trương Văn Lực và 2 thửa đất thuộc địa bàn các tổ dân phố Quỳnh Cư 1 và Cam Lộ 3. Đây là các thửa đất nông nghiệp xen kẹt, nằm liền kề với diện tích nhà ở của hộ dân.

Trước đó, đầu tháng 7/2025, UBND xã Tứ Kỳ kịp thời phát hiện, ngăn chặn một hộ dân ở thôn An Phòng Giang chuẩn bị đổ móng xây ngôi nhà nhỏ trên đất nông nghiệp xen kẹt liền kề mảnh đất ở.

Có thể thấy, đối với những phần đất nông nghiệp xen kẹt nằm liền kề với đất ở của hộ dân, nguy cơ bị lấn chiếm, chuyển đổi mục đích sử dụng là rất lớn. Để ngăn chặn tình trạng này đòi hỏi chính quyền các địa phương nỗ lực rất cao bởi số lượng thửa đất xen kẹt khu dân cư khá lớn, nằm manh mún, phân tán.

Theo khảo sát của phường Hồng Bàng, chỉ riêng tại các tổ dân phố Quỳnh Cư, Cam Lộ, An Trì của phường này có 387 thửa đất nông nghiệp xen kẹt với diện tích hơn 125.000m². Tình trạng này cũng phổ biến ở nhiều địa phương khác, nhất là những xã, phường, đặc khu có nhiều dự án đầu tư xây dựng, những khu vực có tốc độ đô thị hoá nhanh. Như tại các phường Gia Viên, Ngô Quyền, sau khi thu hồi đất, thực hiện dự án xuất hiện có 63 thửa đất xen kẹt với tổng diện tích gần 5.000m², phần lớn là thửa đất chéo méo. Tình trạng này gây khó khăn trong quản lý đất đai, dễ phát sinh tranh chấp, mâu thuẫn giữa chủ sở hữu và hộ liền kề.

Công tác quản lý khó khăn, phức tạp hơn khi ở thời điểm này, nhiều địa phương chưa có số liệu tổng thể về phần đất xen kẹt của khu dân cư, bao gồm đất ở, đất phi nông nghiệp. Người dân thiếu thông tin đầy đủ về thửa đất nên không ít người mua bán, xây dựng trái phép. Chủ tịch UBND xã Tân Kỳ Nguyễn Xuân Cương khẳng định địa phương sẽ không hợp thức hóa các công trình vi phạm trên đất nông nghiệp. Mọi vi phạm đều phải được xử lý theo quy định pháp luật.

Xã Tân Kỳ tiếp tục nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ trong giám sát, nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn vi phạm.

Sớm thiết lập danh mục thửa đất xen kẹt

Ngày 27/1/2026, UBND thành phố ban hành kế hoạch số 27-KH/UBND về việc triển khai Nghị quyết số 22/2025/NQ-HĐND của HĐND thành phố ban hành ngày 26/10/2025 quy định tiêu chí cụ thể để xác định thửa đất do tổ chức, hộ gia đình cá nhân đang quản lý, sử dụng, nằm xen kẹt trong khu dân cư. Hoạt động này là bước cụ thể hóa điều 6 của Nghị quyết số 226/2025/QH15 ngày 27/6/2025 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Hải Phòng.

Dựa trên các quy định tại Nghị quyết số 22/2025/NQ-HĐND, tại kế hoạch số 27, UBND thành phố yêu cầu UBND các xã, phường, đặc khu thiết lập danh mục và phân loại các thửa đất nhỏ hẹp, xen kẹt do tổ chức, cá nhân đang quản lý, sử dụng bao gồm: những thửa đất đủ điều kiện thu hồi tại tại khoản 7, điều 6 Nghị quyết 22/2025/QH 15; thửa đất diện tích nhỏ hơn nhưng không phù hợp sản xuất nông nghiệp và có lợi thế phát triển thương mại; những thửa đất không đủ điều kiện đưa vào danh mục hoặc không được lựa chọn đưa vào danh mục.

Nhằm bảo đảm tính minh bạch và quyền lợi của người dân, những thửa đất đủ điều kiện thu hồi phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chí về loại đất và vị trí, diện tích, quy hoạch, tính pháp lý. Như về loại đất và vị trí phải là một hoặc nhiều thửa đất nông nghiệp liền kề nhau, có ít nhất một mặt tiếp giáp khu dân cư, các mặt còn lại bị giới hạn bởi đường giao thông hoặc công trình hạ tầng kỹ thuật.

Về diện tích khu đất phải rộng từ 1.000m² trở lên tại các phường và từ 3.000m² trở lên tại các xã, đặc khu. Về quy hoạch, phải phù hợp với quy hoạch phát triển đô thị, thương mại - dịch vụ nhưng không đủ diện tích tối thiểu để hình thành một khu đô thị hoặc khu dân cư nông thôn độc lập theo quy định. Trong phạm vi khu đất thu hồi, tỷ lệ đất ở hiện có không được vượt quá 15% tổng diện tích. Về pháp lý, đất không được có tranh chấp, khiếu nại, vi phạm hoặc đã có văn bản giải quyết tranh chấp theo quy định pháp luật.

Đối với từng loại đất xen kẹt không đủ điều kiện thu hồi cũng được nắm bắt thông tin và có định hướng quản lý, sử dụng phù hợp. Nếu thửa đất diện tích nhỏ hơn nhưng không phù hợp sản xuất nông nghiệp và có lợi thế phát triển thương mại, UBND thành phố sẽ xem xét quyết định từng trường hợp cụ thể.

Sở Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản đề nghị các sở, ngành và UBND các cấp chủ động triển khai, tuyên truyền rộng rãi các nội dung này đến cán bộ và nhân dân trên địa bàn. Mọi thông tin về Nghị quyết số 22 và kế hoạch 22 đều được đăng tải công khai trên trang thông tin điện tử của Sở Nông nghiệp và Môi trường để tổ chức, cá nhân thuận tiện tra cứu. UBND các xã, phường, đặc khu được giao nhiệm vụ rà soát, khảo sát và lập danh mục các khu đất đủ điều kiện để báo cáo UBND thành phố.

Theo Chủ tịch UBND phường Hồng Bàng Phạm Văn Đoan: việc rà soát, công bố công khai, lập danh mục các thửa đất nhỏ hẹp, nằm xen kẹt là bước đi quan trọng nhằm tối ưu hóa nguồn lực đất đai, phòng ngừa vi phạm trong quản lý và sử dụng.