(HPĐT)- Báo Hải Phòng nhận được đơn của một số hộ dân thôn 9, 10, 11, 12 xã An Sơn (huyện Thủy Nguyên) phản ánh hoạt động khai thác đá của Công ty TNHH Kiên Ngọc (Công ty Kiên Ngọc) tại khu B dãy núi Trại Sơn gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng tới cuộc sống của người dân, đồng thời xâm hại các di tích lịch sử và mộ cổ của các dòng họ Mạc trong làng.
Người dân địa phương trình bày việc khai thác đá của Công ty Kiên Ngọc gây ảnh hưởng tới đời sống.
Theo ông Mạc Vương Quý, ở thôn 12 xã An Sơn- đại diện liên chi họ Mạc tại làng văn hóa Trại Sơn, xã An Sơn: trong 3 ngôi mộ cổ của dòng họ trên núi Trại Sơn, có 1 ngôi mộ trong vùng khai thác của Công ty Kiên Ngọc. Đến nay, khu vực nổ mìn phục vụ khai thác đá của Công ty Kiên Ngọc chỉ cách ngôi mộ này gần 4 m. Chính vì thế, việc doanh nghiệp tiếp tục khai thác đá sẽ dẫn tới nguy cơ xâm hại vào ngôi mộ 8 đời của dòng họ. Ngoài mộ cổ này, trên dãy núi Trại Sơn còn có nhiều di tích lịch sử như hang Huyện ủy, hang Công an, hang Đốc Tít… Hoạt động khai thác đá của Công ty Kiên Ngọc cũng có nguy cơ ảnh hưởng tới các di tích lịch sử này. Do vậy, nguyện vọng của dòng họ là giữ nguyên vị trí ngôi mộ cổ của dòng họ, các cơ quan chức năng xem xét dừng hoạt động khai thác đá của Công ty Kiên Ngọc để bảo vệ các di tích lịch sử trên dãy núi Trại Sơn và cuộc sống bình yên của người dân trong khu vực. Trường hợp buộc phải di dời ngôi mộ cổ của dòng họ, Công ty Kiên Ngọc phải bồi thường.
Trao đổi với phóng viên sáng 9-10, Trưởng thôn 9 xã An Sơn Nguyễn Văn Đảng cho biết, sau một thời gian bị dừng hoạt động, từ tháng 4-2020, Công ty Kiên Ngọc bắt đầu khai thác đá trở lại. Vào khoảng thời gian từ 11 giờ đến 11 giờ 30 hằng ngày, doanh nghiệp cho nổ mìn khai thác đá. Mỗi lần như vậy, bụi trùm lên, bay tràn vào nhà của gần 400 hộ dân thuộc thôn 9, thôn 10. Tháng 8-2020, doanh nghiệp bồi thường cho 4 hộ trong thôn phải di dời chỗ ở do ảnh hưởng của việc khai thác đá với số tiền từ 500 triệu đồng đến 1 tỷ đồng/hộ và hỗ trợ khoảng 70 triệu đồng/hộ ở gần khu vực khai thác, chịu ảnh hưởng nhiều. Tuy nhiên, mức hỗ trợ này quá thấp so với những ảnh hưởng của hoạt động khai thác đá đối với đời sống sinh hoạt của các hộ dân nơi đây.
Sáng cùng ngày, Chủ tịch UBND xã An Sơn Cao Văn Chí cho biết: Công ty Kiên Ngọc hoạt động khai thác đá trên địa bàn xã nhiều năm nay. Ngay khi nhận được kiến nghị của người dân về việc hoạt động của doanh nghiệp ảnh hưởng tới ngôi mộ cổ của dòng họ Mạc, vào các ngày 11 và 26-8-2020, UBND xã chủ trì buổi làm việc với đại diện dòng họ Mạc và doanh nghiệp. Giữa dòng họ Mạc và đại diện Công ty Kiên Ngọc nhất trí sẽ tự thỏa thuận về phương án xử lý đối với ngôi mộ cổ của dòng họ và việc bồi thường giữa hai bên. Tuy nhiên, sau cuộc họp vào ngày 22-8, hai bên chưa thống nhất được mức bồi thường. Do đó, đại diện dòng họ Mạc tiếp tục gửi đơn kiến nghị tới UBND huyện Thủy Nguyên.
Ngày 18-9-2020, đoàn công tác liên ngành gồm Sở Tài nguyên – Môi trường, Sở Xây dựng, UBND huyện Thủy Nguyên và UBND xã An Sơn làm việc với Công ty Kiên Ngọc. Theo đó, đoàn công tác xác định vị trí ngôi mộ họ Mạc trong ranh giới khu vực được cấp phép khai thác khoáng sản; vị trí hang Huyện ủy không trong ranh giới khai thác. Công ty Kiên Ngọc cắm mốc giới khu vực khai thác khoáng sản, khu vực được phép nổ mìn trong ranh giới diện tích 4,75 ha, mốc giới khu vực được thuê để hoạt động khai thác khoáng sản; đã lắp đặt trạm cân, camera giám sát. Đoàn công tác yêu cầu Công ty Kiên Ngọc bảo vệ mốc giới khu vực khai thác khoáng sản, khu vực được thuê đất, khu vực xác định hành lang nổ mìn đúng quy cách. Đồng thời bổ sung mốc dẫn, ký hiệu để xác định rõ ranh giới khu vực được phép nổ mìn khai thác. Công ty cũng phải chủ động giải quyết kiến nghị của hộ dân, có phương án di dời, đền bù các hộ dân, kịp thời khắc phục các sự cố gây mất an toàn trong khu vực khai trường (nếu có). UBND huyện Thủy Nguyên chỉ đạo UBND xã An Sơn thực hiện trách nhiệm bảo vệ khoáng sản chưa khai thác trên địa bàn và tại khu vực núi Trại Sơn.
Đáng nói là, trước đó, tại cuộc làm việc ngày 11-6-2020, Đoàn kiểm tra của Sở Tài nguyên - Môi trường, Sở Xây dựng, Sở Công Thương, UBND huyện Thủy Nguyên và xã An Sơn cũng yêu cầu doanh nghiệp này phải thực hiện nghiêm việc xây kiên cố và cắm đầy đủ mốc giới xác định khu vực khai thác khoáng sản, khu vực được thuê đất, khu vực nổ mìn theo giấy phép được cấp, nhưng doanh nghiệp này không thực hiện triệt để theo yêu cầu trên. Phóng viên nhiều lần tìm cách liên lạc với lãnh đạo Công ty Kiên Ngọc để tìm hiểu về vụ việc trên, song lãnh đạo doanh nghiệp không trả lời
Đối với việc có ngôi mộ cổ của dòng họ Mạc trong ranh giới khu vực khai thác mà không có phương án di dời, vẫn tổ chức nổ mìn khai thác đá, Công ty Kiên Ngọc vi phạm tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5178:1990 về quy phạm kỹ thuật an toàn trong khai thác và chế biến đá lộ thiên. Sau khi người dân có kiến nghị, doanh nghiệp tiếp tục tiến hành khai thác là cố tình vi phạm quy định bảo đảm an toàn khi khai thác khoáng sản. UBND huyện Thủy Nguyên, UBND xã An Sơn cần vào cuộc quyết liệt hơn, yêu cầu doanh nghiệp thực hiện đúng quy định của pháp luật trong khai thác khoáng sản, bảo vệ sự an toàn và quyền lợi chính đáng của người dân trong khu vực.
