Thực trạng ngập lụt đô thị đã, đang và tiếp tục là bài toán khó khăn, dài hơi đối với thành phố trong quá trình phát triển, nâng cấp và mở rộng đô thị Hải Phòng, cần cả các giải pháp cấp bách lẫn căn cơ, lâu dài. Việc giải quyết triệt để vấn đề không chỉ đòi hỏi nguồn lực đầu tư lớn của thành phố, những đề xuất, tham mưu kịp thời của ngành Xây dựng, sự quyết tâm, nỗ lực của đơn vị quản lý hệ thống thoát nước đô thị mà còn cần sự chung tay của các cấp, ngành, địa phương và người dân trong việc bảo vệ, giữ gìn hệ thống thoát nước đô thị.
Công nhân Công ty TNHH MTV Thoát nước Hải Phòng vận hành hệ thống đóng mở cống tại trạm bơm Máy Đèn. Ảnh: Bảo Nam
Sớm thực hiện các biện pháp cấp bách
Theo Sở Xây dựng thành phố, từ thực trạng hệ thống thoát nước thành phố, để có thể giải quyết hoàn toàn vấn đề ngập lụt đô thị, đòi hỏi nhiều nguồn lực, thời gian, sự phối hợp của các sở, ngành, địa phương, đơn vị. Tuy nhiên, nếu không có giải pháp khắc phục ngay để hạn chế một phần, thì tình trạng ngập lụt ngày càng nghiêm trọng.
Trước mắt, từ nay đến năm 2022, Sở Xây dựng phương án sơ bộ xóa một số “điểm đen” về ngập lụt trên địa bàn thành phố trình UBND thành phố xem xét, quyết định thực hiện. Trong đó, để hạn chế tình trạng ngập lụt tại quận Hồng Bàng và các tuyến phố trung tâm, cần đẩy sớm lắp đặt các trạm bơm tiêu nước mưa tại khu vực đường Lãn Ông và Trần Quang Khải. Đồng thời, lắp đặt bổ sung thêm 1 tuyến cống D1500- 2000 dài khoảng 800 m dọc theo đường dẫn lên cầu Bính thoát ra sông Tam Bạc để giải quyết một phần tình trạng ngập lụt khu vực đường Hùng Vương từ ngã ba chân cầu Bính đến bến xe Thượng Lý.
Đối với các “điểm đen” ngập lụt trên địa bàn quận Lê Chân, Sở Xây dựng đề nghị lắp đặt bổ sung máy bơm tại 2 hồ điều hòa là hồ Sen và hồ Lâm Tường - Dư Hàng để điều tiết kịp thời nước mưa; cải tạo lại xiphong Quán Sỏi (nối hồ Dư Hàng với mương Tây Nam, mương An Kim Hải) để tăng cường khả năng tiêu thoát nước ra mương Tây Nam và trạm bơm Vĩnh Niệm; nâng cấp, cải tạo tăng sức chứa nước của hồ điều hòa Lâm Tường - Dư Hàng. Khi hoàn thành các hạng mục này, tình trạng ngập lụt trên các tuyến phố Hồ Sen, Tô Hiệu, Chùa Hàng, Trần Nguyên Hãn, Đình Đông, Bốt Tròn, Chợ Hàng, Hàng Kênh… sẽ giảm đáng kể.
Tại địa bàn quận Hải An, các “điểm đen” ngập lụt nằm trọn trong khu vực các đường Trung Lực, Nguyễn Đồn, Bến Láng, Lực Hành do cao độ hệ thống cống thoát nước ở đây thấp hơn các tuyến đường bao quanh như Nguyễn Bỉnh Khiêm, Lê Hồng Phong, Ngô Gia Tự. Do đó, cần bổ sung 1 tuyến cống trục từ điểm ngập nhất khu vực này (ngõ 90 Trung Lực) cắt qua đường Ngô Gia Tự dẫn thằng về hồ Cát Bi. Đồng thời, lắp đặt bổ sung máy bơm (công suất 6-9 m3/s) để chủ động điều tiết mực nước hồ điều hòa Cát Bi ra sông ngay sát đó để giúp tiêu thoát nước nhanh cho toàn bộ khu vực này và khu vực các phố Đông An, Cát Bi…
Theo tính toán sơ bộ của Sở Xây dựng, tổng kinh phí để xóa những “điểm đen” ngập lụt nêu trên là khoảng 460 tỷ đồng và thời gian thực hiện các thủ tục chuẩn bị đầu tư cho đến khi hoàn thành là khoảng 3 năm. Để hoàn thành các dự án này, thành phố cần có kế hoạch đầu tư “dài hơi” sử dụng nguồn vốn đầu tư công. Đồng thời, Sở Xây dựng đang tiến hành rà soát định mức duy tu, bảo dưỡng hệ thống thoát nước, đề xuất thành phố xem xét bổ sung thêm kinh phí hằng năm để bảo đảm hiệu quả thoát nước trong mùa mưa bão.
