Giải pháp tổng thể ứng phó biến đổi khí hậu

Triều cường gây ngập lụt khu vực Hạ Lý (quận Hồng Bàng). Ảnh: Trung Kiên

Chỉ tính riêng năm nay, trên địa bàn thành phố xuất hiện nhiều cơn mưa lớn vượt qua khả năng thoát nước của đô thị Hải Phòng. Điển hình cơn mưa ngày 12-5, lượng mưa đo được 175 mm; cơn mưa ngày 30-8, lượng mưa đo được 150 mm; gần đây nhất, hoàn lưu bão số 10 gây mưa ngày 15-9, với lượng mưa hơn 100 mm kết hợp triều cường hơn 4,2 m gây ngập lụt cho hầu hết tuyến phố. Cá biệt, còn có những trận mưa hơn 240 mm xuất hiện trong những năm gần đây.

Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Thoát nước Hải Phòng Nguyễn Minh Tuấn cho biết, hệ thống thoát nước của 4 quận (Ngô Quyền, Hồng Bàng, Lê Chân và Hải An) chỉ có thể “chịu” được lượng mưa dưới 100 mm, nếu lượng mưa lớn hơn sẽ phát sinh hàng chục điểm ngập lụt. Riêng đối với quận Hải An, hạ tầng kỹ thuật chưa đồng bộ, hệ thống tiêu thoát tự nhiên bị san lấp do quá trình đô thị hóa nên diện tích ngập lụt khá lớn. Ảnh hưởng rõ nhất của biến đổi khí hậu đối với đô thị Hải Phòng là lụt trên mức cao độ nền trung bình của Hải Phòng là 4,2 m, (một số nơi 3,2-3,5 m như khu vực đường Nguyễn Bình khi chưa tôn nền đường và vỉa hè). Trong khi nước thủy triều cùng với nước từ thượng nguồn đổ về có thể lên tới 3,8 m, cùng với nước biển dâng sẽ vượt quá cao độ 4,2 m hiện nay. Trong những năm gần đây, hệ thống thoát nước Hải Phòng từng bước được đầu tư, tuy nhiên còn nhiều khu vực xuống cấp. Hệ thống hồ điều hòa phục vụ tích nước khi mưa lớn mới đạt khoảng 1/10 so với nhu cầu thoát nước đô thị. Không chỉ ngập lụt do mưa lớn, ngay cả những cơn mưa dưới 100 mm, những khu vực đô thị gần các sông Cấm, Lạch Tray, Tam Bạc còn bị ảnh hưởng của triều cường, nước lên nhanh làm hàng loạt tuyến đường Tam Bạc, Lý Thường Kiệt, Ký Con, Nguyễn Tri Phương, Ngô Quyền, Nguyễn Văn Linh…bị ngập lụt. Nhiều đồ dùng điện của các gia đình chập cháy, nhiều xe máy, ô tô chết máy khi qua các đoạn đường này. Các mương, hồ điều hòa mặc dù được hạ mực nước tới mức thấp nhất, các trạm bơm hoạt động hết công suất bơm nước ra, nhưng cũng không giải quyết nhanh được tình trạng này.

Điều đáng nói, việc đầu tư các dự án về thoát nước trong thời gian gần đây mới đạt khoảng 30-40 % so với nhu cầu thực tế. Các dự án được giao cho các chủ đầu tư dự án khác nhau trong đó nhiều dự án bỏ dở lấp mương nhưng không làm được cống do vướng mặt bằng hoặc kinh phí nên không cải thiện vấn đề thoát nước mà còn gây ách tắc thoát nước. Mặt khác, nhiều dự án hạ tầng kỹ thuật đô thị thi công kéo dài, hoành triệt làm ách tắc thoát nước gây ngập lụt và khiếu kiện của nhân dân. Một số dự án sau khi hoàn thành không thực hiện việc đấu nối hoặc chuyển hướng dòng chảy cho các tuyến cống thoát nước sang các lưu vực khác dẫn đến tình trạng ngập lụt.

Sớm có quy hoạch về thoát nước

Dự án thoát nước mưa, nước thải, quản lý chất thải rắn giai đoạn 1 của Hải Phòng đang bước vào giai đoạn nước rút, theo kế hoạch hoàn thành vào tháng 7-2018. Khi đó, thoát nước mưa, nước thải trên địa bàn 4 quận sẽ được cải thiện rõ. Cùng với đó, khoảng 30% nước thải được xử lý, góp phần cải thiện môi trường sống của nhân dân. Hằng năm, Công ty Thoát nước đầu tư một số công trình chống ngập. Cụ thể, nạo vét, cải tạo các công trình tiêu thoát nước; đấu nối, tăng khả năng tiêu thoát cho một số khu vực trên địa bàn 4 quận.

Tuy nhiên, để giảm thiểu tối đa hiện tượng ngập lụt trên địa bàn thành phố, cũng như ứng phó với biến đổi khí hậu, theo lãnh đạo Công ty Thoát nước, thành phố cần sớm có quy hoạch hệ thống thoát nước và các quy chế quản lý hệ thống thoát nước. Công ty cũng đề xuất một số giải pháp cụ thể. Giải pháp ngắn hạn (từ năm 2018 đến năm 2020), thành phố chỉ đạo các chủ đầu tư công trình thoát nước đang triển khai đẩy nhanh tiến độ thi công và hoàn thành các công trình đang dở dang. Đối với các dự án trong quá trình thực hiện phải thực hiện đúng các biện pháp thi công để an toàn thoát nước, cũng như các phương án dẫn dòng bảo đảm tiêu thoát nước cho các khu vực hiện trạng; thực hiện đấu nối thoát nước khu vực dự án vào hệ thống thoát nước chung của thành phố.

Giải pháp trung và dài hạn, cần đưa vào quy hoạch cao độ nền đường cao hơn trong quy hoạch chung của thành phố. Tăng cường hệ thống hồ điều hòa để dự trữ nước cũng như tăng cường các trạm bơm cưỡng bức tại khu vực thoát nước quận Hồng Bàng, quận Hải An. Đầu tư hệ thống thoát nước cỡ lớn để thoát nước nhanh, trong đó có hệ thống cống hộp, nhất là khu vực quận Hải An.

Quốc Minh