(HPĐT)- Theo thống kê của Bộ Chỉ huy quân sự thành phố, 5 năm qua (2017-2021), toàn thành phố có gần 11 nghìn quân nhân hoàn thành nghĩa vụ quân sự trở về địa phương. Trong đó, hơn 50% số quân nhân có việc làm ổn định; số quân nhân lựa chọn học nghề để có tay nghề, thu nhập cao còn ít. Một trong các nguyên nhân do cơ chế khuyến khích học nghề đối với quân nhân chưa đủ “mạnh”, công tác tuyên truyền về học nghề, giải quyết việc làm đối với lực lượng này còn hạn chế.
Các doanh nghiệp, cơ sở giáo dục nghề nghiệp tư vấn học nghề cho quân nhân xuất ngũ tại Cung văn hóa lao động hữu nghị Việt - Tiệp.
“Thẻ học nghề” - vừa thừa, vừa thiếu
Theo quy định hiện hành, quân nhân khi xuất ngũ sẽ được cấp miễn phí 1 thẻ đào tạo nghề có giá trị sử dụng trong 12 tháng kể từ khi xuất ngũ, giá trị thẻ bằng 12 tháng lương cơ sở tại thời điểm cấp thẻ (tương đương 17,88 triệu đồng) và được sử dụng học nghề sơ cấp. Về tổng thể, đây là chính sách ưu đãi của Đảng, Nhà nước đối với quân nhân xuất ngũ nhằm tạo điều kiện để được học nghề miễn phí, nâng cao trình độ tay nghề, tìm kiếm việc làm. Song thẻ học nghề hằng năm “cấp nhiều nhưng sử dụng chẳng bao nhiêu”, vì nhiều lý do.
Theo anh Trần Việt Hoàng, quân nhân xuất ngũ năm 2021, ở huyện Thủy Nguyên, trước ngày ra quân, chỉ huy đơn vị cấp phát tới các chiến sĩ thẻ học nghề. Bản thân anh Hoàng cầm thẻ về quê nhưng không sử dụng bởi mong muốn của anh là đi học cao đẳng nghề điện tử, điện lạnh. Nhưng học cao đẳng cần 3 năm, trong khi thẻ học nghề chỉ có giá trị học sơ cấp nghề dưới 12 tháng. Thẻ cũng không có giá trị quy đổi thành tiền để thanh toán phần chênh lệch khi học nghề nhiều hơn 12 tháng. Tương tự, anh Nguyễn Văn Quang, ở quận Đồ Sơn cũng không sử dụng được thẻ học nghề do anh muốn học nghề cắt, uốn, tạo kiểu, làm tóc, nhưng các trường nghề trên địa bàn thành phố hầu như không dạy nghề này, anh phải học ở các salon, viện đào tạo mẫu tóc tư nhân. Theo quy định, thẻ học nghề có thể sử dụng ở khối trường quân sự hoặc dân sự quản lý, tuy nhiên thực tế không phải trường nghề thuộc hệ thống dân sự nào cũng chấp nhận thẻ học nghề này. Chủ tịch Hội đồng trường Trường cao đẳng Giao thông - Vận tải Trung ương 2 Đặng Văn Phi cho biết: “Hệ thống các trường dân sự rất khó thanh toán thẻ học nghề của quân nhân xuất ngũ do “vướng” nhiều thủ tục, quy định”. Năm 2021, nhà trường tuyển được 10 quân nhân xuất ngũ theo học đào tạo lớp nghề quốc tế chuyển giao từ Cộng hòa Liên bang Đức, nhưng đều không sử dụng được giá trị của thẻ học nghề mà họ được cấp.
Thực tế cho thấy, việc học nghề và thanh toán thẻ học nghề được cấp thuận lợi hơn khi quân nhân xuất ngũ theo học trong hệ thống trường nghề của quân đội. Nhưng trên địa bàn thành phố chỉ có Trường cao đẳng nghề số 3 của Bộ Quốc phòng thuộc hệ thống quân đội, hiện không đào tạo nghề hệ cao đẳng và trung cấp. Thêm nữa, thẻ chỉ có giá trị học nghề sơ cấp, trong khi muốn có tay nghề cao, ít nhất phải học từ trung cấp trở lên (hệ trung cấp nghề học 2 năm, cao đẳng nghề học 3 năm). Do đó, với giá trị thẻ học nghề, thời gian và trình độ đào tạo được quy định, để đỡ lãng phí, một số quân nhân xuất ngũ đăng ký học lái xe ô tô tại trường của quân đội với thời gian dưới 12 tháng.
Phát huy giá trị thẻ học nghề
Đầu tháng 11 vừa qua, Ban Văn hóa- Xã hội HĐND thành phố làm việc với Hội Cựu chiến binh thành phố và các đơn vị liên quan khảo sát tình hình đời sống, việc làm của quân nhân xuất ngũ trong 5 năm qua. Một trong những vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là những hạn chế trong sử dụng thẻ học nghề của quân nhân xuất ngũ. Phó giám đốc Sở Lao động- Thương binh và Xã hội Phạm Thị Huyền cho biết, ghi nhận đến thời điểm hiện nay, trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp khối dân sự do Sở quản lý (gồm gần 70 cơ sở giáo dục nghề nghiệp với gần 250 lượt nghề từ sơ cấp đến cao đẳng) chưa có trường hợp quân nhân nào đăng ký học nghề và được thanh toán bằng thẻ học nghề được cấp.
Theo ý kiến của lãnh đạo nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp, để việc sử dụng thẻ học nghề của quân nhân xuất ngũ linh hoạt và đạt hiệu quả cao, hơn cần có sự hướng dẫn, liên thông giữa Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính, Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội trong thanh toán thẻ tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp khối dân sự bảo đảm thông thoáng, thuận lợi. Đồng thời có thể quy đổi thẻ học nghề thành tiền để quân nhân thanh toán phần học phí chênh lệch do cấp độ nghề mình cần học như chênh lệch về học phí hệ cao đẳng và hệ sơ cấp. Cũng có thể khuyến khích quân nhân xuất ngũ học nghề phù hợp bản thân bằng hình thức có thể học ở bất cứ cơ sở giáo dục nghề nghiệp nào thuận tiện nhất, khi học xong mang chứng chỉ đến thanh toán tiền học phí học nghề với cơ quan quân sự cấp tỉnh. Nhiều quân nhân mong muốn kéo dài thời gian sử dụng thẻ học nghề và tăng số kinh phí hỗ trợ học nghề ít nhất ở hệ trung cấp nghề (2 năm) mới có thể học được nghề một cách bài bản.
Theo đại tá Vũ Văn Hoài, Chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự thành phố, về lâu dài, bộ, ngành trung ương cần xây dựng chính sách tổng thể, căn cơ hỗ trợ quân nhân xuất ngũ, trong đó chú ý tới công tác đào tạo nghề, tạo điều kiện tốt nhất để quân nhân xuất ngũ được học nghề theo nguyện vọng để có tay nghề, việc làm và thu nhập ổn định. Điều này vừa góp phần giải quyết chính sách hậu phương quân đội, vừa tạo được đội ngũ lao động giỏi tay nghề, có kỷ luật bổ sung cho xã hội./.
PHƯƠNG NAM - Ảnh: Phan Tuấn