Cùng với đó, để nâng cao hiệu quả tiêu thoát nước tại các khu vực như: Đồng Quốc Bình, Văn Cao, Lạch Tray, khu vực giảng đường Trường đại học Hàng hải, Đông Khê, Gia Viên, Đằng Giang (quận Ngô Quyền); các phường Vĩnh Niệm, Kênh Dương, khu vực Đình Đông, Bốt Tròn, Hàng Kênh (quận Lê Chân); Hạ Đoạn, khu vực mương tổ 9, các tuyến đường của lô 9, lô 9 mở rộng tại phường Đằng Hải (quận Hải An)…, thành phố yêu cầu các đơn vị chủ đầu tư những dự án liên quan tại khu vực này khẩn trương hoàn thành, đưa vào sử dụng, khai thác. Hiện nay, các dự án: Thoát nước mưa, nước thải và quản lý chất thải rắn Hải Phòng giai đoạn 1; Cải tạo mương tại ngõ 40 An Đà; Khu đô thị nối đường Lạch Tray với đường Hồ Sen – cầu Rào 2; Dự án khu đô thị Ngã 5 - Sân bay Cát Bi… đều chưa hoàn thành hoặc chưa bàn giao đầy đủ hạ tầng thoát nước cho các đơn vị chuyên môn quản lý, vận hành nên hiệu quả thoát nước thấp.
Quy hoạch, cải tạo đồng bộ hệ thống thoát nước
Về lâu dài, sau khi điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng thành phố thời kì 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2030 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, Sở Xây dựng triển khai thực hiện điều chỉnh Quy hoạch cao độ nền và thoát nước mặt đô thị, Quy hoạch thoát nước thải đô thị thành phố, đề xuất phân kỳ đầu tư các công trình, báo cáo UBND thành phố. Đồng thời, tiếp tục lập các dự án chống ngập, xử lý nước thải theo từng giai đoạn (Dự án nâng cấp cải tạo hệ thống thoát nước mưa, nước thải, xây dựng nhà máy xử lý nước thải tập trung trên địa bàn quận Kiến An; Dự án đầu tư nâng cấp công suất của trạm bơm nước mưa Máy Đèn, Vĩnh Niệm và xây dựng mới trạm bơm Phú Xá…). Mặt khác, rà soát, đề xuất việc cải tạo nâng cấp, đầu tư xây dựng mới các hồ điều hòa trong thời gian tới.
Tại cuộc giám sát của Ban Đô thị HĐND thành phố tại Công ty TNHH MTV Thoát nước Hải Phòng gần đây, nhiều đại biểu có ý kiến, trong thời gian tới, thành phố cần cân nhắc đầu tư xây dựng hệ thống quan trắc tự động, cảnh báo nguy cơ ngập lụt, độ sâu ngập lụt tại các khu dân cư, tuyến đường để gửi thông tin kịp thời đến người dân đô thị qua các phần mềm, phương tiện thông tin đại chúng, các fanpage về thoát nước… cũng sẽ góp phần để người dân có thể nắm được thông tin, chủ động bảo vệ tài sản và chọn cung đường di chuyển phù hợp, hạn chế ảnh hưởng của ngập lụt do mưa. Bên cạnh đó, rất cần người dân nâng cao ý thức bảo vệ hệ thống các công trình thoát nước đô thị; không tự ý bịt, lấp các ga thu nước; hạn chế xả rác xuống các cống thoát nước, kênh tiêu, hồ điều hòa, góp phần khơi thông dòng chảy, tăng khả năng tiêu thoát nước mưa…
Theo đánh giá ông Nguyễn Ngọc Thành, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản Hải Phòng, muốn giải quyết triệt để tình trạng ngập lụt do mưa tại đô thị Hải Phòng, cần tầm nhìn của nhà quản lý, nguồn vốn lớn và các giải pháp xây dựng quy hoạch đồng bộ, tổng thể hệ thống thoát nước liên vùng kết hợp với xây dựng quy hoạch thủy lợi chống ngập cho vùng. Bên cạnh các giải pháp chống ngập, việc kiểm soát tốt sự phát triển đô thị là rất quan trọng, trong đó khu vực đô thị trung tâm hiện tại chỉ nên tập trung hoàn thiện, chỉnh trang, tu bổ để bảo đảm phù hợp với điều kiện hạ tầng, trong đó có hạ tầng thoát nước…/.
(Xem từ số báo Hải Phòng hằng ngày ra ngày 14-9-2021)
NHÓM PV KINH TẾ
