Giải thể dứt điểm các HTX yếu kém

HTX thảm len 19-5 hoạt động cầm chừng với một vài lao động thời vụ.

Chủ tịch Liên minh HTX và doanh nghiệp thành phố Lương Minh Huệ cho biết, các HTX hiện nay chưa tổ chức giải thể, chuyển đổi sang mô hình mới là hoạt động trái pháp luật. Bởi theo quy định của Luật HTX năm 2012, sau ngày 1-7-2016, đối với các HTX không chuyển đổi hoạt động sang mô hình mới sẽ phải tổ chức giải thể tự nguyện hoặc bắt buộc đối với HTX ngừng hoạt động.   Qua rà soát của Sở Kế hoạch- Đầu tư và Liên minh HTX và doanh nghiệp thành phố, đến hết tháng 5-2020, toàn thành phố (trừ huyện đảo Bạch Long Vỹ) còn tới 216/558 HTX, liên hiệp HTX thuộc diện hoạt động yếu kém, không rõ địa chỉ đăng ký, không liên lạc được, đã ngừng hoạt động nhưng chưa tổ chức giải thể, chưa chuyển đổi mô hình hoạt động. Việc các HTX chậm tổ chức giải thể, chưa chuyển đổi mô hình hoạt động ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sản xuất – kinh doanh, quyền lợi của người lao động trong HTX, phát triển kinh tế- xã hội địa phương và tốc độ tăng trưởng chung của khu vực kinh tế tập thể thành phố. Với 558 HTX, hơn 2.500 tổ hợp tác nhưng đóng góp của khu vực kinh tế tập thể vào GDP thành phố hiện chỉ chiếm 1,5%.

Tại xã Hùng Tiến (huyện Vĩnh Bảo), những năm 1980, HTX19-5 là đơn vị  có tiếng trong lĩnh vực dệt thảm len thủ công, tạo việc làm cho hàng trăm lao động địa phương và các xã lân cận. Tuy nhiên, dưới tác động của cơ chế thị trường, mô hình cũ theo cơ chế bao cấp đến nay không còn phù hợp. Theo Luật HTX 2012, HTX 19-5 phải tiến hành giải thể hoặc chuyển sang loại hình doanh nghiệp khác. Nhưng qua 4 năm, HTX không vận động được thành viên góp vốn để tái cơ cấu sản xuất theo phương án mới, chưa chuyển đổi mô hình. HTX hiện có 5 lao động với mức thu nhập chưa đến 1,5 triệu đồng/người/tháng.

Ở xã Tân Viên (huyện An Lão) có 5 HTX. Thực hiện Luật HTX năm 2012, 4/5 HTX đã giải thể, còn HTX nông nghiệp Đại Điền trong tình trạng “thoi thóp”. Chủ tịch UBND xã Nguyễn Ngọc Bồi cho biết, thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới, tiêu chí bắt buộc là xã phải có HTX và HTX có vai trò rất quan trọng trong tổ chức sản xuất. Chính quyền địa phương mong muốn có HTX đủ mạnh, đủ năng lực để cùng tham gia quá trình tái cơ cấu, thúc đẩy phát triển sản xuất nông nghiệp tại địa phương, nhưng mô hình “HTX cả làng” (hộ nào trong làng cũng là xã viên) của HTX nông nghiệp Đại Điền hiện nay khó đáp ứng yêu cầu nếu như HTX không chịu đổi mới.

Cần sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ

Khác với mô hình HTX kiểu cũ, HTX kiểu mới theo Luật HTX năm 2012 đề cao vai trò tự chủ, tự chịu trách nhiệm của HTX. Khi HTX phát triển đến trình độ cao sẽ hình thành doanh nghiệp hoạt động trong HTX. HTX có thể huy động nguồn vốn góp từ thành viên và tiếp cận tối đa các nguồn hỗ trợ của nhà nước, phát huy khả năng liên kết với doanh nghiệp, nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường. Vì vậy, việc chuyển đổi mô hình hoạt động theo Luật HTX 2012 sẽ đem lại hiệu quả cao hơn cho khu vực kinh tế tập thể, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng nông thôn mới của các địa phương. Thực tế chứng minh, trên địa bàn thành phố, nhiều HTX sau khi chuyển đổi hoạt động đạt hiệu quả cao, đóng vai trò quan trọng trong xây dựng nông thôn mới tại địa phương như: HTX sản xuất, kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Thiên Hương, Liên Khê (Thủy Nguyên); Thụy Hương (Kiến Thụy)…

Do vậy, theo ông Lương Minh Huệ, việc giải thể dứt điểm các HTX yếu kém, ngừng hoạt động, chưa chuyển đổi mô hình theo Luật HTX năm 2012 ngày càng cấp thiết. Theo yêu cầu của thành phố, đến hết năm 2019, các quận, huyện phải xử lý xong. Tuy nhiên, tiến độ như hiện nay rất chậm, ngoài sự chủ động từ phía các HTX, cần sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ của UBND các quận, huyện và các ngành liên quan. Trong đó, UBND các quận, huyện cần rà soát, phân loại các HTX thuộc diện giải thể tự nguyện hay giải thể bắt buộc; nắm bắt cụ thể khó khăn, vướng mắc của từng HTX, có kế hoạch phối hợp với Sở Kế hoạch – Đầu tư, các cơ quan liên quan cùng tìm hướng tháo gỡ. Liên minh HTX và doanh nghiệp thành phố có thể cử cán bộ chuyên môn trực tiếp tư vấn, hỗ trợ các HTX về thủ tục hành chính trong quá trình giải thể. Với các HTX gặp khó khăn trong xử lý nợ công, nợ ngân hàng cũng như đối tác kinh doanh, Liên minh sẽ đồng hành với các HTX (nếu đơn vị có nhu cầu) kết nối, phối hợp các đơn vị liên quan cùng bàn bạc tìm cách tháo gỡ.